Saılaý • 29 Mamyr, 2019

Áleýmettik máseleler – basty nazarda

3740 ret
kórsetildi
14 mın
oqý úshin

Elimizde saılaýaldy úgit-nasıhat jumystarynyń aıasynda prezıdenttikke kandıdattardyń baǵdarlamalary jan-jaqty túsindirilip jatyr. Onyń ishinde kórinis tapqan ustanymdardyń deni halyqtyń áleýmettik máselelerin sheshýge baǵyttalǵan.

Áleýmettik máseleler –  basty nazarda

«Aq jol» demokratııalyq partııasy usynǵan prezıdenttikke kandıdat Danııa Espaeva men saılaýaldy respýblıkalyq shtab jetekshisi Azat Perýashev Nur-Sultan qalasyn­daǵy gýmanıtarlyq-zań kolledjinde jas saılaýshylarmen kezdesti. Kol­ledjde zańger, aýdarmashy, muǵalim mamandyqtary boıynsha shamamen 500 stýdent tálim alady. Oqý orny byl­tyrdan bastap bastaýysh synyp muǵalimderi men balabaqsha tár­bıe­shilerin oqyta bastaǵan. Oǵan mem­leket 200-deı shákirtaqy bólgen. Kan­dıdatqa kadr jetispeýshiligin sheshý úshin shákirtaqy sanyn 270-ke art­tyrý kózdelgeni aıtyldy. Stýden­t­ter arasynda basqa qaladan kelip oqı­­tyndar sany kóp bolǵanymen, hos­tel­degi tegin oryndar sany 30 adamǵa ǵana shaq­talǵan eken. Aldaǵy jyldary óńir­lerden kelgender úshin jataqhana salý josparlanyp otyr.

Jıynda D.Espaeva óziniń saılaýal­dy baǵdarlamasyn keńinen tanys­tyrdy. Jastar jaǵy turǵyn úımen qam­tamasyz etý, jolaqynyń qym­bat­tyǵy, jumyspen qamtamasyz etý sııaqty ózderin mazalaǵan máselelerin jetkizdi. «Maǵan jastardyń oılaryn ashyq jetkizetini unady. Saıası saýatty ekenderi kórinip tur. Olar menen ne sebepti saılaýǵa qatysyp otyrǵanymdy jáne áıel adamnyń prezıdent bolýy qanshalyqty múm­kin eke­nin surady. Árıne oǵan meniń jaýa­bym daıyn. Biraq jastardyń, stýdent­terdiń eldegi saıası ahýalǵa, kele jatqan prezıdenttik saılaýǵa kóńil bólýi – qýantarlyq», dedi D.Espaeva.

«Aq jol» partııasynyń úmitkeri bolashaq zańgerlerge zańgerlik ma­man­dyqqa qosa ekonomıkalyq bilim alýǵa keńes berdi. Stýdentter men oqytý­shylardy baǵdarlamadaǵy bıznesti qoldaý bastamalary qyzyqtyrdy. Onda kandıdat óz isin jańa bastaǵan kásipkerlerge qosymsha qun salyǵy mólsherlemesin tómendetip, nesıeni qoljetimdi etýdi usynyp otyr. D.Es­paevanyń respýblıkalyq shtaby ja­qyn arada Soltústik Qazaqstan jáne Pav­lodar oblystaryna jol tartpaq.


* * *

«Aýyl» halyqtyq-demokratııalyq patrıottyq partııasynan prezı­dent­tikke kandıdat Tóleýtaı Raqym­bekov Batys Qazaqstan oblysyna at­basyn buryp, óńirdegi sharýa qoja­lyq­taryn aralady. Kandıdat aýyl sharýashylyǵy salasynda eńbek etip júrgen mamandarmen kezdesip, saılaýaldy baǵdarlamasyn tanystyrdy.

