Prezıdent • 04 Maýsym, 2019

Jumys oryndaryn ashýda bıznestiń mańyzy joǵary

830 ret kórsetildi

Qazaqstan Respýblıkasynyń Pre­zıdenti Qasym-Jomart Toqaev jumys saparymen Jambyl obly­syna keldi. Áýeli Memle­ket bas­shysy «Qazfosfat» jaýap­ker­shi­ligi shekteýli seriktestiginiń «Mı­ne­raldy tyńaıtqyshtar» zaýyty­na atbasyn buryp, atalǵan kásip­oryn­nyń tynys-tirshiligimen tanysty.

Qazaqstan Respýblıkasynyń In­dýstrııa­lyq-ınnovasııalyq damý mem­­­le­kettik baǵdarlamasynyń sheń­berin­de júzege asyrylǵan hımııa zaýyty aýyl sharýashylyǵy úshin ftor­syzdan­dy­rylǵan mıneraldy tyńaıtqysh shyǵa­rady. Prezıdentke óndiristiń qazirgi kór­set­kishteri men eksport kóle­min ul­ǵaı­tý jóninde esep berildi. Sony­men qatar 1951 jyly irgesi qalan­ǵan kásip­oryn – «Qazfosfat» jaýap­kershi­ligi shekteýli seriktestiginiń bas dırektory, Qazaqstannyń Eńbek Eri Muqash Esken­dirov 2016 jyly júr­gizil­gen zaýytty qaıta jabdyqtaý jumys­tary óndiris kóle­min eki esege ulǵaıtýǵa múmkindik bergenin atap ótti. Jyl basynan beri zaýyt 29,1 mıl­lıard teńgeniń ónimin óndirgen. Onyń 24 myń tonnasy azot tyńaıtqyshy bolsa, 122 myń tonnaǵa jýyǵy – fosfor tyńaıtqyshy.

О́nim ishki naryqty tolyq qamtamasyz ete otyryp, Amerıka Qurama Shtattary, Qytaı, Birikken Arab Ámirlikteri, Reseı sııaqty elderge eksporttalady. Búgingi tańda atalǵan kásiporynda barlyǵy myń­nan astam adam jumys isteıtin bolsa, onyń 344-i áıel adam. Mundaǵy ortasha jalaqy mólsheri 148 myń teńgeden asady. Aıta keteıik, elimiz boıynsha Jambyl oblysy hımııa salasynyń damyǵan aı­maǵynyń birinen sanalady. О́ńirdiń hımııa ónerkásibin damytý salasyndaǵy áleýeti joǵary. Hımııa salasy óńirdiń búkil ónerkásip óndirisiniń 20 paıyzdan astamyn quraıdy. Qazirgi kezde aımaqta zamanaýı hımııa klasterin qurý jóninde jumystar atqarylýda. Sonymen qatar Qarataý jáne Jańatas qalalaryndaǵy jobalardy, «Hımpark-Taraz» arnaıy ekonomıkalyq aımaǵyn iske qosý arqyly oblystyń ónerkásip óndirisiniń kólemin edáýir arttyrý sharalary qolǵa alynǵan.

– Bul – hımııa ónerkásibinde, sonyń ishinde sary fosfor óndirýge maman­danǵan halyqaralyq deńgeıdegi jetek­shi kásiporyn. Halyqaralyq naryqtar­ǵa óz taýarlaryńyzben shyǵýǵa osy ar­tyq­shylyqtaryńyz septigin tıgizedi. Báse­kelestikke qabilettilikti odan ári arttyrý qajet, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

О́ńirge jumys sapary barysynda Pre­zıdent Qasym-Jomart Toqaev Halyq Qaharmany Ǵazız Baıtasovtyń sha­ńy­­raǵyna bardy. Taraz qalasynda asa qaýipti lańkes qylmyskerdi quryqtaý bary­synda qaza tapqan batyrdyń jary men balalarynyń jaǵdaıymen tanysqan Memleket basshysy olardyń qajettilikterine de kóńil bóldi. Qasym-Jomart Kemeluly Ǵazız Baıtasovtyń eren erliginiń búgingi urpaqqa úlgi-ónege ekendigin atap ótip, batyr esiminiń el jadynda árdaıym saqtalatynyn jet­kizdi. Qazaqstan Prezıdentine qyzmet bary­syn­da erlikpen qaza tapqan Ǵazız Baı­tasov­tyń qurmetine qoıylǵan eskert­kish taqta, fotosýretteri, medal­dary men jeke zattary kórsetildi. Qahar­man­dyqtyń úlgisin kórsetken Ǵazız Baıtasovtyń atyna Taraz qalasynda kóshe berilip, turǵan úıine eskertkish taqta ornatylǵan bolatyn.

Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev kelesi kezekte Taraz qalasyndaǵy «Kóne Taraz» tarıhı-mádenı ortalyǵyna bardy. Munda Memleket basshysy «Kóne Taraz» kesheniniń saıabaǵy aýmaǵynan ar­heo­logııalyq qazba jumystary barysynda tabylǵan eksponattarmen tanysty. Eks­po­nattar I – XIX ǵasyrlar aralyǵyn qamtıdy.

Atalǵan ortalyqta 20 gektar alqapta sholý munarasy, «Dostyq úıi» men kongress-holly bar mádenı ortalyq, «Taraz sazdary» stellasy, «Myńbulaq» saıabaǵy, qazba jumystary barysynda tabylǵan eksponattar qoıylǵan mýzeı ornalasqan. «Kóne Taraz» tarıhı-mádenı ortalyǵy – Qazaq handyǵynyń 550 jyldyǵyna oraı ashylǵan mańyzdy nysannyń biri.

Atalǵan ortalyqqa ótken jyly 145 myń­nan astam týrıst kelse, ústi­mizdegi jyldyń birin­shi toq­sa­nynda 16 myń kelýshi Taraz tarıhymen tanysqan.

Qasym-Jomart Kemeluly atal­ǵan ortalyqqa taıaý «Shah­rıstan» tarıhı-mádenı keshe­ninde boı kóteretin nysandardyń eskız­derimen de tanysty. Prezı­dentke «Shahrıstan» kesheni aýmaǵynda aldaǵy ýaqytta kór­kemsýret galereıasy, ólketaný mý­zeıi, kórme zaly jáne rýhanııat ortalyǵy, arbat, qolóner she­­ber­hanasy, amfıteatr, sony­men qatar kólemdi saǵat stellasy sııaq­ty nysandardyń boı kótere­tin­digi baıandaldy. Olar­dyń qu­ry­lys jumystary bıyl­ǵy 25 ma­myrda bastalyp ta ketken.

– Kóne Tarazdyń tarıhy áli de zerttele beredi. Bul ju­mys­tarǵa turaq­ty qoldaý kór­setiledi. Bul salada halyq­ara­lyq deńgeıdegi mamandar kóp. Bizge ýn­ıver­sıtetterde týrızm bız­nesi boıynsha mamandar ázir­leýdi qolǵa alý kerek, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev «Araı Plaza» kesheninde arda­ger­­ler, zııaly qaýym, azamattyq qoǵam ókilderi jáne jastarmen ótken jıyn­ǵa qatysyp, óńirdiń bilim berý, den­saý­l­yq saqtaý, t.b. mańyzdy salalaryna toqtaldy. Jambyl oblysynda at­qarylyp jatqan jumystarǵa oń baǵasyn berip, óńirdiń ekonomıka­lyq múmkin­­dik­terin atap ótti, son­daı-aq túıini tar­­qa­tyl­maǵan birqatar máselege nazar aýdar­dy.

– Oblystaǵy ortasha jalaqy mól­sheri – 112 myń teńge. Bul – eldegi eń tómen kórsetkishtiń biri. 1 maýsymnan bastap tabysy tómen bıýdjettik sala qyz­met­ker­leriniń jalaqysy ósti. О́ńir kásiporyndary bul bastama­dan shet qalmaýy tıis. Barlyq deń­geı­degi ákimderdiń basty min­deti jańa jumys oryndaryn ashyp, halyqty qyzmet­pen qam­tý ekenin eskertemin. Jumys oryn­daryn ashýda bıznes­tiń róli joǵary. Sondyqtan jergi­likti kásip­ker­lerdi qoldaýdy jalǵas­tyrý qajet, – dedi Mem­leket basshysy.

Qasym-Jomart Toqaev óner­kásiptiń múmkindigin tolyq paıdalanyp, ındýstrııalandyrý jobalaryn iske asyrýda zamanaýı tehnologııalyq óndiriske basa mán berý kerektigine toqtaldy.

– О́ńdeý ónerkásibine, ásirese, hımııa klasterine iri ınvestor­lar­dy tartý qajet. Úkimet pen ákimdikke osy máse­leni naqty­laý­dy tapsyramyn. Bul – ekono­mı­kanyń ornyqty damýyna yq­pal etedi, eńbek ónimdiligin arttyrady. О́ńirdegi óndiristiń damý kózi «Taraz» hımııalyq parki» arnaıy ekonomıkalyq aımaǵy bolýy qajet, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.

