Esebi túzý adam

Juma, 18 qańtar 2013 7:13

Adam ómiriniń maǵynaly bolýynda júrek qalaýymen tań­daǵan mamandyqtyń yqpaly zor. Sondyqtan da árkim óziniń oń­taıyna keletin, kóńiline qona­tyn kásipti ıgersem dep talpynady. Jaýapkershiligi joǵary esep-qısap isine ekiniń biri bara bermeıdi. Bul – tabandylyq pen tazalyqty, tııanaqtylyq pen muqııattylyqty, biliktilikti qa­jet etetin kásip.

Juma, 18 qańtar 2013 7:13

Adam ómiriniń maǵynaly bolýynda júrek qalaýymen tań­daǵan mamandyqtyń yqpaly zor. Sondyqtan da árkim óziniń oń­taıyna keletin, kóńiline qona­tyn kásipti ıgersem dep talpynady. Jaýapkershiligi joǵary esep-qısap isine ekiniń biri bara bermeıdi. Bul – tabandylyq pen tazalyqty, tııanaqtylyq pen muqııattylyqty, biliktilikti qa­jet etetin kásip.

Qarapaıym esepshilikten zeı­net­kerlikke shyqqan Jumabek Bókenbaev – óz kásibiniń qyr-syryn jete meńgergen, taza­ly­ǵy men talabynyń nátıjesinde baqyr tıyndy bas paıdasyna jaratpaı, áriptesteri arasynda abyroıǵa bólengen eńsesi bıik jannyń biri. Eń alǵash eńbek jolyn Embi jınaq kassasynda kas­sırlikten bastaǵan onyń áý bastan-aq osy esepshilikke búı­regi burdy da turdy. Árıne, ár jyldary sharýashylyqtyń basshy qyzmetterinde bolǵan ákesi Eralynyń da áseri  tıgen bolýy kerek. Bolmasa, kassır bolǵan sátten bastap óz tuńǵıyǵyna tart­qan esep-qısap áleminiń sı­qyry boıyn bıledi me, áıteýir osy joldan aýytqymaýǵa bir­jola bekingeni esinde.

Sóıtip, búkil ómirine jeli tarqan esepshilik mamandyǵy boıynsha 45 jyl taban aýdarmaı jumys istegen eken. Sonyń 37 jylynda ártúrli kásiporyndar men mekemelerdiń bas býhgalteri qyzmetinde bolypty.

Ras, kásibı bilimi nebári – esepshilik kýrs qana. Biraq, óz betinshe oqyp-úırený, tájirıbe jınaý ony qashanda uıatqa qal­dyrǵan emes. Osy kezeńde ju­mys istegen jerlerden berilgen minezdemelerinde tek qana jaq­sy jaǵynan tanylǵany baıandalady. Ásirese, bir tańǵalatyny mekeme, kásiporyn basshylary ony esep jáne eseptilikti qa­lyptastyrýda, ony tazartyp jolǵa qoıýdaǵy eńbegin erekshe atap kórsetedi. Al, kezinde «Aq­tóbemunaıgazgeologııa» basqar­masynyń bastyǵy G.Prokýdın­niń soǵan qarasty ATP, «Jańa­jol ekspedısııasy», qurylys- montaj basqarmasy sııaqty úsh kásiporynda býhgalterlik esepti jáne eseptilikti durys jolǵa koıýǵa kómektesýin ótinýi, onyń qandaı kadr ekenin kórsetse kerek. О́tinishti qabyl alǵan ol ár kásiporynda bir jyldan jumys istep bul baǵytta óziniń kásibı sheberligin aıqyn tanytty. Olardaǵy esep pen eseptilikti úlgili jaǵdaıǵa keltirip, tıisti tártip ornatty.

Onyń esep jumysyndaǵy jumys tájirıbesi Búkilodaqtyq dárejede taratylǵanyn da aıtý lázim. Keńes odaǵy kólik qu­rylysy mınıstrliginiń Búkil­odaqtyq jobalaý tehnologııalyq ınstıtýty shyǵarǵan «Ekspress-aqparat» kitapshasynda kólik qu­rylysy mınıstrliginiń kásip­oryndary men uıymdarynyń esep jáne eseptilikti úlgili júrgizý boıynsha baıqaý-kon­kýrstar uıymdastyrý jónindegi jumys tájirıbeleri jazylyp taratylǵan eken. Sol kitapsha­nyń 1984 jylǵy 4-shyǵaryly­mynda «Aqtóbe kólik qurylys» tresi № 614 qurylys-montaj poıyzynyń is-tájirıbesine de biraz oryn berilgen. Onda poıyz­­dyń trest bólimsheleri arasynda esep pen eseptilikti úlgili júrgizýde konkýrs jeńim­pazy bolǵany, munda esep júr­gizýdiń ozyq ádisteri, osy za­manǵy esepteý quraldarynyń jáne uıymdastyrý tehnologııa­sy­nyń keń qoldanylatyny aıtylady. Al, osy istiń basy-qasynda júrgen bas býhgalter Jumabek Bókenbaevtyń da úlesi zor ekeni basa kórsetiledi. Onyń bul baǵyttaǵy eńbegi keıingi shyǵarylymdarynda da úlgi etip usynylǵan.