Terekti aýdanyna qarasty «Aqas» sharýa qojalyǵynda 1400-den asa aqbas sıyr bar. Bul – jergilikti klı­matqa ábden beıimdelgen etti tuqym. Iаǵnı, mundaǵy iri qaralardyń ortasha salmaǵy 550 kılo tartady. Esh­qan­daı hımııa qoldanylmaıdy. Ja­ıy­lymda júrip salmaq jınaıdy. Pre­zı­denttikten úmitker T.Raqymbekov qyrýar qarjyǵa shetten mal satyp alǵansha, osy baǵyttaǵy sharýa qojalyqtaryna qoldaýdy kúsheıtý kerektigin jıi aıtady. «Osyndaı sharýa qojalyqtary aınaladaǵy eldi meken turǵyndaryn turaqty jumyspen qamtyp, aýyl tútinin óshirmeı otyr. Biraq sonyń ózinde eki qolǵa bir kúrek tappaı, qalaǵa qaraı sabylyp jat­qan jastar kóp. Sondyqtan aýyldyń tynys-tirshiligin damytýǵa tyń serpin kerek. Qazir elimizdegi 7 mıllıonnan asa adam aýyldyq jerlerde turyp ja­tyr. Olardyń máselesine beıjaı qaraý­ǵa bolmaıdy. Kerisinshe, aýyl sha­rýa­shylyǵyn qoldaý arqyly el eko­no­mıkasyn ilgeriletý kerek», dedi kandıdat.

Kezdesý barysynda kandıdat aýyl turǵyndarynyń turmys-tirshiligimen etene tanysyp, shopandardyń áleý­mettik jaǵdaıyn jaqsartý, shopan bala­laryna tereń bilim beretin mektep-ınter­nattar ashý, shopan áıelderine ataýly áleýmettik kómekten bólek, laıyqty eńbekaqy tóleý máseleleri kóterildi. T.Raqymbekov maldy baǵyp, qaraı biletin azamattarǵa tıisti jaǵdaı jasaıtyn bolsaq, iri qaranyń basy ósip qana qoımaı, osy baǵytta elimizde eńbek ónimdiligi artatynyn aıtady. Mal basynyń artýy – sol aýyldyń, aýdan­nyń, oblystyń, aınalyp kelgende tutas el ekonomıkasynyń qarqyndy damýyna jarqyn jol ashady.


* * *

Kásipodaqtar federasııasy atynan prezıdenttik saılaýǵa túsip jatqan Aman­geldi Taspıhovtyń respýb­lıka­lyq saılaýaldy shtabynyń ókil­deri Túrkistan oblysyna jumys sapary­men bardy. Shtabtyń teń-jetek­shisi, Kásipodaqtar Federasııasy tóraǵa­synyń orynbasary Satybaldy Dáý­let­alın bastaǵan delegasııa úgit-nası­hat sharalaryn oblystyń jańa orta­lyǵy Túrkistan qalasynan bastady.

Kıeli shahardaǵy jergilikti halyq­ty tirshilik nárimen qamtyp otyr­ǵan «Túrkistan-sý» memlekettik kásipor­nyn­da saılaýaldy kezdesý ótti. Jıyn­ǵa 85 adam qatysty. Basqosýda sóz sóı­legen aımaqtyq shtab basshysy Berik Bekjanov elimizde ótetin saı­laý­dyń mańyzdylyǵyna toqtaldy. Taǵdyrsheshti kezeńde enjar qalmaı, belsendi bolyp, turǵyndardy saılaý­da óz tańdaýlaryn jasaýǵa shaqyrdy.

Al S.Dáýletalın jınalǵan qaýym­ǵa abyroıly uıym kásipodaq birles­tikteriniń rólin, qyzmetin baıyp­tap túsindirdi. Eńbekkerlerdiń múd­desi men quqyǵyn qorǵaıtyn ma­ńyz­dy qoǵamdyq ınstıtýttyń at­qaryp jatqan qyrýar jumysyna toqtaldy. Kandıdat A.Taspıhovtyń eńbek jolyn, jetistikterin baıandap berdi. Sondaı-aq úmitkerdiń saılaýal­dy tuǵyr­namasyndaǵy jumys berý­shi­ler­diń jaýapkershiligin arttyrýǵa, et­ken eńbekke laıyqty jalaqynyń tólenýine, jumyskerlerge qaýipsiz jaǵdaı jasaýǵa qatysty oı-pikirlerin ortaǵa saldy. Jıynda «Túrkistan-sý» memlekettik kásipornynyń qyzmetkeri Seıilbek Daırabaı shtab múshelerine alǵysyn aıtyp, kásipodaq týraly oń kózqarasta ekenderin jetkizdi.

Sonymen qatar respýblıkalyq saılaýaldy shtaby búkil túrki jurtynyń áýlıesi Qoja Ahmet Iаsaýı kese­nesi­ne baryp, taǵzym jasady. Senim bildi­ril­gen adamdar «Keleshek» jastar keńesi múshelerimen jáne eriktilermen kez­desip, emen-jarqyn suhbat qurdy. Saı­laýaldy úgit-nasıhat shara­lary­nyń qaq ortasynda júrip, belsendilik tanytyp otyrǵan qyz-jigitterge alǵys bildirdi.


