Teatr • 22 Sáýir, 2019

«Jeti oıynshyqtyń jeńisi»

985 ret
kórsetildi
5 mın
oqý úshin

О́skeleń urpaqty ulttyq tamyrdan ajyratpaı, rýhanı tárbıe bulaǵymen sýsyndatýdyń birden-bir joly olarǵa tarıhymyzdaǵy tuǵyrly tulǵalardy tanytyp, ertegilerdegi izgilikke baýlıtyn keıipkerlerdi úlgi etip kórsetý. Jýyrda jas dramatýrg Álibek Baıboldyń «Jeti oıynshyqtyń jeńisi» atty ertegisi J. Aımaýytov atyndaǵy Pavlodar ob­lystyq Qazaq mýzyka-drama teatrynda sahnalanyp, kish­kentaı kórermenderdi úlken oljaǵa keneltti. О́ner ujy­mynyń Almatyǵa sapary barysynda atalǵan týyn­dy Ǵ.Músirepov Qazaq memlekettik akademııalyq Balalar men jasóspirimder teatrynda da qoıylyp, kópshiliktiń yqy­la­syna bólengen bolatyn. Jastar jylyna oraılastyrylyp jazylǵan aıtýly qoıylymnyń rejısseri – Ádilet Aqanov.

«Jeti oıynshyqtyń jeńisi»
Qoıylymda uly kóshpen­di­lerdiń aıryqsha mádenıetti ıgerip, adamzat tarıhynda óz­geshe órnegi bar óreli ór­kenıet qalyptastyrǵany tý­ra­ly baıandalady. Erlik pen eldiktiń eńseli úlgisi ertegi­degi Sıqyrshy, Barysbaı, Jyl­qyhan, Almagúl, Temirǵazy, Qyzǵaldaq, Qultemir, Bóribek pen Altyn adam sekildi to­ǵyz keıipker arqyly órilip oty­rady. Bilim men ónerge ta­laptanǵan keıipkerlerdiń is-áreketteri urpaqty adaldyq pen shynshyldyqqa, meıirimdilik pen otansúıgishtikke tárbıe­leıdi. Rejısser jahandaný za­manynda adamzat balasynyń kompıýterge táýeldiligi art­qan saıyn, rýhanı qundy­lyqtardan ajyrap bara jat­qanyn úı­lesimdi jetkizgen. 

Ertegide kónekóz Sıqyrshy, ózge keıipkerlerdiń óresi men qa­biletin synaý úshin úsh ke­zeńnen turatyn erekshe oıyn oınaýǵa shaqyrady. Alǵashqyda olar óz ónerlerin kórsetse, ekinshi ke­zeńde «Qyz qýý», «Teńge ilý», «Ushty-ushty» syn­dy ulttyq oıyndarda baq sy­nap, sońǵy kezeńin jahandyq jańalyqtardan habar beretin qyzyqty su­raqtarmen túıin­deıdi. Oıyn jarys tú­rin­de ótip, oǵan zalda otyrǵan bal­dyrǵandar aralasyp, qoıylym odan ári qyza túsedi. Biraq kóńildi, zerek balalardyń arasynda jalqaýlyqqa úgitteıtin bir keıipker bar. Ol – Qul­te­mir. Alǵashynda jarysqa qa­tysýshy jeti oıynshyq bas-basyna tartyp, upaıdy tek ózderine enshileýge tyrysady. Keıinnen Qultemirdiń aram oıyn bilip, birlik pen uıym­shyldyqqa uıy­sady. Sol ar­qyly Qul­te­mirdi óz orta­la­rynan alastaıdy. Jeti oıyn­shyq jeńiske bir-birin alalamaı, tatýlyqpen birge jetedi. So­ńynda bári birge «Qara jor­ǵa» men «Qamajaıdy» masattana bıleıdi. 

