Suhbat • 14 Maýsym, 2019

«Danaıany» qaıta «tiriltken» qazaq

912 ret
kórsetildi
20 mın
oqý úshin

Esim soıy qazaq keskindemesindegi jańa realızmniń jarqyn ókili retinde jurtshylyqqa jaqsy tanys Jumaqyn Qaırambaev qylqalam deıtin qudirettiń qupııasyn sheber meńgergen dáýletııar daryn ıesi. Qadymnan qalǵan qazaqy naqyshty zamanaýı talǵammen úılesimdi úndestirgen sýretshiniń qalamynan tamǵan týyndylar Reseı, Germanııa, Aýstrııa, Belgııa, Italııa, Vengrııa, AQSh, Japonııa, Túrkııa elderiniń murajaılaryn tegis sharlady. Avtordyń jeti birdeı irgeli shyǵarmasy Qazaqstan Prezıdentiniń rezıdensııasyna qoıylǵan. Degdar ónerdiń tereń dińinen nár alyp, ónegeli ómirin ustazdyq jolmen ushtastyrǵan týyndygermen sýret óneri týrasynda áńgime órbitken edik.

«Danaıany» qaıta «tiriltken» qazaq

Bizdegi qaltaly azamattar da Eýropa elderindegi sekildi óner týyndylaryn jaqsy baǵalaı bastady. Ázirge, ózimniń eń qymbatqa satylǵan kartınam 45 myń $, ortasha baǵa degenderi 20-25 myń dollarǵa saýdalanǵan kezi boldy. Kórmelerge kelýshiler sany da burynǵyǵa qaraǵanda edáýir artyp keledi.



– Álemge áıgili Mıke­land­je­lo shákirtińiz bolsam dep al­dyna kelgen sýret­shiden eń aldymen armanyń ne dep su­raı­tyn kórinedi. Osy su­raq­ty ke­zekti talapkerge qoıǵanda ba­lań jigit: «Mıkelandjelo se­kildi, ıaǵnı siz sııaqty sýretshi bo­lýdy arman­daı­myn» degen eken. Sonda uly daryn: «men ke­zinde qudaı bolýdy armandadym, biraq bola almadym. Al sen «men» bolýdy armandasań senen sýretshi shyqpaıdy», dep qaı­taryp jiber­gen desedi. О́ner ólkesinde ózine tán órnegi bar ózderińiz sııaqty aǵa býyn shá­kirt­terge osyndaı talap qoıa ala ma?

 – Osydan 500-600 jyl buryn aıtylǵan osyndaı dúnıeler bizge ańyz retinde jetip otyr. Dese de ár dáýirdiń óz úni bar. Bi­raq eshqashan buljymaıtyn bir qa­ǵı­da – adamdy alǵa jeteleıtin onyń uly armandary. Bul jerde Mıkelandjelo adamnyń óresin eń birinshi talantymen emes, armanynyń asqaqtyǵymen ólshep tur. Kezinde Gagarın ǵaryshty baǵyndyrǵanda bári­miz túgel ǵaryshker bolǵymyz keldi. Osy bala qııal talaılardy úlken ómir­ge qanattandyrdy. О́zin kókti tilgen ǵarysh­kerge balaǵan qan­sha­ma bala Gaga­rın bolmasa da, ómirde ózine talap qoıa alatyn jaýa­pkershiligi zor azamat bolyp qalyptasty. Aýylǵa aqyn-jazýshylar kele qalsa jaqsy yrymǵa joryp, bala­sy­nyń aýzyna túkirtip, otyrǵan jerine aýnatyp alatyn qazaq úshin arman men úmit ómirge talpyndyratyn aıbyndy kúsh.

