“QYZ JIBEK” OPERASY QOIYLADY

Ońtústik Qazaqstan oblystyq opera jáne balet teatrynda tuń­ǵysh ret tól týyndymyz qoıyldy. “Qyz Jibek” operasyna kelgen kó­rer­menderdiń kóńilinde kóptegen kú­­dik-kúmánniń bolǵany ras. Osy­ǵan de­ıingi bir-eki jylda bul teatr ne­giz­i­nen sheteldik she­devrlerdiń úzin­di­lerin, eýro­palyq birqatar dú­nıe­ler­diń jeńildetilgen nus­qa­laryn sah­na­lap, arnaıy konserttik baǵ­dar­la­malar usynyp, alǵashqy qa­damdaryn qaz-qaz basyp, jas­qana-jasqana ja­saǵ­andaı edi. Endi “Qyz Ji­bekke” qol artypty. Shym­kenttikterdiń arasynda dastandy oqyǵandar jeterlik. Tipti túrli-túrli nusqalary boıynsha pikir talastyratyndar da tabylar. Kı­no­syn kórmegender joqtyń qasy. Dramalyq nusqalary talaı-talaı teatrlarda kórsetilip keledi. Al­ma­ty­ńyzdaǵy buryndy-sońdy ope­ralyq qoıylymdary ańyz bolyp tarap ketken. Minekıińiz, osyndaı jaǵdaıda Ońtústik Qazaqstandaǵy opera jáne balet teatrynyń “Qyz Ji­begine” qalyń jurtshylyqtyń qap­taı aǵylǵanyn da, kúdik-kúmánmen synaı qaraǵanyn da, ártúrli qabyldaǵanyn da túsinýge bolady. O bastaǵy “Qyz Jibekke” Ǵa­bıt Músirepovtiń lıbrettosy negiz etilip alynǵany, dramalyq dúnıege áýelgide áýen áýezdegen Evgenıı Brýsılovskııdiń keıinnen opera jasaǵany belgili. Ońtústiktiń opera teatryndaǵy qoıylymǵa “Qyz Jibek” dastanyndaǵy jáne Brý­sı­lov­skıı shyǵarmasyndaǵy jeliler ne­giz etiledi. Birqatar jańa re­dak­sııalyq-lıbrettolyq lepter en­gi­zil­gen. Jalpy alǵanda, olardy sát­ti deýge bolady. Qosymshalar ja­maý jamaǵandaı, oǵashtanyp turar ma eken degen kúmán birden seıilip sala beredi. Operalyq júlgeler, oqı­ǵalyq shıelenister, Brýsı­lov­skııdiń basty-basty arqaýlary tolyq saqtalady. Qalmaq hanymen qarym-qatynas, onyń peıil-pı­ǵyly, Syrlybaı daǵdarysy, Ba­zar­baı qatygezdiginiń túpki sebep-sal­dary, Jibek mahabbatynyń qasireti men Sansyzbaı jelisi – bári-bári úı­lesip-aq tur. Prolog pen epı­logqa úlken salmaq salynǵany da jarasady. Alaıda, Ońtústiktegi ope­rańyz múlde basqasha aıaq­ta­lady. Tólegenniń inisi Sansyzbaı qalyń qazaqtyń qolyn bastap, qalmaqty talqandaıdy. Qýanysh toıy toılanyp, shattyq shashýy shashylyp, Jibekke qosylady. Jibek beınesin Aıjan Maz­ke­nova men Aıgúl Azatovanyń ár­qaısysy óz turǵylarynan ózgeshe tulǵalaı bildi. Eń bastysy, ekeýin­de de tabıǵılyq basym. Bekejandy beınelegen Marat Orazmetovtiń sheberligine, kóp izdenip, ter tókkenine kórermen qaýym tántilik tanytty. Tólegen men Sansyz­baı­dy somdaǵan Erlan Jandarbaıdyń “qyz minezdiligi” de, uıań qımyly da, jumsaqtaý, jaıly áni de ja­ra­sady. Sansyzbaıdyń balań kezin keıiptegen Zámıra О́kishevanyń án-áýeni men qımyl-qozǵalysy onsha qabyldanbaǵany ras. Aıtýly ak­terler Muqan Shákirov pen Erkin Shymyrqulov oınaǵan Bazarbaı men Syrlybaıdyń syrlary te­reńnen tamyr tartyp, búkil qo­ıy­lymnyń salmaǵyn arttyryp tu­r­ǵan­daı. Shegeni shegeleı kórkemdep shyǵarǵan Qaırat Qulynshaqovqa, Dúrııany áserli ádiptegen Jadyra Belgibaevaǵa, bı jaǵyn bederlegen Shymkent balet mektebiniń shá­kirtterine rızalana qol soǵýshylar kóp boldy. Operanyń sahnalyq nusqasyn jańǵyrta redaksııalaǵan jáne qoıǵan Asqar Altynbekovke, mý­zy­ka­lyq jetekshi ári qoıýshy dırıjer Abzal Muhıtdınovke, qoıýshy sýretshi Jomart Dúı­sebekovke, teatr dırektory Aıman Qarsybaeva men kórkemdik jetekshi Janat Sá­kibekovalarǵa jurtshylyq tara­py­nan aıtylyp jatqan alǵys az emes. Marhabat BAIǴUT, Shymkent.