Otyrysta negizgi baıandamany jasaǵan Ulttyq bank tóraǵasy Erbolat Dosaevtyń aıtýynsha, zań jobasy aıasynda qarjy naryǵyn retteý jáne damytý, sondaı-aq tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý fýnksııalaryn Prezıdentke tikeleı esep beretin jeke memlekettik organǵa berý usynylyp otyr. Osy sebepti zań jobasynda eki aýqymdy baǵyt qamtylǵan.
– Birinshi baǵyt – qarjy sektoryn retteýdiń jáne damytýdyń táýelsiz organyn qurý. Eldiń ekonomıkalyq ósýin yntalandyrý úshin Ulttyq bank ortalyq banktiń klassıkalyq qyzmetterine shoǵyrlanýǵa nıetti. Bul – baǵa turaqtylyǵyn qamtamasyz etý, aqsha-kredıt saıasaty, valıýtalyq retteý jáne tólem júıelerin damytý. Al qarjy naryǵyn retteý men damytý, tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý fýnksııalaryn Qarjy naryqtaryn retteý men damytý agenttigine berý usynylyp otyr, – dedi E.Dosaev.
Sonymen qatar ekonomıkany sapaly damytý úshin Ulttyq bank memlekettik-qarjylyq qoldaý baǵdarlamalaryn, onyń ishinde ekonomıkanyń basym salalaryn nesıeleý baǵdarlamasyn, «7-20-25» ıpotekalyq baǵdarlamasyn jáne basqa da baǵdarlamalardy ekinshi deńgeıli bankter arqyly iske asyrýdy jalǵastyra bermekshi. Al agenttik óz tarapynan qarjy naryǵyndaǵy qarjy resýrstaryn bólý tıimdiligin arttyrýǵa, jańa qarjy ónimderi men qyzmetterin engizýge, olardyń halyq pen bıznes úshin qoljetimdiligin arttyrýǵa yqpal etedi. Qyzmetshileriniń mártebesi Ulttyq bank qyzmetkerlerimen teńestiriledi.
– Agenttik Ulttyq bankti qaıta uıymdastyrý arqyly qurylady. Onyń barysynda qyzmetter, ókilettikter men shtat birlikter qaıta bólinedi. Ulttyq bankten agenttikke aýysýy boljanyp otyrǵan qyzmetkerleriniń jalpy sany shamamen 500 adam bolady, – dep atap ótti Ulttyq bank tóraǵasy.
О́z kezeginde zań jobasynyń ekinshi baǵyty tutynýshylyq kredıtteý naryǵynda retteýshi arbıtraj jáne júıelik problemalardy joıýǵa arnalǵan. Sondyqtan da halyqtyń boryshtyq júktemesiniń baqylanbaı ósýine jol bermeý maqsatynda barlyq kredıtteý sýbektilerine qatysty tıisti retteý men qadaǵalaý quraldaryn engizý talap etiledi. Qazirgi ýaqytta rettelmeıtin sýbektilerdiń sany shamamen 2 myńǵa jetken.
Búginde tutynýshylyq kredıtter portfeliniń neǵurlym belsendi ósýi rettelmeıtin sektorda baıqalady – ol onlaın-kredıtorlar, kredıttik seriktestikter jáne lombardtar. Sonymen qatar rettelmeıtin sýbektiler tarapynan qaryz alýshylardyń quqyqtary men múddeleriniń buzylýy baıqalady, – dedi E.Dosaev.
Jalpy otyrysta senatorlar Iаdrolyq qarýǵa tyıym salý týraly shartty ratıfıkasııalady. Osy Shartqa sáıkes múshe memlekettiń aýmaǵynda ıadrolyq qarýdy jáne/nemese ıadrolyq jarylǵysh qurylǵylardy óndirýge, synaýǵa, satyp alýǵa, berýge, saqtaýǵa jáne ornalastyrýǵa, sonymen birge ıadrolyq qarýdy qoldanýǵa, sondaı-aq ony qoldaný qaterin tóndirýge tyıym salynady.
Shart Nıý-Iorktegi BUU Bas Assambleıasynyń 72-sessııasy aıasynda 2017 jylǵy 20 qyrkúıekten bastap qol qoıýǵa ashyldy jáne 50 memlekette ratıfıkasııalaǵannan keıin kúshine enedi (qazipgi ýaqytta shartqa 70 memleket qol qoıdy, 23 memleket ratıfıkasııalady).