Suraǵyńa naqtyraq oıysaıyn. Shá­ki­rt tárbıelep júr­gen­dik­ten aldy­myz­ǵa sandaǵan talapker keledi. Ishinde qala­nyń da, dalanyń da balasy bar. Men anyq ańǵarǵan bir nárse pendeni arman bıigine alyp shyǵatyn ósken ortasy, týǵan tabıǵaty. Máselen, qalada ósken balalardyń kóp­shi­ligi aýyl, tabıǵat degen dúnıe­ler­di psıhologııalyq turǵydan kompıýter sııaqty qabyldaıdy. Aqpa­rat­qa baı bolǵanymen, sezimge jutań. Aýyldan kel­gen­de­rinen birdeńe surasań sýrettep aıtyp beredi. «Bizdiń úıdiń arǵy jaǵynda kishkentaı dóń bar edi. Sonyń shetinde ákemniń inisi turady. О́risten kele jatqan maldy sol tóbeniń basyna shyǵyp kútetinbiz. Sol mańnan kúnniń batqany tamasha kórinedi» degen sekildi áńgimeleriniń ózin beıneli, áserli etip jetkizedi. Munyń artynda sezim jatyr. Muny aıtyp otyrǵanym, shala-sharpy sýret salyp bizge aýyl-aımaqtan kelgen shákirtter eki jyldan keıin túrli stýdııa bitirgen, sýret mektebin aıaq­ta­ǵan qalalyq balalardy basyp ozady. Áńgime qaıda jatyr? Olar ónerdiń bulaǵyna sý­sap keledi. Eki jyldan keıin aıtaryńdy kózińnen-aq tanyp, qas-qabaǵyńnan uǵyp turady.

Men shákirtterime ómir boıy sender­di Qudaı adam qylyp jaratty ma, adam qalyptaryńda qalyńdar, eń aldy­men adam bolyńdar, degen sózdi aıtyp kelemin. Adamnyń janýardan aıyr­ma­shylyǵy biz kórgenimizdi oı­men qory­typ, kelesimizge sóz­ben jetkize alamyz. Ol kór­me­­se de sony uǵady, túsi­ne­di, sezinedi. Alǵashqy saýalyńa berer jaýa­bym­nyń túıini osy.

– Qasteev: «men sýret salýdy taýdyń bu­laǵynan, qoıdyń qulaǵynan, eshki­niń múıizinen, anamnyń kıizinen úı­ren­­dim» deıdi emes pe? Alǵashqy bas­taý­dy qaıdan aldyńyz, ónerden ózi­­ńiz­di qanshalyqty taba aldym dep oı­­laısyz?

