Medısına • 11 Maýsym, 2019

Meıirger mamandarynyń biliktiligi artady

360 ret kórsetildi

Medısınalyq qyzmet kórsetýde aýqymdy topty quraıtyn alǵashqy býyn – meıirgerler. Sondyqtan meıirger qyzmetin damytý asa mańyzdy istiń qatarynda. Syrqamaıtyn, dárigerge qaralmaıtyn adam joq.

Bul rette em-dom qabyldaýda pa­sıenttiń janynan tabylatyn meıir­ger biligi qajet-aq. Tanys dá­ri­ger­diń meıirger qyzmetine qatysty aıt­qan myna bir sózi eske túsedi. «Me­d­ınstıtýtty aıaqtap, aýdandyq aýrý­ha­na­ǵa bildeı dáriger bolyp ornalastym. Meıirger meniń aıtqanymdy isteýshi, oryn­daýshy dep qana qaraımyn. Sóıt­sem, mamandanǵan, tájirıbeli meıir­ger­diń biletini kóp bolyp shyqty. Keý­demdegi úrlengen jeldiń qalaı shyq­qa­­nyn da baıqamaı qaldym», dep edi.

Búginde meıirgerlik qyzmetke ózge­ris­tiń qajettigi kúnnen-kúnge anyq sezi­lýde. Eńbekteriniń baǵalanýy, jeke mamandyqqa aınalýy kún tárti­bi­ne shyǵyp, memlekettik deńgeıde qaras­ty­rylýy sony aıǵaqtaıdy.

Mamyr aıynyń sońǵy onkúndiginde Nazarbaev Ýnıversıtetiniń Medısına mek­tebinde elimizde osy salada eńbek etetin 200-deı mamannyń qatysýymen meıir­gerlik bilim berýdegi tájirıbe máse­leleri qarastyrylǵan jıyn ótti. Basqosýda 3 jyldyq «ProlnCa» joba­sy­nyń iske asyrylýy áńgime ózegine aınaldy. Atalǵan jobaǵa Erazmýs+ Eýropa­lyq baǵdarlamasy 1 mln qarjy bólip otyr. Qazaqstannyń 5 joǵary oqý orny, Eýropanyń 4 ýnıversıtetiniń mamandary birlese júzege asyryp jatqan bul jobanyń negizgi úılestirýshisi Fınlıandııanyń JAMK qoldanbaly ýnıversıteti bolsa, elimizde jobanyń ult­tyq úılestirýshisi – Nazarbaev Ýnı­ver­sıtetiniń Medısına mektebi.

Meıirgerlerdi daıarlaýda úsh jaq­ty – bilim berý, ǵylym jáne táji­rı­be ıntegrasııasyn qamtamasyz etý mańyzdy. Iаǵnı, tek dárigerdiń kó­mek­shisi dep qaramaı, orta kásiptik bilim – bakalavrıat – magıstratýra – dok­torantýrada oqytý arqyly kóp deńgeıli maman retinde daıyndaý, márte­besin kúsheıtý – jobanyń negizgi maq­saty. Naýqastardy qadaǵalaý, sozylmaly aýrýlardy basqarý, sondaı-aq pasıentterge úıde qyzmet kórsetý boıynsha keıbir qyzmetterdi kezeń-ke­zeńimen jalpy is-tájirıbedegi arnaıy daıarlanǵan meıirgerlerge tapsyrýdy kózdegen jańa turpattaǵy meıir­ger­lerdi daıarlaýdyń fındik úlgisi osy­laı­sha úsh deńgeıdi qarastyrady. Buǵan deıin elimizdiń 64 kolledjinde kútim­men aınalysatyn meıirgerler daıar­lansa, sońǵy jyldary jańa joba boıynsha ózgeris samaly esip úlgerdi. Kol­ledjderde meıirgerler daıarlaıtyn joǵary mektepter qurylyp, eý­ro­palyq nusqaýlarǵa sáıkes ba­ka­lav­­rıat ashylǵan oqý oryndarynda ákimshilik máselelermen jáne ǵylymı jumystarmen aınalysatyn meıirgerler oqytylyp, alǵashqy túlekteri eńbekke joldama da aldy. Qoldanbaly bakalavrıat mamandyǵyn alǵandar «aýrýdy emdegenshe, aldyn al» degendeı sa­ýyqtyrýdy júrgizýdegi joǵary bi­likti mamandardyń ornyn basyp, jańa kózqarastaǵy, jańa turpattaǵy meıir­ger­lerdiń alǵashqy qarlyǵashtary atandy. Olar naýqasty kútip, em-shara­lardy júrgizýde ózderi derbes she­shim qabyldaı alatyn joǵary bilikti ma­man­dar­dyń bilikti kómekshileri sanatynda eńbek etýde. 