Jumekeńniń uqyptylyǵy men muqııattylyǵynyń bir mysaly – ol ózi jumys istegen kásiporyn­dar men mekemelerde esep qyz­metin qabyldap alǵan jáne tapsyrý aktileriniń bir danasyn jınaqtap, túptep, kitapsha etip qoıǵan. Sonyń ózinen alǵan kez­degi esep qyzmeti men tapsyr­ǵan­daǵy aıyrmashylyqty ańǵa­rýǵa bolady. Esep qyzmetindegi eńbegi ár jyldary odaqtyq mı­nıstrlikten bastap kásiporyn, mekemelerdiń qurmet gramotalarymen marapattalǵan. Ol joldasy Qalımamen ekeýi alty bala tárbıelep ósirip, olardan  on tórt nemere, úsh shóbere súıip otyrǵan baqytty ata men áje. Qalıma jeńgeı de býhgalterlik­ten zeınetkerlikke shyqqan. Bir qyzyǵy, Jumekeńniń tálimin alyp, ár qıyrda, ár salada ju­mys istep júrgen shákirtterin sa­namaǵannyń ózinde osy áýlet­tiń ózinen qyryqtan astam adam esep qyzmeti salasynda eńbek etedi eken. Bul aldyńǵy tolqyn aǵaǵa qarap ósýdiń dáleli bolsa kerek.

Esep qyzmetiniń bilgiri Ju­mabek Bókenbaev 1995 jyly eńbek demalysyna shyqty. Biraq qashanda elgezek, eńbek dese erinbeıtin, odan lázzat alatyn Jumekeń qarap otyrýdy qala­mady. Áli de esep qyzmetindegi bi­limi men biligin egemen eli­mizdiń kádesine jaratsam dedi. Sóıitti de, ózi múshe bolyp tabylatyn esepshiler men aýdıt­ter­diń qoǵamdyq birlestigine ke­lisim-shartpen jumys isteı bastady. Ol kásiporyndar men uıymdarda, mekemelerdegi esep qyzmetin bas josparǵa kóshirýge, keńes berýge, tekserýler júrgi­zýge atsalysýda. Osy kezeńde 15-ke tarta ká­siporyndar men mekemelerde esep qyzmetin qazaq­standyq jańa standartqa kóshi­rýge aqyl-keńes berip, qoldap kómektesti.

– Jumabek aǵa qurmetti eń­­­­bek demalysynda júrgenmen oblys esepshileri men aýdıtte­riniń qoǵamdyq birlestiginiń mú­shesi retinde sharýashylyq júr­gizýshi sýbektilerge býhgalter­lik esep­ti bas josparǵa jáne býhgalter­lik standartqa kóshi­rýge járdem berýde. Ol óz ma­man­dyǵyna sú­ıispen­shilikpen qaraıdy. Juma­bek Bó­kenbaev eseptiń bas jos­paryna kóshýge keńes beredi, kómekte­sedi, qarjy eseptiligin jasaıdy, – deıdi ob­lystyń qar­jy-valıýta­lyq ba­qy­laý basqar­masynda, Batys Qa­zaq­stan ekonomıka jáne qarjy ınstıtýtynda, basqa da jaýapty qy­z­metter atqarǵan Meń­sulý О́tenova.

Bireýler qaraqan basynyń paıdasyn oılaıtyn, ózine tıimdi jer bolmas attap aıaq  baspaıtyndardy eseptiń adamy ǵoı dep jatady, al Jumabek Bókenbaev shyn máninde eseptiń adamy. Zeınet jasynda bolsa da  áli de súıikti kásibinen qol úzbegen, ala jipti attamaıtyn adaldyǵy­nan aýytqymaıtyn ol bul ba­ǵyt­taǵy tájirıbesin keıingi tol­­­­­qynǵa úıretýden jalyqqan emes.

Satybaldy SÁÝIRBAI,

«Egemen Qazaqstan».

Aqtóbe oblysy.