Bul týraly Prezıdenttiń bir aı buryn elimizdiń batys óńirine jasaǵan jumys saparynda aıtylǵan edi. Memleket basshysy týıtterdegi paraqshasynda da ekonomıkada, ǵylymda, mádenıet pen sport salasyndaǵy talantty jastardy qoldaýǵa jaǵdaı jasalatynyn jazdy. «Bizdiń negizgi basymdyq – jastarǵa arnalǵan áleýmettik lıftiniń tıimdiligi men ashyqtyǵyn qamtamasyz etý. Osy maqsatta «Prezıdenttiń kadrlyq rezervi» qurylady» degen sózi jastardyń kókeıindegi oıdy tap basty.
Elbasy 2019 jyldy Jastar jyly dep jarııalady. «Jastar – el tiregi» arnaıy jobasy jumys isteı bastady. «Jas kásipker» atty jastardyń kásipkerlik bastamalaryn damytý baǵdarlamasy iske asyrylmaq. Prezıdent ulyqtaý saltanatynda jastardy jumyspen qamtý baǵdarlamasy engiziletinin aıtty. Sonymen birge jastardyń arman-maqsattaryn júzege asyrýǵa jáne jeke «tabystylyq ómirbaıanyn» qalyptastyrýyna barlyq múmkindikti berý qajettigin jetkizdi. «Prezıdenttiń kadrlyq rezervi» aıasynda memlekettik qyzmettiń barlyq deńgeıinde daryndy jas basqarýshylardy daıyndaý týraly mindetteme qoıylyp otyr. «Bizdiń jastarymyz – maqsatker, eńbekqor, kreatıvti, sondyqtan Qazaqstannyń keleshegi senimdi qolda» dedi Q.Toqaev.
Álbette, jastyń aty – jas. Bir ǵasyr buryn jańa gúl ashqan baqshadaı jastardan úmit etken Mirjaqyp Dýlatuly «Halyqqa, jastar, basshy bol! Qarańǵyda jetektep» dep jazdy. Alash ardaqtysynyń jas býynnyń rýhyn janyǵan sózi áli de ózekti. О́ıtkeni qazirgi jedel ózgeristerge toly jahandyq syn-qaterlerge ýaqtyly jaýap qatý qajet. Bul rette zamannyń úni, oıy men talaby údesinen tabylatyn jastardyń qolyndaǵy qýatty resýrsty tıimdi paıdalanǵan lázim. Qazaqtyń qaı támsilin alsańyz da, úlkenge izet, jasqa jol kórsetedi, «Jas kelse – iske» deıdi. Sondyqtan eldiń basqarý qurylymyndaǵy býyn almasýynyń júrgizilýi zańdylyq.
Búginde Qazaqstan halqynyń 3 mln 900 myńnan astamyn jastar quraıdy (22,5 paıyz). «Jastar» ǵylymı-zertteý ortalyǵynyń málimetinshe, elimizde memlekettik qyzmette júrgen óskeleń urpaqtyń úlesi az emes. Máselen, búginde 22 myńǵa jýyq jas memlekettik ákimshilik qyzmette eńbek etedi. Sondaı-aq ákimderdiń barlyq deńgeıinde el basqarý isine aralasyp júrgen 137 jas bolsa, 29 jasqa deıin jergilikti máslıhattarǵa saılanǵan 184 depýtat bar eken. Ortalyq dırektory Talǵat Qalıevtiń aıtýynsha, elimizde Prezıdenttiń kadrlyq rezerviniń túzilýi – quptarlyq bastama. Bul rette jastardyń kúsh-jigeri, jańa ıdeıalardy alyp kelýi jáne jastyq maksımalızmi de qoǵamnyń alǵa jyljýyna aıtarlyqtaı yqpal etpek. Sondaı-aq bul elimizdegi joǵary laýazymdarǵa jas býynnyń kelýine jol ashady.
Jalpy, buǵan deıin elimizde Úkimet, jekelegen vedomstvolar men Nur Otan partııasynyń, jergilikti ákimdikterdiń kadrlyq rezervteri jasaqtalǵany belgili. Máselen, on shaqty jyl buryn Bilim jáne ǵylym mınıstrligi jas talantty, belsendi qazaqstandyqtar qatarynan eldiń basqarýshy kadrlaryn anyqtaý, irikteý, daıyndaý jáne tárbıeleýge baǵyttalǵan «Jastar kadrlyq rezervi» jobasyn iske asyrdy. Sondaı-aq elimizdegi bas partııa da kadrlyq rezervti qalyptastyrýǵa kúsh jumsap, olardyń qatarynda jas býyn men áıelder qaýymynyń da kem bolmaýyn qozǵap, qoldap keledi. Al memlekettik qyzmetshiler arasynda kadrlyq rezerv «A» korpýsy boıynsha irikteletini belgili. Dese de, bul rezervterden qoǵamnyń jappaı súıispenshiligine bólengen iri tulǵalar shyǵa qoıǵan joq. Basym bóligi nomenklatýralyq oryndaýshylyq deńgeıde qalyp qoıdy. Sarapshylardyń aıtýynsha, endi jasaqtalatyn «Prezıdenttiń kadrlyq rezervine» engen jastar mansaptyq turǵyda úlken keńistikke shyǵýǵa múmkindik alady. Bul memlekettik basqarý qurylymyna qan júgirtýge, halyqpen ashyq ári senimdi dıalog ornatýǵa, kúrmeýli máseleni der kezinde sheshýge, eń bastysy basqarý qurylymyn jasartýǵa septigin tıgizbek.
Damyǵan elderde kadrdyń qadiri joǵary. Olar osy baǵytta ornyqty taldaýlar júrgizedi. Máselen, ótken ǵasyrdyń sekseninshi jyldary AQSh-ta júrgizilgen áleýmettik zertteýlerde kadrlyq rezervti ázirleýge qomaqty shyǵyn jumsaǵan kásiporyndardyń 40 paıyzynda mamandardyń turaqsyzdyǵy baıqalǵan. Munyń basty sebebi retinde kadrlyq rezervpen jumystyń durys uıymdastyrylmaýy, ıaǵnı tıisti laýazymǵa úmitkerdi baǵalamaý, qyzmetkerlerge kúsh-jiger berýdiń jetkiliksizdigi jáne mansaptyq ósý kelesheginiń bolmaýy, sondaı-aq qyzmetkerlerdiń óz bilimi men biligin tolyq paıdalana almaýy áser etkeni atalady. Sondyqtan batys áleminiń iri korporasııalary búginde kadrlyq rezervti ázirleýde qatelikterden qashýǵa kóp kóńil bóledi. Bul rette kadr ázirleýden buryn ár qyzmetkerdiń kásiporyn keleshegine qosar úlesi erekshe eskeriledi.
Jaqsy basshy – eldiń týy. Qazirgi qoǵamda at ústinen ıt qabar jaman emes, qar ústine ot jaǵar jaqsy maman, bilikti basshy kerek. Osyǵan deıin ulttyq kompanııalardyń menedjerlik toby maıly jilikke balanyp, «barmaq basty, kóz qystymen» erketotaılarǵa jol berilgeni de shyndyq. Al «Prezıdenttiń kadrlyq rezervi» shyn mánindegi halyqshyl, isker, qarapaıym, ary taza basqarýshylar mektebine aınalýy tıis.