Sheteldegi tájirıbede mundaı bilik­tilik alǵan meıirgerler arnaıy tirkeýden ótedi jáne dárejesi de jo­ǵa­ry sanalady. Olar ádette dáriger nus­qaý­ly­ǵyn oryndaıtyn qarapaıym medbıkeden eki ese kóp tabys tabady. Endi bul jaǵdaıdyń elimizde de shyndyqqa aınalýyna jol ashylǵandaı. О́ıtkeni lısenzııa alý úshin olar dárigerler tárizdi synaq tapsyrady. Sonyń nátı­je­sinde lısenzııaly meıirger maman atanady. Otandyq medısınada osyn­daı dárejedegi meıirger maman daıarlaýdyń mańyzyn eskergen arna­ıy joba jaıynda Respýblıkalyq joǵary medısınalyq kolledj dırektory Náıla Rýzdenova bylaı deıdi. «2018 jyly kolledjdi bi­tirgen 312 qoldanbaly bakalavr maman jumystaryna kiristi. Qazir eli­mizde 17 kolledjde bakalavrlar daıar­lanýda. Negizinen olar eki túrli baǵ­darlama boıynsha oqytylady. Bi­rin­shisi, 3,5 jyldyq, bul orta mektepti bi­tirgender úshin, ekinshisi, jumys is­tep júrgen meıirgerlerdi 1,5 jyldyq oqý júıesimen qaıta daıarlaý. Munda meıirgerlerdiń úsh jyldyq eńbek ótili bolýy mindetteledi».

Búginde elimizde 132 myńnan astam meıirger jumys isteıdi. Al olardyń 40 paıyzyn fınder tárizdi aldaǵy 20 jyl ishinde joǵary deńgeıge jetkize-miz desek, 2040 jyldary akademııalyq qoldanbaly bakalavr meıirgeri maman­dy­ǵyn 60 myńǵa taıaý adam ıelenip shyǵýy kerek eken. Al Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń Ǵylym jáne adamı resýrstar departamentiniń dırek­to­ry Sáýle Sydyqova meıirgerlik isin ǵylym retinde qarastyryp, baka­lav­rıatqa qosa klınıkalyq magıstratýra, klınıkalyq doktorantýradan ótý josparǵa engizilip otyrǵanyn jet­kizdi. Osylaısha meıirgerlik isi to­lyq­qandy ǵylymı júıelengen, ar­na­ıy baǵdarlamaǵa negizdelgen, bú­gin­gi qoǵam talaby men suranysyna tolyǵymen jaýap beretin mamandyqqa aınalýy ýaqyttyń enshisindegi, biraq kókjıekten sheti kórinip turǵan iske aınalatyndaı áser qaldyrdy.

Fınlıandııa, Slovenııa, Nıderlandy syndy memleketterden kelgen sarap­shy­lar óz elderiniń meıirgerler isin­degi tájirıbelerimen bólisti. Olar meıir­gerlerdiń saýyqtyrý ju­mys­ta­ryn atqarýmen qatar pasıent­ter­diń densaýlyǵyna monıtorıng júr­gizip, aǵartý jumystarymen de aına­ly­satynyn, álemdik medısınada atal­ǵan modeldiń halyqqa tıimdi bola­tynyn dáleldeıtin mysaldar keltirdi. Bolashaqta turǵyndardyń densaýlyǵy men ómir súrý sapasyn arttyrýdy maqsat tutsańyzdar, onyń órisi óte keń. Ásirese sozylmaly derti bar pasıenttermen jumysta jalǵyz dáriger emes, dáriger+meıirger júıesi tıimdiligin kórsetti. Sizderdiń maman daıarlaýdaǵy baǵyttaryńyz bul maqsattyń júzege asatynyna sendiredi, deıdi sheteldik mamandar.


Sońǵy jańalyqtar

Vaksına saldyrǵandar sany artty

Koronavırýs • Keshe

905 adamnan koronavırýs anyqtaldy

Koronavırýs • Keshe

Uqsas jańalyqtar