Aptaǵa sozylǵan aqtútek
Seısenbi, 29 qańtar 2013 7:07
Bıylǵy qystyń jyldaǵyǵa qaraǵanda qarqyny qatty, óńir turǵyndary men jolaýshylardy qyspaqqa alyp, kúızeltip jiberdi. Eń áýeli elimizdiń barlyq óńirlerindegideı, eki apta boıy aqshunaq aıaz turyp aldy. Oblystyń Sekısovka aýylynda temperatýra 53 gradýsqa tómendedi. Kóptegen aýdandar men qalalarda da aıaz beti qaıtpaı, jolaýshylar dittegen jerlerine jete almaı dińkeleri qurydy. Mine, bir aptadan asty, kún kúrt jylyǵanymen, Altaıdyń aıǵa sozylatyn aq borany bastalyp ketti.
Seısenbi, 29 qańtar 2013 7:07
Bıylǵy qystyń jyldaǵyǵa qaraǵanda qarqyny qatty, óńir turǵyndary men jolaýshylardy qyspaqqa alyp, kúızeltip jiberdi. Eń áýeli elimizdiń barlyq óńirlerindegideı, eki apta boıy aqshunaq aıaz turyp aldy. Oblystyń Sekısovka aýylynda temperatýra 53 gradýsqa tómendedi. Kóptegen aýdandar men qalalarda da aıaz beti qaıtpaı, jolaýshylar dittegen jerlerine jete almaı dińkeleri qurydy. Mine, bir aptadan asty, kún kúrt jylyǵanymen, Altaıdyń aıǵa sozylatyn aq borany bastalyp ketti.
23 qańtarda Zaısan aýdanyna saparǵa shyqtyq. Obaly neshik, Gıdromet qyzmetkerleri qatty boran soǵyp, joldar jabylý qaýpi bar dep eskertse de, álde áýestik, álde qyzyǵýshylyq pa, tań ata «О́skemen-Qalbataý-Kókpekti-Aqsýat-Zaısan-Maıqapshaǵaı» respýblıkalyq mańyzy bar tasjol arqyly attanyp kettik. О́skemennen Jarma aýdanynyń ortalyǵy Qalbataýǵa deıin nebári 111 shaqyrym. Bir saǵat 20 mınýtte baratyn aýdan ortalyǵyna jetý muń boldy. Aq boran tútep ketti. Munyń aldynda da birer kún boran soǵyp, óńirdiń barlyq aýdandaryna qatynaý qıynǵa túskenimen, jarty nemese bir kúnde baratynsyń. О́skemennen 50 shaqyrym asqan soń joldar jabylyp, kóptegen avtokólikter seń soqqandaı, tirelip qaldy. Eki qýatty «D-226» «Ýral» kóligine ornalasqan qardy alysqa laqtyratyn shnekter damylsyz jumys isteı bastady. Sonymen 111 shaqyrymdaǵy Qalbataýǵa bes saǵatta jettik. Tańǵy saǵat 7.00-de Zaısannan shyqqan, ishinde 40-tan astam jolaýshysy bar avtobýs, barlyǵy júzge tarta kólik júrgizýshileri sol kúni qamalyp qaldy. Abyroı bolǵanda, Jarma aýdanynyń ákimi Temirbek Qasymjanov jolaýshylardyń barlyǵyn túrli mekemelerge ornalastyrdy. О́skemenge baratyn jolaýshylar erteńinde Semeı arqyly aınalma jolmen eki táýlik degende jetipti. Sebebi, jyldamdyǵy sekýndyna 30 metrge jetetin qatty boran joldy jaýyp, tazartý qıynǵa soqqan.
Zaısan aýdanyna da qar qalyń túsipti. Aýdan ákimi Serik Zaınýldın alańdaýshylyq bildirip, áli eki aı qys bolatynyn bilse de, kóktemgi tasqynnyń aldyn alý sharalaryna kirise bastapty. Aýdanda qardyń qalyńdyǵy 50 santımetrden, taýlarda 85 santımetrden asady. Eger kún kúrt jylysa qaýipti, sondyqtan aýyl ákimderi daıyndyq jumystaryn júrgizip jatyr. Oblys ákimi B.Saparbaevtyń tapsyrmasy bar, tasqynnyń aldyn alýǵa jaýapkershilikpen qaraý kerek, dep aýdan ákimi Serik Zınabekuly biraz jaılardan maǵlumat bere ketti. Aýdanda joldar qardan tazartylyp turady, ondaǵan tehnıka bólingen, janarmaı jetedi.