* * *

Qazaqstan Kommýnıstik halyq partııasynan prezıdenttikke kandıdat Jambyl Ahmetbekovtiń Jambyl oblystyq saılaýaldy shtaby Talas aýdanyna qarasty Qarataý kentindegi Mádenıet úıinde eńbek ujymdarymen kezdesti.

Jıynda kandıdattyń oblystyq shtabynyń jetekshisi Jarylqasyn Nuralıev partııanyń ınternasıonalızm men áleýmettik ádildik sııaqty basty ustanymdaryna toqtaldy. Ol qoǵamnyń damýy etnostar arasyndaǵy beıbitshilik pen kelisimge baılanysty ekenin aıtyp, saılaýaldy tuǵyrnamany jan-jaqty tanystyryp shyqty. «Adal eńbek qoǵam múddesi úshin!» dep urandatqan kommýnısterdiń ádiletsizdikke qarsy belsendi kúres júrgizetini aıtyldy.

Saılaýshylar prezıdenttikten úmitkerdiń saılaýaldy tuǵyrna­masyn­­da kórsetilgen baǵyttardy jaq­sy qabyldap, kókeılerinde júrgen suraqtaryn qoıdy. Olardyń deni jumyssyzdyq, tómen jalaqy, qala­daǵy sý máselesine qatysty boldy. Sońynda nasıhatshylar toby kóp­shilikti 9 maýsym kúni ótetin saılaýǵa bel­sene qatysyp, laıyqty úmitkerge daýys berýge shaqyrdy.

Sonymen qatar elimizdiń basqa óńirlerinde J.Ahmetbekovtiń kandı­datýrasyn qoldaýǵa úndegen túrli is-shara uıymdastyrylyp jatyr. Sonyń biri Nur-Sultan qala­synda elor­dalyq shtabtyń jetek­shisi Nur­dáý­let Orazhanovtyń Gýmanı­tarlyq koll­edj­diń professorlyq-oqytý­shylar qura­mymen kezdesýi boldy. Onda jastar tárbıesine ınter­nettiń keıbir kontenti keri áser etetini, bul máseleni sheshýde bilim berý salasyn damytý mańyzdy ról atqaratyndyǵy aıtylyp, kedeılik jalaqynyń tómendigimen baılanys­ty ekeni sóz boldy. Sondaı-aq Nur-Sultan qalasynda eriktiler toby qala turǵyndaryna úgit-nasıhat materıaldaryn taratty. Olar bir kúnde kandıdat ustanymdary basylǵan 3500-den asa paraqshany úlestirdi.


* * *

Nur Otan partııasy usynǵan prezı­denttikke kandıdat Qasym-Jomart Toqaevtyń respýblıkalyq qoǵamdyq shtaby Shymkent qalasyna keldi. Qala aktıvimen, shahar turǵyn­darymen ótken alǵashqy kezdesýde shtab músheleri Shymkent qalasynyń damý áleýetine toqtala kele, ári qaraı órkendeý baǵytyndaǵy Q.Toqaevtyń baǵdarlamasyndaǵy basymdyqtar jaıyn sóz etti.

«Táýelsizdik jyldarynda Shym­kenttiń damý qarqyny joǵary boldy. Endi tek Qazaqstandaǵy ǵana emes, búkil Ortalyq Azııa men TMD aımaǵyndaǵy eń iri qalaǵa aınalady dep senemiz. Ol úshin kandıdatymyzdyń baǵdarlamasynda aıtylǵandaı bir orynda turmaı órleý qajet. Al órleý aýyldy jerlerdi taza aýyz sýmen qamtamasyz etý, joldardy jóndeý, úsh aýysymdy mektepterdi zamanaýı bilim oshaqtarymen aýystyrý, apatty jaǵdaıdaǵy mektepterdi jabý sııaqty naqty isterden bastalady», dedi shtab jetekshisi M.Áshimbaev.

Sondaı-aq kezdesýde Májilis depýtaty, Halyq Qaharmany B.Ertaev, telejúrgizýshi D.Nurjigit, belgili qalamger N.Orazalın, «Egemen Qazaq­stan» RG» AQ prezıdenti D.Qydyr­áli, qoǵam qaıratkerleri Q.Sul­tanov pen Z.Turysbekov, «Dos­tyq» qaýym­­dastyǵynyń tóraǵa­sy I.Ha­kı­m­janov sóz alyp, kandı­dat­­tyń baǵ­dar­­lamasyndaǵy negizgi basym­dyq­tar men halyqtyń áleýmettik jaǵ­daıyn jaqsartýǵa baǵyttalǵan naqty us­tanymdarǵa nazar aýdardy.

