Qoǵam • 09 Shilde, 2019

Anaıy ázil men shynaıy qaljyńnyń shekarasy

2400 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Sózdiń parqyn tárk etip, beıádep ázilderdi sahna tórine shyǵarý qaı kezde, qandaı saıqymazaq ártisterden bas­taldy? Kúldiremin dep, televızııany búldirgen úrdistiń bastaýynda kimder tur?

Anaıy ázil men shynaıy qaljyńnyń shekarasy

Ǵabıt Músirepovshe aıtqanda: «Has sulýdyń kóz jasyndaı móldir óner – teatr sahnasy» kıesin mansuqtap, qala berdi televızııa arqyly anaıy sóz, arzan qyljaqty dáripteý almaǵaıyp dáýirlerden aman ótken búkil qundylyqtarymyzdyń keýdesinen ysyrýmen keledi. О́tkir satıranyń ornyn basqan turpaıy da ersi sózder, astarlap aıtylatyn ıýmordy almastyrǵan otbasy, oshaq qasynyń qaljyńdary, belden tómen, «yshqyrsyz» ázilder kórermenniń talǵamyn turalatyp qana qoımaı, keshe ǵana asyl sózdiń jarshysy bolǵan televızııa ataýlydan jurtty ábden jerindirip bara jatqanyn joqqa shyǵarýǵa bolmas. 

«Seniń áıeliń – meniń áıelim. Meniń áıelim – seniń qaryndasyń», deıdi 31 arnadan sarnap jatqan «Ońtústik ázilderi». Birde orys televızııasynan «Kimniń balasysyń?» dese, «Atamnyń balasymyn» degen jaýapqa: «Ony ákeń bile me?» degen ázilin estigende, ejelgi kórshilerimizde bir zamandarda bolǵan «snohachestvo» deıtin, atasy kelinine bara beretin jeksuryn bir ádetter eske túsip edi.

Bul týraly tili tiken túrik syqaqshysy Ázız Nesın orystyń ázilderin oqyp, osylar dám-tatýy joq ázilderge nemese qoǵamnyń qulazyǵan, oısyraǵan máselelerin oıynǵa, kúlkige aınaldyratyny nesi eken degen turǵyda tańǵalatyny bar. 

Qazir arzan sózge kelgende bizdiń ázil-qaljyń teatrlary da aldyna jan salmaıdy. Kórshilerge kúletin jaǵdaı qalmady. 

Mysaly, «Shansharda» enesi:

– Papa degendi kerisinshe oqyshy?

Kelini: – Ap-ap...

Enesi: – Mama degendi kerisinshe oqyshy?

Osydan ótken ospadar sóz bola ma? Muny qaljyń dep aıtýǵa kele me? 

Sol sııaqty Álı Baıjumatov degen saıqymazaq ártistiń «Kóńilashar» baǵdar­lamasynda qasıetti qara dombyramyzdy qyzdarǵa teńep, dombyra arqyly jumbaqtaı sóılegen bolyp, taza pornografııany nasıhattaǵany talaı kórermendi televızııadan túńildire túsip, úlken kisilerdiń ashý-yzasyn týdyrǵany keshe.

«Qyzdardy mýzykalyq aspaptarǵa teńep kóreıik. Dombyra. Úkili dombyra. Ony baıaǵynyń sal-serileri tartqan, al sol zaman­nyń dombyralary armandaıtyn, «mááá meni tarta berse eken» dep... Al qazirgi zamannyń dombyralary da, olardy tartatyn sal-serileri de sapasyz bolyp ketken. Baıaǵynyń sal-serileri tórt-bes kúı, tańǵa deıin jeti-segiz kúı tartatyn...

Qazirgiler bir kúı tartady da, sharshap qalady... Qazirgi zamanda keıbir aǵalary­myz bar, dombyra tartýǵa shamasy jetpeı, boıynan qýaty ketip, bireýdiń tartyp otyrǵan dombyrasynyń únin estip, soǵan lázzattanyp, sodan rahat alyp, sodan shabyttanyp, dombyra tartqysy kelip, dombyra izdep ketetin aǵalarymyz bar... Dombyra tartqanda qulaǵyn burap, kúıin keltirip alǵan soń, shertip te tartasyń, uryp ta tartasyń, aınaldyra berip, artynan uryp ta tartasyń!» degenin áli ólmegen «Ara» jýrnaly da ashy synǵa aldy.

«Eh, ulttyq bolmystan nár alǵan, naǵashy men jıenniń qaljyńdarynan quralǵan «Tamasha» tarıh bolyp qaldy. Shynaıy ázil Qudaıbergen, Toqsyn, Meıirman, Ýáıistermen birge kelmeske ketti», desti úlken býyn. 

Kórermenniń burynǵy legi bul soraqylyq sonaý 80-jyldary bastalǵanyn alǵa tartady. Lıdııalardyn sahnada aqjaımaǵa oranyp, «joǵary-tómen» dep massaj jasatyp, «Baýyrjan-shoýdyń» «Qudaǵı, bir partııa­sy» men atty əıelge teńep qoıyp, «minip alyp olaı da shabasyń, bylaı da shabasyń, kúndiz shap, túnde shap» dep jınalǵan jurtty jerge kirgizetini eske túsedi osyndaıda. Bul kúldiremin dep, sahnany búldirdi. Sahnadaǵy saıqymazaq televızııa arqyly kúlli buqaraǵa kórsetildi.

Árıne, bul kezde qynjylǵan jurttyń kóńili aıaqqa taptalyp, úlken sahnadaǵy turpaıylyqqa qoǵam tarapynan salmaqty toqtam bolmaǵanyn da bilemiz. Ara-tura estilip qalatyn kórermenniń ashý-yzasy, zııaly qaýymnyń, áriptesterimizdiń gazet-jýrnal arqyly jasaǵan narazylyǵy jerde qaldy. 

Al endi kerisinshe, bul jaıt zalda japyrylyp kúlip jatqan kórermenniń jartysy – jastarǵa osy anaıylyqty jalǵastyrýǵa jol ashyp bergenin nesine joqqa shyǵaramyz?