– Men qoıshynyń balasymyn. Kó­zim­di ashqaly kórgenim dala, taý, aspan. Syldyrap aqqan sulý ózen. Qy­taıda júrgende ákem kommýnanyń sıyryn baqty. Syrty aqtalǵan tam úıde turamyz. Samaýrynnyń shoǵyn alyp keregege túrli sýret salamyn. Úlkenderdiń aıtýynsha, ákemniń atqa minip sıyr aıdap bara jatqanyn salsam kerek. Biraq, naqty esimde joq. Bir esimde qalǵany kúıemen sýret sala berip appaq keregeniń qara túske boıalǵany. Ol kezde Qytaıda kúzde ósken kendirdi qatty baǵalaıtyn. Qabyǵyn sypyryp alyp kez kelgen dúkenge aparsań, salmaǵyn ólshep qarymyna zattaı taýar beretin. Sheshem ekeýmiz bir joly bir býma kendir ótkizip, 2-3 dápter, 5-6 túrli boıaý qaryndash, óshirgish alǵanymyz bar. Shımaılap júrip birdeńelerdi uqsata bastadym. Ákem sharýa adamy bolsa da epostyq jyr-dastandardy jatqa aıtatyn. Sybyzǵy tartatyn. Mal jaıǵap bolǵan soń aýyl adamdary dastarqan basyna jıylady. Ákem «Alpamys», «Qobylandy» dastandaryn naqyshyna keltirip oryndaıdy. Qaıǵyly tusyna kelgende kempirler jylaıtyn. Bári kóz aldymda. Osynyń bárin kórip, boıyma sińirip erjettim. Mektepte búkil synyptaǵylardyń sýret sabaǵyndaǵy tapsyrmasyn salyp beretinmin. Muǵalimder tarapynan da ótinishter aıtylatyn. Sóıtip júrgenimizde mektebimizge sýretshi aǵaı keldi. Meniń boıymdaǵy ónerge degen qushtarlyǵymdy baıqap baǵyt-baǵdar berdi. Osylaısha, arman arqalap Almatyǵa attandym. 1975 jyly Alma­ty­­­daǵy sýretshilik ýchılıshesin támam­da­ǵa­nymda, boıymdaǵy ónerimniń óris­­teýin qalaǵan ustazdarym saǵan oqý kerek dedi. О́zin ká­dim­­gi sheber sezinip júr­gen ba­lań kóńil, oqyǵany qalaı, men dap-daıyn sýretshi emespin be dep bulqynǵanym da kúni keshe sııaqty edi. Lenıngradtaǵy I.Repın atyndaǵy sýret akademııa­syna qabyldanyp, ónerge degen kózim ashyldy. Mine, dál osylaı sýret deıtuǵyn tylsym álemniń sońyna tústim. Al ónerden óz ornymdy alǵan-almaǵanymdy bolashaq aıta jatar. Táýbe, osy ýaqytqa deıin jazǵan-syzǵan dúnıelerim laıyqty baǵasyn aldy. Talantty ósiretin de, óshi­re­­tin de halyq. Halyq durys baǵa berip jatsa, beker ómir súrmegenimiz shyǵar.

Qylqalamdy serik etken qa­zaq bala­sy­nyń esimi sonaý 1980-jyldary I.Repın atyn­da­ǵy kórkemsýret akade­mııa­synda oqyp júrgen shaǵynan-aq búkilodaq­tyq ónersúıer qa­ýym­ǵa máshhúr boldy. Oǵan sebep Qaırambaev oqý orny qabyrǵa­syn­da júrgende Ermıtaj­daǵy jahan­dyq jaýhar Rembrandtyń «Danaıa» kartınasynyń kóshir­me­sin jazǵan. Keıin áıgili týyndyny áldekimder kıslorod shashyp zaqymdaǵan tusta, ká­si­bı qaıta jańartýshylar uly kartınany qal­pyna keltirýde akademııa qorynda saq­tal­ǵan Qaı­rambaevtyń qoltańbasyna jú­gingen. Kezinde «Danaıanyń» dál kó­shir­mesin árbir detalyna deıin aınytpaı keıiptegeni úshin oqý ordasynyń rektory Eremeev bastaǵan óner janashyrlary qazaq balasyna alǵysyn jaýdyrdy. Belgili sýretshi Beıbit Ásemqul bul týraly: «Áıgili Rembrandtyń «Danaıasy» ekinshi ret dúnıege qazaq sýret­shisiniń arqasynda keldi. Sol úshin Qaı­rambaevty baǵalaıyq. Bári bilsin, álem estisin! Ol dara talant» – dep tebirene jazǵany bar.

– Sýretshilik izdenispen qalyp­ta­­satyn qasıet pe, joq álde anasy týyp, Allasy bermegen adamnan myń jer­den tyrash­tansa da «megatalant» shyq­­paı ma? Jalpy naǵyz talant­ty qa­laı tanýǵa bolady?