Budan keıin nasıhatshylar toby «Kórme» ortalyǵynda Shymkent qala­synyń jastarymen kezdesti. Bel­sendi jastardan quralǵan «Team Qazaqstan» forýmyna 3 myńnan asa jas qatysty. Jınalǵan jastardyń aldynda sóz alyp, eldiń erteńine beıjaı qaramaı, saılaýǵa shaqyrǵandardyń qatarynda Q.Toqaevtyń jaqtastary Mádına Sádýaqasova, Aıqyn Tólep­bergen, «Alashuly» tobynyń ánshi­leri, belgili blogerler Ashat Sadyr­baı, Erǵazy Ázimhanuly jáne tanymal aktrısa Quralaı Anarbekova, tele­júrgizýshi Dáýlet Bıjanov sııaqty belsendi jas­tar boldy.

* * *

«Ult taǵdyry» ulttyq-pat­rıottyq qozǵalysy atynan prezı­denttikke kandıdat retinde tir­kelgen Ámirjan Qosanovtyń senim bil­dirilgen adam­­dary Aty­raý qala­syndaǵy «Aqjel­ken» shyǵar­ma­shylyq ortaly­ǵy­nyń qyzmet­ker­lerimen kezdesti. Jıyn­­da kandı­dattyń oblystyq saıl­aýal­dy shta­by­nyń jetekshisi Ǵalym­jan О́tebaev sóz tizginin ustady. Nası­hat­shylar toby saılaýal­dy tuǵyr­namany keńinen tanysty­ryp, kandıdattyń túrli máselege kóz­qarasy jaıly baıandap berdi. Al qaty­sý­shylar bolsa, ózderin tolǵan­dyr­ǵan suraqtaryn qoıyp, oǵan tushym­dy jaýap aldy.

О́ńir-óńirde kandıdattyń basty ustanymdary egjeı-tegjeıli túsin­dirilip jatyr. Onyń baǵdarla­masyn­daǵy «Jemqorlyqqa jol joq» atty taraýynda jemqorlyqpen ymyrasyz kúres halyqaralyq standarttar boıynsha júrgizilýi qajet ekeni, jemqorlardyń múlkin tárkilep, olarǵa raqymshylyq qoldanbaý, ómir boıy memlekettik qyzmetke jolatpaý kerek ekeni aıtylǵan.

Sonymen qatar elordada Á.Qo­sanov­tyń respýblıkalyq sa­ı­laýal­dy shtabynda saılaý kúni ýchas­ke­lerde daýys berý prosesin qada­ǵa­laıtyn baıqaýshylar úshin semınar ótkizildi. Sharada Dos Kóshim baıqaýshylardyń quqyqtary men mindetteri, saılaý kezinde oryn alýy yqtımal túrli jaǵdaılardaǵy áre­ket­teri jaıly túsindirdi. Qatysý­shylar qyzyǵýshylyq tanytqan taqyryp­taryn kóterip, barlyq ózekti suraqtar tóńireginde mazmundy pikir almasty.

Al «Amanat» azamattyq platformasy táýelsiz baıqaýshylar birlestiginiń belsendileri prezıdenttikten úmitker Á.Qosanovtyń Qaraǵandy oblys­tyq saılaýaldy shtabyna bardy. Qazaq­standaǵy kezekten tys prezıdenttik saı­laýǵa baıqaý júrgizý jumysynda tájirıbe almasý maqsatynda uıym ókilderi shtabtyń jumysymen tanys­ty. Taraptar saılaýaldy kezeńde jemisti yntymaqtastyqty odan ári jalǵastyrýǵa kelisti.


* * *

«Uly dala qyrandary» respýblıkalyq qozǵalysynan prezı­denttikke kandıdat Sádibek Túgeldi qol­daýǵa arnalǵan úgit-nasıhat ju­mys­tarynyń aıasynda Jezqazǵanda konsert ótti. S.Qojamqulov atyndaǵy mýzyka­lyq drama teatrda ótken is-sharada mysty shaharǵa arnaıy atbasyn burǵan saılaýaldy qoǵamdyq shtab ókilderi jınalǵan qaýymǵa kandı­dat­tyń baǵdarlamasyn jan-jaqty túsindirdi.

