Ekonomıka • 20 Mamyr, 2019

Túrki elderi naryǵy alpaýytqa aınalmaq

1473 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Túrki elderine ortaq Saýda-ónerkásip palatasy quryldy. Atalǵan palatanyń jarǵysyna Astana ekonomıkalyq forýmy aıasynda ótken Túrki iskerlik keńesiniń kezekti otyrysynda qol qoıyldy. Ortaq palataǵa Qazaqstan, Túrkııa, Qyrǵyzstan jáne Ázerbaıjan elderiniń Saýda palatalary qosyldy. Bolashaqta bul bastamaǵa О́zbekstan men Túrikmenstannyń ulttyq palatalary qoldaý bildirmek.

Túrki elderi naryǵy alpaýytqa aınalmaq

Premer-Mınıstr Asqar Mamın bul ıgi istiń Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń bas­tamasymen qolǵa alynǵanyn atap ótti. «О́ńirlik jáne jalpy damýdy kózdeıtin ortaq palata Elbasy bastamasymen usynylǵan bolatyn. Qazaqstan Úkimeti bul bastamany aldaǵy ýaqytta damytýǵa, memleketter arasyndaǵy yntymaqtastyqty arttyrýǵa barynsha kúsh salady. Atalǵan sharalar túrki elderindegi jeke sektor úshin de óte tıimdi, endi bul yntymaqtastyqtan naqty nátıje kútemiz», dedi Premer-Mınıstr. Onyń aıtýynsha, túrki elderi Saýda-ónerkásip palatasynyń ne­gizgi maqsaty – quramyna kirgen elder arasyndaǵy eko­nomıkalyq baılanys­ty damytý ári nyǵaıtý. Al or­taq palataǵa qosylǵan elder ortaq mindetterdi bir­le­se anyqtamaq. Atap aıt­qanda, túr­kitildes memleket­terde ónerkásip jáne aýyl sharýashylyǵyn damytý; saý­da, qyzmet kórsetý, óner­kásip, shaǵyn jáne orta kásiporyndar, kásip­ker­lik, aýyl sharýashylyǵy, ishki týrızm jáne qolóner salasy, keden, kólik, aqparattyq teh­nologııa jáne basqa da ózara tıimdi salalardy da­mytý; Túrki elderi keńesine múshe mem­leketterdiń ekono­mı­kalyq jáne isker­lik múd­delerin qorǵaýǵa baǵyttal­ǵan usynystardy ázirleý, ózara ınno­vasııalyq múmkindikterdi alǵa tartyp, birlesken  kásip­oryndardy damytýǵa atsalysý; túrki elderi arasyndaǵy taýar ta­symalyn jolǵa qoıý,  son­daı-aq ózara taýar já­­ne qyz­met túrlerimen alma­sýǵa tos­­­qaýyl bolatyn keder­gi­lerdi joıý, t.b.

Túrki keńesiniń bas hatshysy Baǵdat Ámireev Qazaq­stan­da qurylǵan túrki elderine ortaq palatanyń oǵan qo­syl­ǵan memleketter arasyn­daǵy saýda-ónerkásipte ǵana emes, týrızm, bilim jáne basqa da salalarda tyǵyz qa­rym-qatynas ornatýdyń ma­ńyzdy quraly bolatynyn jet­kizdi. «Búgingi basqosý elder­diń ekonomıkalyq, saýda-sattyq salalaryndaǵy dosty­ǵyn ny­ǵaı­týǵa septigin tıgizedi dep senemin», dedi B.Ámireev. Sondaı-aq ol Túrki el­deriniń keńesine qazirgi tańda tóra­ǵalyq etip otyrǵan Qyrǵyzstan bolǵan­dyqtan, keńestiń kelesi sam­mıti Bakýde ótetinin aıtty. Qazan aıyna jos­par­­lan­ǵan aýqymdy shara keńeske múshe memleketterdiń ekono­mı­kalyq ynty­maq­tastyǵyna baǵyttalmaq. 

Al Ázerbaıjan Ult­tyq kásipkerler (jumys be­rýshiler) konfedera­sııa­synyń prezıdenti Mamed Musaev palatanyń sheteldik ınvestısııany tartýǵa zor yqpal ete alatynyn aıtty. Bul úshin Túrki keńesin de múshe memleketterdiń birlesken ınvestısııalyq qory qu­ryl­maq. «Túrki keńesiniń bıznes forýmynda Túrkitildes el­derdiń jańa ınves­tısııalyq qoryn qurýdy jospar­lap otyrmyz. Sondyqtan búgingi qu­ja­tymyz Túrkitildes el­derinde orta jáne shaǵyn bız­nes, aýyl sharýashylyǵy sala­syndaǵy kásipkerlikti damytýǵa jáne taǵy basqa salalarda ózara ynty­maq­­tastyq ornata otyryp, damýǵa serpin beredi», dedi M.Musaev. 

Aıta keteıik, búginde túrki elderiniń IJО́ kólemi 1 trln dollardan, halqynyń sany 150 mln-nan asady. Bul elder jyl sa­ıyn 260 mlrd dollardan astam soma­ǵa ónim ımporttaıdy. О́z ke­ze­ginde, ortaq palata osy el­der arasyndaǵy ónim óndiri­sin art­tyrý úshin negiz bolady, ıaǵnı ujym­dyq ımport almastyrýshylyqty qam­tamasyz etedi.

Sondaı-aq otyrysqa qa­tys­qan sarap­shylardyń sózine sensek, birneshe eldiń basyn qosqan palata arqyly na­ryq­ta Qytaı, Reseı sekildi iri eldermen ıyq tiresip, tipti olarǵa taýar eksporttaı alamyz.