– Eger Qudaı talant bergen bolsa, ol saǵan syıǵa tartyl­ǵan jeńildik. Eńbektenseń bul qasıet seni jyldam alyp jú­redi. Jyldam sezesiń, shy­ǵar­mańnyń sheshimin jyldam taba­syń. Al keıbireýlerde joǵa­ry­dan daryǵan sezgishtik qasıet bolmaǵanymen, eńbek­qor keledi. Qadalǵan jerinen qan alady. Izdenedi, janyn, baryn salady. Tap qazir akademııa qabyrǵasyndaǵy sheber­hanamda tálim alyp jatqan segiz shákir­tim bar. Solardyń ishindegi keıbiri sheberhanadan kúni-túni shyqpaıdy. Saǵat­tap salǵanyn qaıta óshirip, basynan beınelep, ony da san qyryp tastap, tynymsyz eńbektenedi. Keıde tipti olardy aıap ketip, aınalaıyn-aý, bir sheshimge kelseńshi dep aıtatyn kezderim bolady. Osyndaı jankeshti talapkerler sońǵy kýrsty bitirerde naǵyz sheber bolyp shyǵa keledi.

Bir baıqaǵanym, talantty azamat­tar­dyń kópshiligi jal­qaý. Oǵan bir dál­el aıtaıyn. Buryn­dary menen tálim alǵan bir stýdentim bar edi. Bir kúni qara­sam bir adamdy salyp, bátińkesiniń baýyn baılap qoıypty. О́miri ózimniń de qolymnan kelmegen myna jumysty kórip tań-tamasha qaldym. Sýrette bátiń­keniń baýyn baılap qoıý degendi kó­zi­­ńizge elestetińiz. Tup-týra tiri kóri­­nis sekildi beınelegen. Sol kezde bar bolǵany birinshi kýrstyń stýdenti. Myq­ty talantty jigit. Biraq jambasynda jalqaýlyǵy bar. «Salatynyńdy erterek salyp bitirseńshi, dıplom qorǵaý jaqyndap keledi» desem, «oı, aǵa, báribir menen artyq eshkim sala almaıdy, erteń kelip bitire salam» deıdi. Qaljyńdap: «eı, erteń kelip bitire salatyn qudaı­syń ba, qalamyńdy kenepke tıgiz­beseń qaıdan salasyń» dep qaǵy­ta­tynmyn. Aıtqanymdaı-aq, dıp­lomdyq jumysyn qorǵaıtyn kezde sońǵylardyń biri boldy. Sonda ókpelep: «eı, birinshi kýrs­ta bátińkeniń baýyn baılap bárimizdi tańǵaldyryp ediń, mynaýyń ne» desem: «oı aǵa, kóńil kúıim joq, shabytym kelmeıdi» degendi aıtady. Shabytym joq degen bos sóz. Eńbektenseń ǵana isiń ónedi. Qysqasy, qudaıdan talant berilgen adamnan da, boıyndaǵy sál ǵana ushqyndy damytyp, eńbektengen jannan da sheber sýretshi shyǵady. Sýret­shilik maǵan ata-babamnan daryǵan dep júre berseń talant­tyń da bir kúni taýsylatynyn umytpaǵan jón.

– Qazirgi qoǵamnyń sýret óne­rine de­gen talǵam-tanymy qa­lyptasty dep aıta alamyz ba? Mádenıetti baǵa­laý­dy qan­­sha­lyqty ıgerdik? Jalpy bú­gin­gi qazaq sýret óneriniń bási qaı deń­geıde?

– Qazaqtyń beıneleý óneriniń tarıhy tym áride jatyr. Biz shetelderden oqyp kelgen sýretshi balalardy tań­baly tasqa aparamyz. Sonaý tas ǵasyrynda tasqa basylǵan dúnıeler áli tur. Mán-maǵynasyna zer salsań qaptaǵan mal, naıza ustaǵan atty adamdar, tirshilik tynysynan kórinis beretin túrli beıneler. Olar muny bolashaqqa jetkizý úshin saldy. Qarap otyryp, qandaı asqan sheberlikpen keıiptegen dep qaıran qalasyń. Shet memleketterge barǵanda keshegi ımpressıonızm dep atal­ǵan óner kezeńin kókke kótergen dú­nıe­lerdiń ózegi qazaqtyń kádimgi kıizi, syrmaǵy ekenin kórip tańǵalasyz. On­daı dúnıeler bizde de bar. Tek sony túrli tústermen áldenelerdi japsyryp, úılestire bilgen. Kórshilerimiz tamaqty taıaqpen shuqyp otyrǵanda, babalarymyz qasyqpen tamaq ishken. Munyń ózi úlken óner, ǵajaıyp mádenıet. Kóshpeli halyqtardyń kıiz úıiniń qasıetin, paıdasyn búkil álem moıyndady. Qysta jyly, jazda salqyn, ońaı qurylady, ońaı jyǵylady. Jerimizden tabylǵan «Altyn adamdaǵy» jylqylar men ba­rys­­tarǵa qoldan quıylǵan altyn bu­ran­­dalarǵa qazirgi sońǵy tehnologııamen quıylǵan tý­yn­dylar jete almaı otyr. Bul halqymyzdyń mádenıeti áldeqashan tereńdep ketkenin ańǵartady.