«Jeriniń asty kenge toly, ústi ónerli jandarmen erekshelenetin, qadasyn Qanysh Sátbaevtaı xalqy­myz­dyń birtýar ǵalymy qadaǵan Jez­qaz­ǵan qalasyna bıyl 65 jyl tol­maq. Aldymyzda el ómirindegi erek­she mańyzdy saıası oqıǵa tur. Osy dodaǵa túsip otyrǵan qoǵam qaırat­keri, jazýshy S.Túgeldiń saılaýaldy baǵ­dar­lamasyndaǵy tórt tuǵyr – til, dil, jer, ar-namys bir-birinen ajyramas ulttyq qundylyqtar. Ony jas urpaqtyń boıyna sińirýdiń bas­ty baǵyttary baǵdarlamada aıqyn kórsetilgen. Ádildikti tý etip, sybaılas jemqorlyqqa jol ber­meý, ju­mys­syzdyqty joıyp, jas­tar­dyń áleýmettik jaǵdaıyn jaq­sartý, demo­grafııaǵa kóńil bólý kandı­dat­tyń basa nazar aýdaratyn basym baǵyt­tary», dedi kandıdattyń se­nim bil­dirilgen adamy, jýrnalıst Bazargúl Úmbetova.

Qazaq radıosynyń ardageri, dıktor Kúlásh Moldaxmetova prezıdenttik­ten úmitkerdiń memlekettik tildiń már­te­besin bıiktetýdegi erekshe eńbegi jaı­ly aıtyp, til qudireti jaıly Kákim­bek Salyqovtyń óleńin oqyp berdi. Al kórermender arasynan sóz alǵan Jezqazǵan ındýstrııalyq-gýma­nıtar­lyq kolledjiniń oqytý­shy­sy Aqgúlshe Ibraeva qoǵam qaırat­keri S.Túgeldiń baǵdarlamasyn júre­gine jaqyn qabyldaǵanyn tilge tıek etti. Konsertte T.Qalmaǵambetov atyndaǵy fılarmonııa ánshileri Ardaq Muqyshev, Záýresh Omarova, Láıla Bek­­ba­laqova, Asxat Saǵyndyqov, Záýre Elbaeva, Perızat Nesipbaeva jáne Aızada Ábdixalyqova óner kórsetti.

QR saılaý ýchaskelerinen tys jerde daýys berý
1. Qazaqstannyń barlyq azamat daýys berý kúni saılaý ýchaskesine kelýge múmkindikteri bolmaǵan jaǵdaıda – saılaýshylar kelesi sebepter boıynsha ýchaskeden tys jerde daýys bere alady: densaýlyq jaǵdaıyna; otbasynyń syrqat múshesine kútim jasaý sebebine; shalǵaıdaǵy jáne qatynasý qıyn aýdandarda bolýyna baılanysty.
2. Saılaýshy turǵan jeri boıynsha daýys berý týraly jazbasha ótinishin bere alady. О́tinish berýdiń sońǵy merzimi – jergilikti ýaqyt boıynsha 9 maýsym, saǵat 12:00.
3. Ýchaskege ótinish kelip túsken jaǵdaıda, saılaý komıssııasynyń tóraǵasy saılaýshylar tizimine tıisti belgi qoıady.
4. Komıssııa músheleri baıqaýshylardy, senim bildirilgen adamdardy jáne BAQ ókilderin saılaý ýchaskesinen tys jerde daýys berý týraly habardar etedi. Komıssııa músheleriniń shyǵý kezinde baıqaýshylar men kandıdattardyń senim bildirilgen adamdary ilesip júrýge quqyly.
5. Úı-jaıdan tys jerde daýys berýge arnalǵan tasymaldanatyn jáshikke saılaý komıssııasynyń eki múshesi ilesip júredi, olar búlinýi múmkin ekendigi eskerile otyryp, bıýlletenderdiń qajetti mólsherimen qamtamasyz etilýge tıis.
6. Bıýlleten saılaýshyǵa jazbasha ótinishimen jeke basyn kýálandyratyn qujat negizinde beriledi.
7. Bıýlleten bergen komıssııa múshesi oǵan óz qolyn qoıady, sondaı-aq saılaýshynyń ótinishine qol qoıady. Saılaýshynyń daýys berý qupııasy mindetti túrde saqtalady.
8. Saılaýshylardyń bıýlletenderi bar tasymaldanatyn ýrna aýmaqtyq saılaý ýchaskesine qaıtarylady.



Daıyndaǵandar 

Orynbek О́TEMURAT,

Nurshat TО́KEN,

«Egemen Qazaqstan»


Sońǵy jańalyqtar