Memleket basshysy óńir­diń aýyl sharýashylyǵy sala­syn­daǵy eńbek ónimdiliginiń tómen ekenin aıtty.

– Jergilikti ákimdik agrosek­tor salasynyń mamandarymen tyǵyz jumys isteýi qajet. Ob­lysta qant qyzylshasy, jemis jáne kókónis daqyldarynyń kó­le­min kóbeıtýge múmkindik bar. Úkimet kelesi jyldan bas­tap shetelden ákelinetin shıki quraq qantyna ımporttyq baj sa­lyǵ­yn salý týraly sheshim qa­byl­dady. Osyǵan oraı, oblys ákimine qant qyzylshasy men jemis-kókónis daqyldarynyń egis ­kólemin ulǵaıtyp, óńdeý kásip­oryndarynyń qýatyn arttyrýdy tapsyramyn, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Qazaqstan Prezıdenti óńirde týrısterdi qyzyqtyratyn tarıhı oryndar barshylyq ekenin atap ótip, týrızmdi damytý qa­jet­­tigin atap kórsetti.

– Aımaqtyń týrıstik áleýetin art­­­ty­ryp, ınvestısııa tartý úshin júıeli sharalar qabyl­daý q­a­­jet. Bul baǵytta shetel­dik ozyq tájirıbelerdi eskergen jón. Úkimet týrızmdi damytýǵa ar­­­nal­­­ǵan memlekettik baǵdarlama da­­­ıyn­­daýda. Jambyl oblysy tarı­hı kórnekti oryndarǵa óte baı. О́ńirdegi Aısha Bıbi jáne Qara­han keseneleri, Jaısań kıe­li jeri, Kóksaı shatqaly jáne bas­qa da tarıhı oryndar – hal­qy­myz úshin ortaq mádenı qundy­lyq­­tar. Úkimet pen ákimdik bul sa­la­­ny birlese damytýǵa kúsh salýy kerek. Oǵan oblystyń re­sýrs­­ta­ry jet­ki­likti, – dedi Mem­leket basshysy.

Aımaqtar arasyndaǵy alshaq­­tyq­ty azaıtý qajettigin aıt­qan Qa­zaq­stan Prezıdenti Jambyl ob­­­­ly­syndaǵy shaǵyn qalalardy da­­my­tý týraly oıyn ortaǵa saldy.

– Mono jáne shaǵyn qalalar – óz aldyna bólek másele. Jańa­tas, Qarataý sekildi shaǵyn qala­lardyń áleýmettik, kólik jáne ınjenerlik ınfra­quryly­myn damytamyz. Bul sharalar, eń al­dymen, halyqtyń ómir súrý sapasyn arttyrý úshin jasalyp otyr, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Memleket basshysy sybaılas jemqorlyq máselesine de toqtaldy.

– Jemqorlyqty túbegeıli joı­­ǵansha kúresemiz. Ákimderge erek­­she jaýapkershilik júkte­ledi. El ekonomıkasynyń damýy jáne ha­lyqtyń ál-aýqatynyń artýy osyǵan tikeleı baılanys­ty. Jem­q­orlyqpen kúres – me­niń Pre­­z­ıdent retinde negizgi maqsat­ta­rymnyń biri. Bul iske aımaq ókild­eri belsene aralasýy kerek, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.

Qasym-Jomart Toqaev aýdandyq, aýyldyq eldi meken­derdegi joldardy jaq­sar­týdy, bilim berý nysandaryn kóp­tep salý­dy, sol arqyly úsh aýysymdy jáne apatty jaǵdaı­da­ǵy mek­tepter máselesin retteýdi tap­­­syrdy. Sonymen qatar Mem­leket basshysy jastarǵa ár­qashan qoldaý kórsetiletinin jáne bi­lik­ti mamandardyń shyǵar­ma­shy­lyq­ta, qyzmettik satyda ósýi úshin kedergi bolmaýy kerektigin aıtty.

– Ákimdikterdiń janyndaǵy Jastar keńesi olardyń qyzmet babynda ósýine qajetti baspal­daq bolýy tıis. Biz memlekettik qyzmette ǵana emes, bilim men ǵy­­lym, mádenıet pen sport, bız­­nes jáne basqa da salalarda daryn­dardyń dara shyǵýyn qol­daımyz. «Jas kásipker» baǵ­dar­lamasy aıasynda jastardyń bıznes bastamalary men startaptary qol­daý tabady, – dedi Qazaqstan Pre­zıdenti.

