Aımaqtar • 15 Mamyr, 2019

Quramajem – mal bordaqylaýdyń alǵysharty

1133 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Saparǵa shyqqanda trassa ma­ńyn­­daǵy aýyldardan ótýge týra keledi. Tańerteńgilik mal óriske aıdalady, keshqurym qaıtady. Múıiz­di iri qara kúıisin qaıyrǵan kúıi basqa jol tappaǵandaı avtomagıstral dálizinde turyp alady. Myń aıdaǵanǵa bylq etpeıtin sıyr maly óristen kele jatsa da tirsegine ilikken súıegin zorǵa súırep kele jatqanyn kóresiń. Sebep kóp qoı. Baıaǵy aıdyndar tartylǵan, jaıylymdyq jerler azaıǵan. Kúnige tar jerdi shıyr­lap jaıylǵan mal qalaı et qos­syn...

Quramajem – mal bordaqylaýdyń alǵysharty

Qyzylordaǵa qońsy qonǵan Túr­kistan oblysynyń Saıram aýdanyndaǵy Qarabulaq aýylyn muqym jurt biledi. Respýb­lıkamyzdyń tórt oblysyna mal bordaqylap, et satady. Ala­qan­daı ǵana aýyl. Qarasýdy jaǵa­lap qonǵan aýyldyń jaıylymy joq­qa tán. Bordaqyǵa baılanǵan múıizdi iri qaralar óriske shyǵyp, aıaǵymen jaıylý degendi bilmeı-aq ketedi. Koregi – quramajem. Qo­ńyna qarasań óriske jaıyl­ǵan ógizge qaraǵanda saýyrynan masa taıyp jyǵylady. Tarazy­ǵa salsań óristegi eki sıyrdyń sal­maǵyn basady. Iаǵnı, mal baǵa­tyn aǵaıynnyń paıdaǵa shyq­qysy kelse quramajemsiz kúni joq.

Qyzylorda oblysynyń kásip­kerleri bul salaǵa qatty kóńil bó­lip jatyr. Isker azamattar bel­ sheship kirisip ketti. Sonyń biri – Qarmaqshy aýdanynyń turǵy­ny Lıýdmıla Almerenova. Ol úıi­niń janynan quramajem daıyndaıtyn shaǵyn seh ashyp aldy.

Tórt túliginen árkim-aq paıda kór­gisi keledi. Et, sút baǵasy jyl sanap ósip barady. Semiz maldyń quny joǵary. Osynyń bárin oı­ eleginen ótkizgen Lıýdmıla mem­lekettik qoldaý aıasynda ashyl­ǵan arnaıy kýrsta dáris alady. Mamandyǵy tehnolog kelinshek otaǵasymen birlese otyryp, qu­­ra­ma jem daıyndaýǵa qajet nus­qaý­lyq oqýlyqtardy oqıdy. Osy­laısha qurama jem daıyndaıtyn seh qondyrǵysyn Reseıden satyp alyp, jumysyn bastap ketti.

Shaǵyn sehtyń ázirge aıy­na­ 1 myń 500 keli qurama jem­ da­ıyndaýǵa múmkindigi jete­di. Boıynda mal semirtýge qa­jet­ dárýmenge baı azyqty sa­typ alǵysy keletinder kóp bol­ǵandyqtan kásipker memlekettik qol­daý arqyly jeńil nesıe al­maq. Osylaısha kásibiniń aıasyn keńeıtpek.

Bıdaı untaǵy, kúnjara, jo­ńyshqa men kalsıı fosfaty qosylǵan quramajem saýyn sıyr men bordaqydaǵy ógiz úshin qu­narly taǵam. Sondyqtan da su­ranys kóp. Osyndaıda eske tú­sedi. Dúnıe júzine eksportqa mramor etin daıyndap berip otyr­ǵan Ońtústik Koreıadaǵy mal bordaqylaý konserniniń bas­shylary quramajem daıyn­daıtyn shóp, daqyldardy Ame­rıka, Kanada sııaqty memleket­terden satyp alady eken. О́ıt­keni, ózderinde bos jer joq. Ár aımaqta qurama jem daıyndaıtyn ortalyqtar bar, olar mal bor­daqylaıtyn alyp fermalardy dárýmendermen qamtamasyz etip otyrady. Qazaqstan syrttan jem-shóp satyp alatyn jaǵdaıda emes. Mal bordaqylaý isin jolǵa qoıyp alsa, tasy órge domalaıdy. Qyzylordalyq kásipkerler munyń baǵamyn jaqsy bilip otyr.

 

Qyzylorda oblysy

 

Sońǵy jańalyqtar

Qazaqstanda kún kúrt sýytady

Aýa raıy • Keshe