 Bizde sýrettiń deńgeıin kó­bi­ne-kóp onyń sapasy emes, tutynýshynyń talǵamy sheshedi. О́kinishke qaraı, áli kúnge deıin Sýretshiler akademııasyn asha almaı kelemiz. Teatr, mýzyka, sýret bári toptasqan óner ujymynyń qu­ra­­­­­­­­­­­­­­­­myndamyz. Sýretshiler kóp sóıleı bermeıdi, tynyshtyqty súıedi. Osy oraıda olardy jeke-dara baýlıtyn oqý ordasy boı kóterse degen armanymyz da joq emes. Degenmen, shúkir dep aıtqan da durys shyǵar. Bizdegi qaltaly azamattar da Eýropa elderindegi sekildi óner týyndylaryn jaqsy baǵalaı bastady. Ázirge, ózimniń eń qymbatqa satylǵan kartınam 45 myń $, ortasha baǵa degenderi 20-25 myń dollarǵa saýdalanǵan kezi boldy. Kórmelerge kelýshiler sany da burynǵyǵa qaraǵanda edáýir artyp keledi. Egemendik alǵan jyldarda qazaq keskindeme ónerinde sýretshiler ulttyq kórkem mektepti joǵary deńgeıge kóterdi. Talantty sýretshilerimiz kóp. Búginde Qazaqstan Sýret­shi­ler odaǵy­nyń 700-den astam múshesi bar. О́neriniń arqa­synda ájeptáýir tabys taýyp otyr­ǵan qylqalam sheberleri de joq emes.

Ulttyq romantızm baǵy­tyn­da­ǵy keskindemelik dúnıeler qazaq beıneleý ónerinde aıryqsha mánge ıe. Áldekim salǵan izderge áýes­tenbeı ózine tán jazý mánerin qa­lyptastyrǵan Qaırambaev qol­tań­basy adam oıyn tuńǵıyq tereńge tartady. О́ner ıesiniń «Kóshpendiler jaıly jyr» kar­tınasyna kóz sýarsańyz, spektakl tamashalap otyrǵandaı kúı keshesiz. Ýaqyt tynysyn tap basqan tarıhı shyǵarma kórermenin dál sol kezeńge, dáp sol mekenge ıirip áketkendeı áserge qaldyratyny bar.

– Kóptegen jas sýret­shi­ler­men áńgi­me­lesý barysynda realızm men sıýrelızmnen, akademızmnen alshaqtaı almaı jatyrmyz. Eýropa elde­rin­degi sııaqty jańalyqqa, jańa­shyldyqqa, jańa deńgeıge kóte­rilip, ómirdiń jańa beıne­sin óner arqyly ashýǵa tyry­sýy­myz kerek degenine ne aıta­syz?