«Danagóı qazaq halqy «Júz jyldyǵyn oılaǵan halyq aǵash egedi, myń jyldyǵyn oılaǵan halyq urpaq tárbıeleıdi» dep beker aıtpasa kerek. Ke­le­shektiń irgetasyn búginnen bas­­tap qalaýdy uly muratyna ba­laǵan babalarymyz urpaq tár­bıesine asa mán bergen. Bul qoıy­lymnyń maqsaty da – ultqa uıytqy bolatyn ulaǵatty ur­paq tárbıeleý. Álibektiń dra­ma­týrgııasy bú­­gingi qoǵamda oryn alyp jat­qan túıtkildi má­sele­ler­men tikeleı baılanys or­na­tady. Zaman turǵysynan ýaqytpen birge júıtkip kele jatqan ǵalamdyq máseleler, adamzattyń qunsyzdanǵan asyl qasıetteri, dramatýrg tarapynan ótkir synalyp kele jatyr. Osy sebepti qalamy júırik, sha­byty aryndy qalamgerge teatr basshylyǵy ertegi jazyp berýin qolqalaǵan bolatyn», deıdi J.Aımaýytov atyndaǵy Pavlodar oblystyq Qazaq mýzyka-drama teatry Ádebı-drama bóliminiń meńgerýshisi Nurken Turlybek.

Álibek Baıbol – «Temir jol vokzaly», «Quldar patsha­lyǵy», «Oı ushqyndary» atty 3 pro­za­lyq kitaptyń jáne 8-ge jýyq pe­sanyń avtory. «Gúldiń aty – Mahabbat» atty pesasy M.Áýezov atyn­daǵy Qazaq mem­lekettik akade­mııalyq drama teatry uıym­dastyrǵan jas dramatýrgter baıqaýynda 40 shyǵarmanyń ishinen úzdik bes­tikke ense, 2018 jyly «Árip­ter álemine saıahat» pesasy Ǵ.Mú­sirepov atyndaǵy Qazaq mem­lekettik akademııalyq Balalar men jasóspirimder teatryn­da sah­nalanǵan bolatyn.

«Týyndymnyń negizgi aıtar oıy, túpki ıdeıasy – kez kelgen jaratylystyń boıyndaǵy ba­ýyrmashyldyq, jaqyndyq, izgi­lik ataýlyny joǵaltpaý jo­lyn­daǵy kúres. Sonyń aıasynda kishkentaı kórermen qazaq­tyń salt-sanasy, ádet-ǵurpy, má­denıetimen jaqyny­­raq tanysýǵa múmkindik alady. Pavlodar ob­lystyq J.Aımaýytov atyndaǵy mýzyka-drama teatrynyń ujy­myna alǵysym zor. Ásirese shyǵarmamnyń qanat qaǵýyna mu­ryndyq bolǵan teatr bas­shy­sy Arman Temirbek myr­zaǵa, kórkemdik jetekshi, óner janashyry Erlik Jýas­bek­ke, erteginiń qoıýshy rejıs­seri, bo­lashaǵynan zor úmit kút­t­i­­retin talant ıesi – Ádi­let Aqan­ǵa, judyryqtaı ju­myl­ǵan barsha teatr ujy­myna rıza­shy­lyǵymdy bil­dirgim keledi. Búginderi «Dra­matýrgter joq!»  degen jat­tandy sóz kóp aıtylyp júrgeni belgili. Mu­nymen ke­lispeımin. О́ıtkeni biz – barmyz. Ánnas Baǵdat, Yqy­las Shal­ǵynbaı, Qolǵanat Murat, Aıdana Alaman, Áli­sher Aıtýar, Han Asanov, Me­reı Qosyn sekildi qatarlas-qa­nattastarymnyń aıaq alysyna kóńilim tolady ári keleshekte osy jas qalamgerlerge úmit artamyn», deıdi Álibek Baıbol.

Qazaqy tanymnan tamyr alyp, tal shybyqtaı ul-qyz­dardy taǵylymǵa tárbıeleıtin mundaı týyndylar teatr sahnalarynan úzilmese deısiz. «Jeti oıyn­shyqtyń jeńisi» balalar dram­atýrgııasynyń máýeli jemisi dep aıtýǵa bolatyndaı.

ALMATY