Jer qoınaýyn zertteýdegi JI úlesi

Qazir elimizde bastapqy geolo­gııa­lyq aqparattyń 97,5 paıy­zy skanerlengen. Sıfrlyq formatqa shamamen 4,7 mıllıon derek birligi aýystyrylǵan, sonyń ishinde 4,2 mıllıonnan astam qaǵaz qujat, 250 myń­nan astam grafıkalyq materıal jáne arhıvtik magnıttik tasymaldaýshylar bar. Mundaı aýqymdy jumysty 2026 jyldyń 1 shildesine deıin tolyq aıaqtaý jos­parlanǵan.

Alaıda mamandardyń aıtýynsha, qujattardy jaı ǵana sıfrǵa aınaldyrý jetkiliksiz. Eń mańyzdysy – sol derekterdi «túsinetin» júıe qalyp­tas­tyrý. Iаǵnı jasandy ıntellekt ártúrli kezeńde jınalǵan aqparatty baılanys­tyryp, birtutas taldaý jasaı alýy kerek. Sondyqtan biryńǵaı semantıkalyq keńistik qurylady. Qarapaıym tilmen aıt­qanda, ár jyldary jazylǵan máli­met­ter bir-birimen «sóılesip», jańa qory­tyn­dy jasaýǵa múmkindik beredi.

«Qujatty jaı ǵana skanerleý jet­ki­lik­siz, bul – jumystyń tek 5 paıyzy ǵana. Bizdiń maqsatymyz – jasandy ıntellekt eski jáne jańa derekterdi birge qarap, olar­dyń arasyndaǵy baılanysty taba alatyn­daı júıe qurý», dedi О́nerkásip jáne qury­lys vıse-mınıstri Jánnat Dúbirova.

Osy baǵytta mınıstrlik Ulttyq geologııalyq qyzmet jáne «Astana Hub»-pen birlesip, jasandy ıntellektini geologııa salasyna engizýdiń naqty keze­ńine kóshti. Jobaǵa «EPAM Kazakhstan» kompanııasy qatysyp, al «QazTech» pen «AlemCloud» platformalary teh­nı­ka­lyq ınfraqurylymdy qamtamasyz etip otyr.

Jumys barysynda arhıvtik qujattar­dy kompıýter oqı alatyn formatqa aınaldyrý maqsatynda OCR tehnologııasy qoldanylady. Bul tehnologııa mátinderdi tanýǵa múmkindik berse, zamanaýı tildik modelder sol aqparatty júıelep, tal­daý­ǵa kómektesedi. Nátıjesinde, buryn shashyrańqy jatqan derekter bir júıe­ge túsip, saraptaýǵa qolaıly baza qalyp­tasady.

Sonymen qatar joba aıasynda maman­dar «Data Science «quraldaryn meń­gerip jatyr. Geologııalyq derekterdi súzgiden ótkizý maqsatynda GIS júıesine negizdelgen baza jasalmaq. Budan bólek, ınteraktıvti karta men ıntellektýaldy chat-bot ázirlenip jatyr. Bul quraldar geologııalyq aqparatqa qoljetimdilikti jeńildetip, ony paıdalanýdy áldeqaıda yńǵaıly etedi.

Eń bastysy – jasandy ıntellektiniń kómegimen buryn kózge kórinbegen zańdylyqtardy anyqtaý múmkindigi paıda bolady. Iаǵnı júıe túrli derekterdi salys­tyryp, jańa ken oryndaryn boljaýǵa nemese bar qorlardy tıimdi ıgerýge jol ashady. Vıse-mı­nıstr­diń aıtýynsha, maqsat – jasandy ın­tellektini «geolog sııaqty oılaýǵa» úıretý. Eger bul mindet júzege assa, elimizdiń jer qoınaýyn zertteý isi múlde jańa sapalyq deńgeıge kóteriledi.

Sonymen birge bul bastama tek tehnologııalyq jańarý ǵana emes, kadrlyq áleýetti kúsheıtýge de baǵyt­talǵan. Sebebi jańa júıelerdi tıimdi paıdalanýǵa geologter men IT-maman­da­ry­nyń birlesken jumysy asa mańyzdy. Sarapshylardyń pikirinshe, sıfrlandyrý arqyly geologııalyq barlaý ju­mysynyń ýaqyty qysqaryp, shyǵyny azaıady, al nátıjesiniń dáldigi arta túsedi. Bul óz kezeginde jańa ken oryndaryn jyldam anyqtaýǵa, tabıǵı resýrstardy utymdy ıgerýge jáne ekologııalyq táýekelderdi tómendetýge múmkindik beredi. Iаǵnı jasandy ıntellektini engizý – tek derekterdi óńdeýdi jeńildetý emes, búkil salanyń jumys tásilin túbegeıli ózgertetin mańyzdy qadam.