Dúnıejúzilik sport federasııasynyń transplantasııa jasalǵan adamdar arasynda sporttyq jarystardy ótkizýdi qolǵa alǵanyna 35 jyldyń júzi bolypty. Árıne ol kezde elimizde sporttyq oıyndar túgil, organ almastyrýdyń ózi qııaldaı kórinetin. Otandyq medısınanyń qarqyndy damýynyń nátıjesinde mundaı halyqaralyq sporttyq sharalarǵa Qazaqstan komandasy da qatysýǵa múmkindik alyp, komanda músheleriniń júldeli orynǵa ıe bolǵanyn buryn habarlaǵan bolatynbyz. Endi mine, elordada halyqaralyq dárejede 3 kún qatarynan jarys ótpekshi. Reseı, Polsha jáne Qazaqstannyń barlyq aımaǵynan 100-den asa qatysýshy baq synaıtyn saıystyń negizgi maqsaty – donor bolý men ishki organdy transplantasııalaýdyń mańyzyn túsindirý jáne onyń fızıkalyq múmkindikterin kórsetip, dene mádenıeti men sportty nasıhattaý.
«Osy sııaqty sporttyq oıyndy 2017 jyly Aqtaý qalasynda da uıymdastyrǵanbyz. Oǵan 30-dan astam adam ǵana qatysyp edi. Bizdiń uıym Dúnıejúzilik sport federasııasy jáne eýropalyq sport federasııasynyń qazaqstandyq ókili bolyp sanalady. Maqsatymyz – ishki aǵza múshesine transplantasııa jasalǵan adamnyń otbasyn quryp, balaly bolyp, jumysyn istep tolyqqandy ómir súre alatynyn dáleldeý. Sondaı-aq osy oıyndardyń ótýimen birge Mádenıet jáne sport mınıstrligine sport federasııasy retinde tirkelsek deımiz. Tirkelgen kúnde halyqaralyq jarystarǵa qatysý múmkindigimiz kóbeıedi. Jalpy, organ almastyrǵandar úshin sportpen aınalysý óte paıdaly. Osy sharany uıymdastyrýǵa kómektesken Mádenıet jáne sport mınıstrligine, Sport jáne dene- shynyqtyrý isteri komıtetine, Ulttyq kardıohırýrgııalyq ortalyqqa, seriktesterimizben osynda kelgen sheteldik qonaqtarǵa aıryqsha alǵys aıtqym keledi», deıdi transplantasııa jasalǵan naýqastardyń qoǵamdyq birlestiginiń ókili, atalǵan sharany uıymdastyrýshy Jánibek Ospanov.
Transplantologııanyń damýy pasıentter ómirin uzartýmen qatar, osy saladaǵy kóptegen basy ashyq problemalardy da anyq kórsetti. Sonyń biri – máıittik donor máselesi. Búginde elimizde 300-den asa adamǵa transplantasııa jasalsa, sonyń 20%-y máıittik donor, al qalǵany naýqas adamnyń týǵan-týystary eken. Al bul ishki organdary tolyq emes adamdardyń sanyn kóbeıtedi. Kózqaras ózgermeı, másele osy qalpynda órbı berse, keleshekte halqynyń edáýir bóligi jarym-jarty organdy ultqa aınalý qaýpi bar.
Ashylý saltanatynda sóz alǵan Sport jáne deneshynyqtyrý isteri komıtetiniń Olımpıadalyq emes sport túrleriniń basshysy Serikjan Omarhanov: «Sizderge Mádenıet jáne sport mınıstrligi atynan alǵys bildiremin. Qosh keldińizder, zor densaýlyq, mol tabys, otbasylaryńyzǵa amandyq tileımin! Salamatty ómir saltyn nasıhattap júrgenderińizge rahmet!», dese, transplantasııadan keıingi jáne dıalızde emdelýshiler arasyndaǵy Eýropalyq sport federasııanyń prezıdenti Iýdıt Berente: «Sizder aýqymdy jumys atqaryp jatyrsyzdar. Transplantasııa jasalǵan jáne dıalızden keıingi adamdar úshin sportpen shuǵyldaný óte mańyzdy. Meniń osy sharaǵa kelip sóz sóıleýim Qazaqstan medısınasynyń qarqyndy damyp, alǵa qaraı úlken qadam jasaǵanyn bildiredi. Jánibek Ospanov myrzany alǵash ret 8 jyl buryn, Eýropalyq oıyndar ýaqytynda kezdestirdim. Ospanov ol kezde jalǵyz bolatyn jáne sporttyq oıyn túrlerin uıymdastyrý týraly kóptegen suraq qoıǵan edi. Al az ýaqyt aralyǵynda osyndaı úlken jumys atqarylǵany el medısınasynyń jetistigi. Sońǵy ret Eýropada ótken olımpıadada Qazaqstan quramasy 8 altyndy jeńip aldy. Aldaǵy ýaqytta Qazaqstan quramasy álemdik deńgeıdegi jarystarǵa qatysady dep oılaımyn. «О́mir tynysy» qoǵamdyq birlestigine erekshe alǵys aıtqym keledi», dedi.
Ulttyq oıyndarǵa qatysýshylardyń árqaısysynyń taǵdyry oılandyrarlyq. Shymkent qalasynan kelgen qatysýshy Merýert Bekzatova 1 jyl 4 aı dıalızde júripti. Týǵan aǵasynyń donor bolýymen 2017 jyly operasııadan ótken ol 2 aıdan soń-aq sportpen aınalysa bastaǵan. «Kúnine 4-5 shaqyrym júgiremin. Bul joly boýlıngten saıysqa túsemin. Osyndaı jaǵdaıǵa túsken adamdarǵa aıtar keńesim, birinshiden, úmit úzbeý kerek. Ekinshiden, janyńa jaqyn jandaryń úshin kúrese bilýiniń mańyzdylyǵy. Úshinshiden, Alla taǵalanyń bergen ómirin laıyqty súrýge tyrysý qajettigi. Men ózim aýyrǵanǵa deıin mundaı derttiń túri bar ekenin de bilmegenmin. Qazirgi ýaqytta Qazaqstan boıynsha 3500-ge jýyq adam búırek jetispeýshiligi dertine shaldyqqan. Olarǵa donorlardyń kómegi aýadaı qajet. Donor bolýdan qorqýdyń qajeti joq. Mysaly, meniń sińlim bir búıregi ǵana bolsa da ómirge alty bala alyp keldi. О́zimniń bir ulym bar, dárigerler ekinshi bala ómirge ákelýge ruqsat etip otyr», deıdi.
Olga esimdi ananyń da qýanyshy bólek «Meniń úlken ulymnyń búıregi aýyrdy. Dárigerler bizge dıalız jasaý týraly usynys jasady. Biraq biz odan bas tartyp, organ almastyrý qajet degen sheshimge keldik. Men ǵana emes, týystarymnyń da donor bolǵysy keldi. Biraq meniki ǵana sáıkes kelgendikten, oılanbastan táýekel ettim. Balam da, ózim de tez qalypqa keldik. Ulyma janymnyń bólshegin bergenim úshin qýanamyn», dedi ol.
Úsh kúnge sozylatyn jarys sporttyń bes túrinen – sýda júzý, ústel tennısi, boýlıng, darts jáne voleıboldan ótedi. Qatysýshylar bes jas erekshelikteri boıynsha – 18-29, 30-39, 40-49, 50-59, 60-69 jas aralyǵynda synǵa túsedi.
