Ekologııa • 28 Mamyr, 2019

Jaıyqtyń arnasy tereńdetilip jatyr

942 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Jaıyq, Qıǵash ózenderiniń tabany sońǵy ret ótken ǵasyrdyń 80-jyldarynda tazalanǵan. Sodan beri bul ózenderdiń Kaspıı teńizine quıar tusyn tereńdetý baǵytyndaǵy jumys júrgizilmedi.

Jaıyqtyń arnasy tereńdetilip jatyr
Bul óz kezeginde balyqtardyń ýyldyryq shashý órisin taryltyp, ózen­derdiń bıologııalyq ahýa­lyna da keri áserin tıgizdi. 2017 jyly ǵana Jaıyq-Kaspıı bas­seıninde arna túbin tazalaý jumystary bastaldy. «Pavlodar ózen porty» AQ Jaıyq ózeni saǵa­syndaǵy Iаıskıı kanaly men Qıǵashtyń Ganıýshkın, Jarqosyn kanaldarynyń túbin tereńdetip jatyr. Tereńdetý jumystarynyń jalpy uzyndyǵy –  45,5 shaqyrym. Teńiz baǵytyna qaraı tereńdigi 2,5 metr, eni 25 metr bolatyn jańa ózen arnasy qazylady. Osy jumystardyń barysymen tanysqan oblys ákimi Nurlan Noǵaev Jaıyq pen Qıǵashty tereń­detý asa mańyzdy shara eke­nin atap ótti.

Aımaq basshysy, sondaı-aq «Aq Jaıyq» tabıǵı rezer­va­tynyń jaǵdaıyna da nazar aýdardy. Qoryq aýmaǵynda týrızm­di damytý jáne qosymsha baqy­laý qosyndaryn ornatý tóńi­re­ginde sharalar qolǵa alynady. Rezervatta sońǵy jyldary dala órti jıilep ketti. Osy olqy­lyqtyń ornyn toltyrý maqsa­tynda baqylaý qosyndaryn ashý josparlanyp otyr. Bul balyq saýdasynyń zańsyz aına­lymyn boldyrmaý úshin qajet. «Shyǵyndy kóp talap etpeı­tin osy qurylym rezervat qyz­met­kerleriniń jumystaryn jeńil­de­tedi, tıimdiligin arttyrady. Alys qashyqtyqty da qadaǵalaýǵa múm­kin­dik beretin arnaıy drondar alý kerek, biraq bul sharalar qoryqtaǵy ań-qustarǵa kesirin keltirmeýi tıis», dep atap ótti N.Noǵaev.

«Aq Jaıyq» tabıǵı rezerva­ty­nyń basshysy Nurbolat Kári­mov birneshe týrıstik baǵyt jasa­lyp jatqanynan habardar etti. «Qoryq aýmaǵynda arnaıy súr­leý joldar saldyq. Týrıster qyz­metkerlerimizdiń kómegimen serýen­dep, motorly qaıyqtarmen Kaspıı teńizine shyǵa alady. Arna­ıy belgilengen jerlerde salmaǵy bes kılodan aspaıtyn balyqty qarmaqpen aýlaýǵa ruq­sat etiledi. Rezervattyń baı ta­bı­ǵatyna sheteldik týrıs­ter­­­­­diń qyzyǵýshylyǵy joǵa­ry, qazir ınfraqurylym ja­ǵyn qarastyrýdamyz», deıdi N.Ká­rimov. 

Kezinde ataǵy alysqa jetken «Atyraý balyq» zaýytynyń ornynda qazir qańyraǵan bos ǵımarattar ǵana tur. Iesiz sısternalardan tógilgen janar-jaǵar maı topyraqty lastap, qorshaǵan ortaǵa zııanyn tıgizýde. Keleńsiz jaǵdaıdy kórgen oblys ákimi tabıǵatqa keltirilgen zalaldyń eleýli-eleýsiz bolmaıtynyn aıtyp, qaramaǵyndaǵylarǵa tap­syrma berdi. Atyraý qala­sy­nyń ákimi Alımuhammed Qut­tu­muratulynyń aıtýynsha, qazir balyq óńdeý zaýytynyń balans­tyq qunyn anyqtaý sharalary júrip jatyr. Osy jumystar aıaqtalǵannan keıin zaýyttyń ornyna jańa shaǵyn aýdan salynady. 

ATYRAÝ