Sonymen qatar quqyq qor­ǵaý organdarynyń jumysyn kú­sheıtý qajettigin eskertip, óńir­degi mal urlyǵy men esirtki saýdasyna tosqaýyl qoıý kerektigin atap ótti.

– Adal eńbek etip, kúnin kórip otyrǵan malshylardy qor­ǵaýymyz qajet. Zańdy qataı­typ, qylmyskerlerdi sybaı­las­tarymen qosyp, qatań jazalaý kerek. Sondyqtan ákim­dik­ter men jergilikti polısııa barymtaǵa qarsy shuǵyl shara­lar qabyldaýy tıis. Qyl­mys­tyq kodekske tıisti ózger­týl­er engizý qajet. Esirtki qyl­mysy­nyń ýshyǵýy – búkil qo­ǵamdy alańdatqan ózekti má­se­leniń biri. О́kinishke qaraı, qazir­gi ozyq tehnologııa damyǵan za­manda «esirtki bıznesiniń» dáý­reni júrip tur. Bul, eń aldymen, jastardyń sanasyn jáne den­saýlyǵyn ýlaıtyn kesel. Muny toqtatý qajet! – dedi Mem­leket basshysy.

Prezıdentpen kezdesý ke­zinde Jambyl oblystyq máslı­hatynyń depýtaty Meı­ram­bek Tólepbergen eńbek qaýip­siz­di­gin saqtaý týraly aıtsa, ká­sip­­ker Anar Beksultanova I jáne II toptaǵy múmkindigi shek­teý­­li azamattarǵa nesıe beril­meı­­tini týraly másele kóterdi. Sony­men qatar Baızaq aýdany Ǵ.Mu­rat­baev atyndaǵy gımnazııa­nyń bıologııa pániniń muǵalimi Ev­genıı Kravchýk, «Biz birgemiz» vo­lon­terlar qozǵalysynyń tór­aǵa­sy Ýálıhan Bolatbek mem­le­ket­tiń jastarǵa jasap otyr­ǵan qam­­qorlyǵy jóninde áńgi­melese, Taraz ınnovasııalyq-gýma­nıtar­lyq ýnı­versıtetiniń rek­tory Er­bolat Saýryqov ǵylym salasyn il­geri­letý týraly oıymen bólisti.

О́z sózinde Qazaqstan Pre­zı­denti Qasym-Jomart Toqaev ja­ryssózge shyqqan azamat­tar­dyń usy­nysy oryndy ekenin, tıis­ti máseleler boıynsha Úki­me­tke tapsyrma beriletinin atap ótti.

Qasym-Jomart Toqaev kez­desý sońynda dáriger, muǵa­lim jáne kásipkerlerdi Alǵys hat­tar­men marapattady. Marapat­­talǵandar: Moıynqum aýdandyq aýrýhanasynyń bas dárigeri J.Aıtıshev, «Knaýf-gıps Taraz» JShS dırektory M.Beknazarov, «Jasau Taraz» jeke kásipkerligi­niń basshysy A.Beksultanova, ob­lys­tyq daryndy balalarǵa ar­nal­ǵan mektep-ınternattyń qazaq tili men ádebıeti pániniń muǵa­limi P.Ozyqbaeva jáne «Agrospesstroı» JShS bas dırektory M.Rahymberdıev.

Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev jumys sa­­p­ary­nyń sońynda «Áýlıe ata» halyq­aralyq áýejaıyna bardy. Mem­leket basshysyna Jam­byl ob­ly­­synyń ortaly­ǵyn­daǵy ha­­­ly­q­­aralyq áýejaıdyń eli­miz­­degi ja­ńa, qazirgi zamanǵa saı áýe aılaq­tardyń biri ekeni baıan­daldy.

Qazaqstan Prezıdentine áýe­jaıdyń áleýeti artyp, jańa­­dan halyqaralyq jáne aımaq­tyq baǵyttar ashý josparlanyp jat­qany jaıly málimet berildi. 250-ge jýyq qyzmetker jumys isteıtin áýejaı byltyr 63 myńnan astam jolaýshyǵa qyz­­met kórsetken.


Jambyl oblysy


Sońǵy jańalyqtar

Elorda «jasyl» aımaqqa ótti

Koronavırýs • Keshe

Uqsas jańalyqtar