Osy Shartty ratıfıkasııalaı otyryp, Qazaqstan ıadrolyq qarýdan azat álemdi qurý jáne saqtaý isine zor úles qosady, sondaı-aq elimizdiń ıadrolyq qarýsyzdaný salasyndaǵy kóshbasshylyǵyn naqtylaıdy.
Palata 1992 jylǵy 15 mamyrdaǵy Ujymdyq qaýipsizdik týraly shart uıymyna (UQShU) qatysýshy memleketter arasyndaǵy Áskerı-tehnıkalyq yntymaqtastyqtyń negizgi prınsıpteri týraly kelisimge ózgerister engizý týraly tórtinshi hattamany ratıfıkasııalady.
Qoldanystaǵy Kelisimge sáıkes, jetkiziletin áskerı ónimge baǵalar ulttyq bólimshelerdiń óz muqtajdary úshin satyp alatyn ishki baǵalary boıynsha belgilenedi. Osy Hattamanyń qabyldanýymen mundaı jeńildikti baǵa óndirýshi tarap óz muqtajdary úshin satyp almaıtyn, biraq Kelisim talaptaryna sáıkes UQShU-nyń basqa múshe memleketine jetkiziletin áskerı maqsattaǵy ónimge qoldanylady.
Otyrys barysynda senatorlardyń birqatar depýtattyq saýaly jarııa etildi. Onda senator Narıman Tóreǵalıev Jáńgir han atyndaǵy Batys Qazaqstan agrarlyq ýnıversıtetiniń sport keshenin kúrdeli jóndeý úshin qarjylandyrý qajettigi jáne múgedektikti resimdeý týraly, senator Edil Mamytbekov «Ǵylym qory» AQ qyzmeti, Aqparattyq jáne esepteý tehnologııalary ınstıtýtyn «Zere holdıngi» AQ kommersııalyq uıymynyń qurylymyna berý, Chernobyl AES-i apaty zardaptaryn joıýǵa qatysýshylardy áleýmettik qoldaý týraly, senator Ǵumar Dúısembaev aýyl sharýashylyǵy mamandaryn daıyndaý qajettigi týraly, senator Nurjan Nursıpatov áskerılerge turǵyn úı tólemi máseleleri jaıynda, senator Erik Sultanov Qyzylorda – Jezqazǵan – Esil – Petropavl – Reseı Federasııasynyń shekarasy jolyn jóndeý jumystaryn aıaqtaý týraly, senator Vladımır Volkov otbasylyq-turmystyq zorlyq-zombylyqtyń aldyn alý jóninde, senator Birǵanym Áıtimova lotereıa qyzmeti máseleleri týraly, senator Sársenbaı Eńsegenov balyq sharýashylyǵy keshenin damytý jaıynda, senator Qaırat Qojamjarov qoldanystaǵy «QR memlekettik arnaýly organdary týraly» jáne «Áskerı qyzmet jáne áskerı qyzmetshilerdiń mártebesi týraly» zańdardyń erejelerindegi qaıshylyqtardy joıý qajettigi týraly, senator Murat Baqtııaruly zań jobalaryn memlekettik tilde ázirleý jóninde, senator Dınar Nóketaeva otandyq jeńil ónerkásipti damytý máseleleri týraly, senator Muratbaı Joldasbaev memlekettik tapsyrmalardy oryndaýda jeke sektorǵa qatysty kemsitýshilik qaǵıdalaryn boldyrmaý jaıynda saýaldary boldy.
Depýtattyq saýaldardyń mańyzyna nazar aýdara kelip, Senat Tóraǵasy depýtattardy memlekettik organdar basshylary tarapynan beriletin jaýaptarǵa muqııat qaraýǵa shaqyrdy. Depýtattar kóbinese birsaryndy jaýaptar alady, al kóterilgen máseleler sheshilmeı jatady.
«Saýaldaryńyz bos sóz retinde qalmaýy tıis. О́zimiz naqty jumys júrgizbesek, eshqandaı ózgerister bolmaıdy», dedi Darıǵa Nazarbaeva.