Juma, 25 qańtarda keri qaıtýǵa qamdandyq. Zaısanǵa qalyń tuman túsip, ushaq bir kún ushpaı qaldy. Qarııalarǵa, emdelýge bara jatqandarǵa qıyn boldy, olar amalsyz túnep qaldy. Erteńinde ushaq qatynady. Aqsýattan ári qaraı bir kúnde 40 santımetrdeı qar túsipti. Jol arshylǵan. Biraq, keıbir jerdi qar basyp qalǵan, orta jolda tirkemesi bar «KamAZ»-dar batyp qalǵandyqtan, aınalma jerde kólikti ıterip shyǵýǵa týra keldi. Sóıtip, Kókpektiden Qalbataýǵa áýpirimdep áreń jettik, arǵy jaǵynda jol joq. Bul kezde dúleı boran qutyryp turǵan. Osy mezette О́skemennen Qalbataýǵa, Qalbataýdan О́skemenge qaraı eki-ekiden tórt rotorly, ıtergish kólikter jetegimen 500 mashına qarama-qarsy jolǵa shyqty. Biz mingen kólik Qalbataýdan ári 5 shaqyrym júrdi de qaırańdap qaldy. Keri qaıtaıyq desek, kólikter ıin tiresip, bir-birine jol beretin emes, tipti sheginýge jol joq, tórt saǵat turyp qaldyq. Záremiz usha bastady, janarmaıdyń jartysyn jaǵyp qoıdyq, tań atqansha aıdalada qalsaq, úsip óletin boldyq qoı, bir amal jasap attyń basyn Qalbataýǵa buraıyq dep júrgizýshi jas jigit Farhadty úgitteı bastadym. Sonymen elýge tarta kólik keri qaıtty. Tańerteń 8-de О́skemennen shyqqan kólikter Qalbataýǵa túngi 12-de áreń jetti. Jol tazalap jatqan mehanızatorlar uıqyny qoıǵan syńaıly, birer saǵat qana tynyǵyp alady eken. Sonymen birge, Kólik jáne kommýnıkasııa mınıstrliginiń Avtomobıl joldary komıteti Shyǵys Qazaqstan oblystyq departamenti MM dırektory Saıranbek Barmaqovtyń iskerligi men ilkimdiligi nátıjesin berdi deýge keledi. Ol boran bastalǵaly attan túspeı, óńir basshysy B.Saparbaevtyń joldardy tazalaý, jolaýshylarǵa der kezinde kómek kórsetý jónindegi tapsyrmasyn muqııat oryndap júr. Onyń orynbasary Baqyt Qalymov tipti О́skemenge jete almaı, aıdalada túnep shyǵýǵa májbúr bolǵan. Oblys ákiminiń orynbasary Aıtqazy Sherýbaev ta Qalbataýǵa qaraı boran bastalǵan kezde joldyń jaǵdaıyn kóremin dep uzaq ýaqyt qar qursaýynan shyǵa almaǵan. Saıranbek Soltanbekulyn jolda jolyqtyrdyq, ol da mazasyz tirlik keshken syńaıly, jolaýshylardyń aıdalada qalyp qoımaýyna alańdaıdy.
«Nesin aıtasyz, bıylǵy qys bárimizge synaq boldy. Qoldaǵy tehnıka, janarmaı jetkilikti bolǵanymen, mine, eki aı ótti, boran eki kúnniń birinde álek salýda. Tipti, «О́skemen-Rıdder», «О́skemen-Shemonaıha» joldary da jabyq, ony tazartyp úlgere almaı jatyrmyz. Boran seısenbige taman tolastap, qatty aıaz túsedi degen boljam bar, dep S.Barmaqov aǵynan jaryldy.
Altaıda ne kóp, taý men serpantın joldar kóp. Máselen, «О́skemen-Zyrıan-Katonqaraǵaı», «О́skemen-Samar-Kúrshim-Marqakól» joldary qaýipti. Sonymen birge, Shemonaıha, Borodýlıhaǵa baratyn joldar qys túskeli jıi jabyla bastady, ony tazartý ońaı sharýa emes. Sońǵy bir aıda ǵana júzge tarta qar kóshkini boldy. Kún kúrt jylynyp, qar kóshkini qaýip tóndire bastady. Sondyqtan osy sala qyzmetkerleri úshin qarbalas sát týyp tur.
Qalbataýda sol kúni eki júz adam qonyp shyqty. Aýdan ákimi T.Qasymjanov barlyǵymyzǵa jaǵdaı jasady, tún bolsa da ystyq as bergizdirdi. Erteńinde «О́skemen-Qalbataý» jolyn ashýǵa múmkindik bolmady, qatty boran joldy tazalaǵanmen jedel jaýyp tastady. Aqyry Sharǵa jetip, keshki poıyzben eki táýlik degende О́skemenge jettik. Aıtpaqshy, sol kúni «О́skemen-Semeı» joly qardan tazalanyp, kóptegen aýdan turǵyndary aınalma jolmen oralypty.
27 qańtarda Altaıda boran boldy. Kún kúrt jylynyp, qar erip, kóshelerdi sý basa bastady. «О́skemen-Qalbataý», «О́skemen-Zyrıan», basqa da joldar jabyq, tazalap jatqanymen boran múmkindik berer emes. Al dúısenbide de boran soǵyp tur, qalyń qar basyp tastady. Joldar jabyq. Shyǵysta ózen-kólder kóp, erteń qar erigen kezde tasqyn sý qaptamas úshin qazirden bastap daıyndyq jumystaryna kirise bastasaq, utylmaımyz. 2010 jylǵy 17 naýryzdaǵy bir kúnde Tarbaǵataı, Kúrshim eldi mekenderinde qatty tasqyn sýdan 600 úıdiń qırap, myńdaǵan maldyń opat bolǵanyn umytpaıyq, aǵaıyn. Bıylǵy qystyń beti jaman, aýa raıy da san qubylyp tur. Saq bolaıyq!
Ońdasyn ELÝBAI,
«Egemen Qazaqstan».
Shyǵys Qazaqstan oblysy.
–––––––––––––––––––––––––
Sýretti túsirgen avtor.