– Akademızmnen alshaqtaı almaı otyrmyz deıtin sýretshilerdi tejep otyrǵan eshkim joq. Erik ózderinde. Qolynan kelse jasasyn. Tańǵaldyrsyn. Eshkim túsinip bolmaıtyn shı­maı-shatpaqqa boı aldyra berý qanshalyqty mańyzdy. Shy­ǵar­ma­nyń aıtar oıy, arqalaıtyn júgi, fılosofııalyq máni bolýy shart. Japonııanyń belgili avangardısi osydan 5-6 jyl buryn «men bálen kóshedegi 25 qabat úıdiń tóbesinde turyp, trotýardaǵy qalbyrǵa dál shaptyramyn. Onyń baǵasy bálen turady» dep ǵalamtorǵa jar saldy. Sony kórýge kelgen adamdar kóshege syımaı ketken. Osyǵan baılanysty bir orys sýretshisiniń: «men myna áıeldi túsinem, oǵan aqsha kerek, biraq osy erikken isti tamashalaýǵa jınalǵandardy túsinbeımin» dep aıtqany bar. Eger sondaı kórermen taba alsań, jolyń ashyq. О́ıtkeni tapsyrys bolmasa taǵy bolmaıdy. Tapsyrys berýshilerdiń basym bóligi realıster. Bireý ákesiniń, bireý anasynyń, endi bireý týǵan jeriniń sýretin salǵyzǵysy keledi. Nemese janyna jaqyn tıgen dúnıeni satyp alady. Negizi bizdiń keste, tekemetterimiz naǵyz avangard. Olar naqty bir oıdy bermese de, ata-babalarymyz jasaǵan kezde árbiriniń jeke ataýy bolǵan. Qazir onyń bári umytyldy. Batystaǵylar bizdiń tekemet, túskıizderimizge qarap túrli dúnıeler jasap jatyr. Al biz ózimizdiń qundylyǵymyzdy elemeı, basqalardyń qańsyǵyn tańsyq qylǵymyz keledi.

– Ult tarıhynan oıyp tu­ryp oryn alatyn arǵysy «Aby­­laı han», bergisi «Jam­byl» syndy birqatar tulǵa­lar­dyń portretin keskindedińiz. Olar­dyń bolmys-bitimin, mine­zin, qasıet qalybyn ashyp, ishki dúnıesin qanshalyqty aqta­ra aldym dep oılaısyz?

– Egemendik alyp eńse tik­te­gen tusta bolashaǵymyzǵa qazyq, urpaǵymyzǵa azyq bolatyn tulǵa­larymyzdyń beı­ne­sin qa­lyp­tastyrý qajet boldy. О́ıt­­­keni ulttyń ult ekenin kór­se­tetin onyń baılyǵy emes, tarıhty ja­saıtyn sańlaqtary. Osy maqsatta bir­qatar izdenis jasadyq. Keńes ókimeti qulap, qa­byr­ǵalardan Lenınniń port­re­ti alynyp tastalǵanda, bola­shaq­qa baǵdar, halqymyzǵa aıbar bolatyn handarymyzdyń beınesin salý kerek edi. Sol tusta Elbasy Nursultan Nazar­baevtyń: «Qazaqtyń mem­le­ket­tigin saqtap qalǵan Abylaıdaı hany bar. Sol kisiniń obrazy kerek» degen bir aýyz sózi jazýshylar men tarıhshylardy, aqyndar men sýretshilerdi bir maqsatqa jumyldyrdy. Qalamgerlerimizdiń biri Fransııa, álde Germanııa eline barǵanda, sol jerdiń tarıhshysy mynaý Abylaı han dep jazylyp tur. Senderdiń handaryń bolar dep bir sýret tabystaǵan. Ol zamandarda ashyq aıtylmaǵanymen qazaqtyń bári Abylaı degen han ótkenin jaqsy bilgen. Bálkim, álgini sol kezderde el aralaǵan saıahatshylardyń biri salǵan bolýy kerek. Abylaı han bolmysyn keıiptegende osy derekke kóbirek súıendim. Biraq onda babamyzdyń túri sál eýropalyqqa kóbirek uqsap ketkendeı kórindi. Osy túp­nusqany qaz-qalpynda alyp, qazaqy reń berdim. Aqyl­das­tar alqasy meniń salǵan nusqamdy laıyqty dep tapty. Osylaısha, Abylaı hannyń alǵashqy beınesin jasaý meniń baǵyma buıyrdy. Qazir qarap otyrsaq, batyrlarymyzdyń bári birdeı bolyp ketti. Bárine dýylǵa kıgizip, atqa mingizip, qoldaryna qalqan men qylysh ustatyp qoıdyq. Áıteýir, mynaý Bógenbaı, anaý Qabanbaı dep aıta beremiz. Arnaıy komıssııa quryp túbinde muny bir izge túsirýimiz qajet.

