2018 jyldyń 10 qańtaryndaǵy QR Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasynyń «Tórtinshi ónerkásiptik revolıýsııa jaǵdaıyndaǵy damýdyń jańa múmkindikteri» atty Joldaýyn oryndaý barysynda aýyldy jerlerdi sýmen jabdyqtaýǵa 100 mlrd teńgeden astam qarajat bólinip, onyń ishinde respýblıkalyq bıýdjetten mınıstrlik arqyly aýyl ishindegi júıelerge – 69,6 mlrd teńge qarastyrylǵan bolatyn. Bul 122 aýyldy ortalyqtandyrylǵan sýmen jabdyqtaý jelilerin salýǵa, qosymsha 300 myńnan astam adamdy aýyz sýmen qamtamasyz etýge, 5,5 myń shaqyrymnan astam jelilerdi salýǵa jáne qaıta jańartýǵa múmkindik berdi.
2018 jyly aýyldy jerlerdi sýmen jabdyqtaý boıynsha 6 499 aýyldyń 3 892-i nemese barlyq aýyldyń 59,9%-ti qamtamasyz etildi. Búgingi kúni aýyldarda halyqtyń 84,4%-ti nemese 6,5 mln.adam ortalyqtandyrylǵan sýǵa qol jetkizdi.
Qalalyq jerlerde 10,0 mln adam (10,6 mln. adamnan) nemese qala halqynyń 94,5% ortalyqtandyrylǵan sýmen qamtamasyz etildi.
Jalpy, Qazaqstan halqynyń 90,2%-ti nemese 16,5 mln adam ortalyqtandyrylǵan sýmen jabdyqtaý júıesine qosyldy.
Jobalardy iske asyrýdyń oń áserine jáne respýblıka boıynsha kórsetkishterdiń artýyna qaramastan jekelegen óńirlerde turǵyndardy aýyz sýmen qamtamasyz etý boıynsha áli de máseleler bar. Aýyldy jerlerdi sýmen jabdyqtaý reıtınginde eń tómengi kórsetkish Pavlodar (29,7%), Qostanaı (31,4%), Batys Qazaqstan (46%) oblystaryna tıesili.
Qala turǵyndaryn ortalyqtandyrylǵan sýmen qamtamasyz etýde eń tómengi kórsetkish Jambyl (86,6%) jáne Aqmola (86%) oblystarynda baıqalyp otyr.
Halyqty aýyz sýmen qamtamasyz etýdi jedeldetý maqsatynda «Nur Otan» partııasynyń sezinde Elbasy mindettegen tapsyrma boıynsha bıyldan bastap qosymsha jyl saıyn 20 mlrd. teńgeden 140 mlrd teńge bólinedi (Respýblıkalyq bıýdjetten– 15 mlrd teńge, jergilikti bıýdjetten–5 mlrd teńge).
Osyny eskere otyryp, 2019 jyly respýblıkalyq bıýdjetten 411 jobany iske asyrý úshin126,5 mlrd.teńge bólý qarastyrylǵan (aýyldyqjerlerde–71,5 mlrd. teńgege325 joba, qalalyq jerlerde –55 mlrd. teńgege 86 joba), bul 2018 jylmen salystyrǵanda 33%-ke artyq.
Bıyl aýyldy jerlerdi ortalyqtandyrylǵan sýmen jabdyqtaýdy aýyldar sany boıynsha 62%-ke deıin, al turǵyndar sany boıynsha 88%-ke deıin arttyrý, al qalalyq jerlerdegi turǵyndardyń 97%-tin qamtamasyz etý josparlanyp otyr.
Mınıstrlik turaqty túrde josparlaýdyń tıimdiligin arttyrý jáne shyǵyndardy ońtaılandyrý jumystaryn júrgizip jatyr.
Jobalar fýnksıonaldy qalalyq aýdandarǵa kiretin aýyldarmen ekonomıkalyq ósimniń negizgi núkteleri boıynsha irikteledi. Bul Elbasynyń 2018 jylǵy 5 qazandaǵy Qazaqstan halqyna Joldaýynda aıtylǵan «ınfraqurylym adamdarǵa» modelinen «adamdar ınfraqurylymǵa» modeline birte-birte kóshý qaǵıdatyna sáıkes keledi.
Sondaı-aq, memlekettik baǵdarlamada bıýdjet qarajatyn utymdy paıdalanýdy qamtamasyz etý maqsatynda sýmen jabdyqtaý jáne sý tartý jobalaryn josparlaý, irikteý jáne iske asyrý júıeli tásili kúsheıtildi: qujattarǵa qoıylatyn talaptar tolyqtyryldy, barlyq óńirde (Jambyl oblysynan basqa) 2025 jylǵa deıingi aýyldyq jerler boıynsha Keshendi josparlar ázirlendi, negizgi krıterııleri men basymdyqtary naqtylandy.
Qazirgi ýaqytta pılottyq rejimde tot basýǵa qarsy turatyn jabdyqtar sııaqty zamanaýı tehnologııalar engizilip jatyr. Ol qoldanystaǵy jelilerdi modernızasııalaý jáne jańǵyrtý shyǵyndaryn azaıtýǵa, qubyrlardyń qyzmet etý merzimin uzartýǵa múmkindik beredi.
Sonymen qatar, mınıstrlik kárizdik-tazartý qurylystarynyń jaǵdaıyna erekshe kóńil bóledi.
Aldyn ala málimetter boıynsha 53 qalada 330 mlrd. teńgeniń kárizdik-tazartý qurylystaryn salý jáne jańǵyrtý qajet. Bıogaz, elektr jáne tyńaıtqysh óndirý múmkindigimen tunbany qaıta óńdeýge negizdelgen jasyl tehnologııalardy qoldaný kárizdik-tazartý qurylystaryn jańǵyrtý jónindegi shyǵyndardy edáýir tómendetýge jáne osyndaı jobalardyń jeke ınvestorlar úshin ınvestısııalyq tartymdylyǵyn arttyrýǵa múmkindik beredi.
Búgingi tańda EQQDB-dan jeńildetilgen zaım alý jáne Memlekettik-jekemenshik áriptestik mehanızmi boıynsha ınvestısııalaýǵa daıyn iri qurylys kompanııalarynan usynystar bar.
Osy júıeli sharalar kesheni sýmen jabdyqtaý jáne sý tartý júıelerin salý kezinde shyǵyndardy ońtaılandyrýǵa, memlekettik bıýdjetke túsetin júktemeni azaıtýǵa jáne tıimdilikti arttyrýǵa yqpal etedi.
