Qarap tursańyz, árkimdi ókintip óte shyǵar qamshynyń sabyndaı qysqa ǵumyrda ózin jolaýshy, qonaq sekildi sanaıtyn adamnyń ózi de ótkizgish sekildi ómir súredi eken. Ol esh nárseni óz boıynda uzaq ýaqyt boıy saqtap qalmaýy tıis eken. Ishken sý, jegen tamaǵyn da, solar arqyly paıda bolǵan boıyndaǵy artyq qýatty da.
Mine, osy turǵydan alǵanda adam boıynda paıda bolǵan qozǵalysqa túsý eńbek etý qasıetiniń ózi onyń tamaǵyn asyrap, tirshilik qurýy úshin ǵana emes, óz boıynda qalyptasqan eski artyq qýatty shyǵaryp, onyń ornyna jańa qýat jınaý úshin qajet eken. Demek, tiri aǵzanyń ıesi sanalatyn bıologııalyq turǵydan da, atadan týyp, ózi de urpaq jalǵastyratyn aralyq býyn retinde de adam balasyna berilgen osy ótkizgishtik qasıet, bizdiń oıymyzsha, onyń ómir súrýiniń negizgi zańdylyqtarynyń biri. Osy qasıeti arqyly adam táninde zat almasý prosesi júredi. Jany tazarady. Jyldyń tórt mezgili sekildi jańarý prosesin bastan ótkeredi.
Endi osy oıymyzǵa belgili bir deńgeıde ǵana túsinikteme bere ketetin bolsaq. O basta topyraqtan jaralǵan adam balasy búkil ómirinde tonnalap tamaq jeıdi, tonnalap sý ishedi. Biraq onyń eshqaısysyn boıynda saqtap turmaıdy. Osylardyń bárin boıynan ótkizip baryp, aqyry ózi de topyraqqa aınalady. Budan ishken-jegeniniń bári adamǵa qýat kózi retinde qyzmet etetindigin ańǵarýǵa bolady.
Adamnyń qýat ótkizgish, energııa tasymaldaǵysh sekildi osy qasıetin Abaı atamyz fılosofııalyq turǵyda bylaı dep ádemi kestelegen: «Adam – bir boq kótergen boqtyń qaby, Boqtan sasyq bolasyń ólseń taǵy. Meni men sen teń be dep maqtanasyń, Bilimsizdik belgisi – ol baıaǵy. Keshe bala eń, keldiń ǵoı talaı jasqa, Kóz jetti bir qalypta tura almasqa. Adamdy súı, allanyń hıkmetin sez, ne qyzyq bar ómirde onan basqa?!» deıdi.
Demek, árbir adam – bıologııalyq ótkizgish. Onyń bul qasıetin sym temirdiń energııa ótkizgishtik qasıetimen de salystyrýǵa bolady. Eger siz boıynan elektr qýatyn ótkizip turǵan sym temirdiń basyn ekinshi bir sym temirmen tuıyqtaı qoısańyz, ol mindetti túrde úzilip túsedi. Sol sekildi adam balasy da boıynan qýat ótkizgishtik qabileti joıylǵan kezde nemese onyń osy qasıeti áldeneniń áserimen, máselen, kenet paıda bolǵan aýrýdan toqtaıtyn bolsa, ol óledi. Adamǵa artyq ishken astyń haram bolatyny da osydan shyǵar bálkim. Osyǵan sáıkes, qarttyqtyń ózi adamǵa onyń boıyndaǵy qýat ótkizgishtik qabileti azaıǵan kezde keledi dep esepteımiz. Demek, qarttyq degenimiz – adamnyń bıologııalyq aǵza retinde qýat ótkizgishtik qabiletiniń tómendeýiniń belgisi.
Meniń oıymsha, adamnyń boıyndaǵy osy ótkizgishtik qasıetti túsinýdiń mańyzy zor. Máselen, dárigerler nege adamdarǵa qazirgi kúni kóp sý ishý jóninde keńes berip júr? Bir oqýlyqtan «Eger siz kún saıyn 5 myń qadam júrseńiz, aýyrmaıtyn bolasyz. Kún saıyn jaqsylap bir kúlseńiz, ómirińiz tamasha bola túsedi. Al kún saıyn 2 lıtr sý ishseńiz, onda jastyq shaǵyńyzdy uzartasyz» degen qaǵıdany oqyǵanym bar edi. Mine, osynyń barlyǵy da, ıaǵnı qımyl-qozǵalys ta, kúlki de, sý da adam boıynda jınaqtalǵan artyq qýat pen onyń qaldyqtarynyń shyǵyp ketýine, deneniń tazarýyna yqpal etetin dúnıeler ǵoı.
Demek, ómirdiń ótpeli, dúnıeniń jalǵan ekendigi ras bolsa, adam da jer betindegi barlyq tirshilik ıeleri sekildi óz boıynda, táni men aǵzasynda, tipti jan dúnıesinde júretin túrli qubylystar men úderisterdi boıynda saqtap qalmaýy kerek. О́ıtkeni ol da ótpeli dúnıe men ómirdiń ózi sekildi búkil jaratylystyń shaǵyn bólshegi. Búkil jaratylysqa tán dúnıeler oǵan da tán. Tipti, basqany bylaı qoıǵanda aýa raıynyń qubylysy da oǵan tán. Máselen, adam kóńili de onyń jan dúnıesine áser etetin túrli jaıttar arqyly aýa raıy sekildi qubylyp turatyndyǵy anyq.
Eger aýa raıy buzylǵan kúıi tursa, aspandy qara bult tumshalap alsa, bul jaǵdaı jer betindegi búkil tirshilikke áser eter edi. Tirshilik saıabyr tartyp, aqyrynda adam kóńilin de muń basar edi. Adam boıyndaǵy ashý-yza men ókpe-renish te osyǵan uqsas. Ol uzaq ýaqyt boıy ketpeı turyp alsa, onda onyń adam janynyń jarasyna aınalary anyq. Demek ashýlansań, áldenege renjiseń, onyń bárin boıyńda saqtap turmaı tezdetip shyǵaryp jiberýge tyrs. Áıtpese, bul sizge aýrý ákeledi.