Shyǵarmashylyq jolymda Kenesary, Abaı, Iаsaýı, Jalaırı, Raıymbek, Muqaǵalı, Jambyl sııaqty, taǵy basqa tarıhı tulǵalardyń beınesin qal-qaderimniń jetkeninshe keıip­tedim. Sonyń ishinde Kene­sary beınesin salýdyń qys­qasha tarıhyn aıtaıyn. Shota Ýálıhanov aǵamyz Kenesary týraly jazylǵan 11 túrli materıal ákelip tapsyrdy. Solardy saralap otyryp barlyq derekterde bir adam týraly aıtylǵanyna kóz jetkizdim. Keıinnen tikeleı urpaqtarynyń birazymen tildesip, aqyry Aýyl sharýashylyǵy ınstıtýtynda sabaq beretin bir áıeldiń obrazyna toqtadym. О́ıtken sebebim, ol kisimen jolyqqanda, men tanysqan qujattardaǵy Kenesary kózime ottaı basyla ketti. Sol kisiniń janarynan ot alyp, Kenesary handy keıiptedim. Keıinnen nege Kenesarynyń saqaly sarǵysh degen turpattaǵy túrli áńgime aıtyldy. Bizge jetken saıahatshylardyń jazbalarynda «boroda ognennyı» dep jazylǵan. Osyny negizge aldym. Tarıhtan alshaqtaýǵa bolmaıdy. Bul adamdar artyna óshpes iz qaldyryp ketken qazaqtyń bir­týarlary. Olaı bolsa, bu­ǵan úlken jaýapkershilikpen kelý kerek. Salǵan sýretińniń uqsaǵandyǵy emes, mańyzdysy onyń obrazyn berý, harakterin ashý. Boıaýlardy bir-birimen úndestire otyryp uly fılosof pen talantty aqynnyń, qaısar batyrdyń bolmysyn aqta­rýǵa tyrystym. Mundaı názik jumystarda qylqalam ıesi­niń shyǵarmashylyq túısigi bolmasa qıyn.

Sýretshiniń «Jolaýshy» atty shy­ǵar­­masynda bir-birimen únemi talasyp-tartysyp júretin adam deıtin beıbaǵyńyz ómir degen uly bekettiń jaı ǵana jolaýshysy ekenin eskertedi. Jolyńda jarqyn iz, shuǵylaly shýaq qalmasa keshken tirshiligińniń baıansyzyn baıandaıdy. Kenep betin kómkergen san alýan boıaýlar zamana kelbetin adamdary arqyly ashýǵa tyrysady. «О́mir qasiretke toly ekenin de bilemin... Biraq men jaryq pen úılesimniń jarasymyn izdep kelem. Meniń shyǵarmashylyǵym úmitke baǵyshtalǵan» deıtin sý­retshi úmittiń qulan ıek qula tańynan kúder úzbeýge ún­deı­tin­deı.

Búginde Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Jumaqyn Qaırambaevtyń shákirtteri beıneleý ónerine jańasha serpin ákelgen shoqtyǵy bıik talanttar shoǵyryna aınaldy. Da­lanyń rýhy men babanyń ǵur­pyn izdeseńiz, Qaırambaevtyń qoltań­ba­syna siz de bir qaıyrylyp kórińiz.

 

 Áńgimelesken Arman OKTIаBR,

 «Egemen Qazaqstan»