Jumys demekshi, byltyr elimizde jumyssyzdar sany 1,1 paıyzǵa azaıyp, 442,9 myń adamǵa jetken kórinedi. Onyń ishinde 15-28 jas aralyǵyndaǵy jastar 83,7 myń adamdy qurapty. Bul týraly Finprom.kz jazdy.
О́tken jyldyń taldanyp otyrǵan kezeńinde jumyssyzdar sany 0,3%-ǵa tómendegen kezde 437,8 myń adamǵa teń boldy. Degenmen, eseptik kezeńde sońǵy jyldary jumyssyz halyq sanynyń tómendeý dınamıkasy baıqalady. О́sim tek bıyl ǵana tirkelip otyr. Bul rette eldegi jumyssyzdyq deńgeıi jylyna – 4,9%-dan 4,8%-ǵa deıin tómendegen.
Bıyl I toqsannyń aıaǵynda jumys kúshiniń sany 9,2 mln adamdy qurasa, ótken jyldyń osy kezeńimen salystyrǵanda 2,2%-ǵa artyq (9 mln adam). Jumyspen qamtylǵan halyq ótken jyldyń birinshi toqsanymen salystyrǵanda (8,5 mln adam) 2,3% artyp, 8,7 mln adamǵa jetken. Onyń 76,4%-y nemese 6,7 mln adam – jaldamaly qyzmetkerler eken. О́z kezeginde ózin-ózi jumyspen qamtyǵan halyq 2,1 mln adamdy nemese halyqtyń jalpy sanynyń 23,6%-yn quraǵan.
Sondaı-aq bıyl I toqsannyń sońynda jumyssyzdardyń eń kóp sany Almatyda tirkelipti. 51,2 myń adam, bir jyl burynǵy kórsetkishten (49,6 myń adam) 3,3%-ǵa artyq. Jumyssyz halyq sany boıynsha ekinshi oryndy Almaty oblysy alady: 49,6 myń adam (bir jyl buryn – 48,9 myń adam). Aýtsaıder-óńirlerdiń úshtigine Túrkistan oblysy da enip otyrǵan kórinedi – 41,3 myń jumyssyz.
Jumyssyzdyqtyń eń az deńgeıi Soltústik Qazaqstan (14,6 myń adam), Mańǵystaý (15 myń adam) jáne Atyraý (16,2 myń adam) oblystarynda baıqalady eken.
Bul – shamamen 1 aı burynǵy derekter. Bul sıfrlardyń kóp ózgere qoımaǵany da anyq.
JOO túlekteriniń 81,1 %-ynda jumys bar
Aıtpaqshy, joǵary oqý ornyn bitirip, dıplom alsań da, óz mamandyǵyń boıynsha jaqsy jumys taýyp ketý ońaı emes búginde. Ol týraly joǵaryda tilge tıek ettik. Meıli, sen on jerden bilimdi hám bilikti bolsań da, eger joǵaryda «kókeń» otyrmasa, bári beker. Bul jerde biz bárine birdeı kúıe jaǵyp otyrǵan joqpyz, árıne. О́kinishke qaraı, kóp jaǵdaıda osylaı bolatyny daýsyz.
Al endi dıplom demekshi, zań negizinde memlekettik tapsyrys boıynsha oqyǵan JOO bitirýshi jas mamandar keıin «otrabotka» jasaýǵa mindetti. «Bilim týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Zańynyń 47-babynyń 17-tarmaǵyna sáıkes, kvota sheginde pedagogıkalyq, medısınalyq jáne veterınarlyq mamandyqtar boıynsha oqýǵa túsken aýyl jastary arasynan shyqqan azamattar memlekettik bilim berý, medısınalyq jáne veterınarlyq uıymdarda joǵary oqý ornyn bitirgennen keıin keminde úsh jyl jumys isteýge mindetti jáne sondaı-aq, memlekettik tapsyrys negizinde fılosofııa ǵylymdarynyń doktorlary (PhD) baǵdarlamasy boıynsha doktorantýraǵa oqýǵa túsken azamattar da oqýdy aıaqtaǵannan keıin JOO-da nemese ǵylymı uıymdarda keminde úsh jyl jumys isteýge mindetti dep taıǵa tańba basqandaı jazylǵan.
Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń bizge bergen málimetterine súıensek, 2018 jyly JOO túlekteriniń sany 130 868 adamdy qurapty. Onyń ishinde 98 948 maman jumysqa ornalastyrylǵan (75,6%), bıylǵy qańtar aıyndaǵy aqparat boıynsha memlekettik tapsyrys boıynsha oqyǵan 81,1% túlek jumysqa turypty.
2016 jyly 143 241 túlektiń 112 351-i (78,4%) jumyspen qamtylsa, memlekettik tapsyrys boıynsha 83,2% kórsetip otyr. Al 2017 jyly 137 836 túlektiń 106 690-y (77,4%), memlekettik tapsyrys boıynsha 79% jumysqa ornalastyrylǵan.
Byltyr aýyldyq kvota boıynsha 2085 adam oqýdy aıaqtaǵan eken, onyń ishinde 931 túlek jumysqa turǵan.
Oqý jyly ishinde joǵary oqý oryndary óńirlerdiń Jumyspen qamtý basqarmalarymen, túrli qoǵamdyq uıymdarmen birlesip bos jumys oryndar jármeńkelerin, forýmdar, kezdesýler ótkizip, odan ári kepildi jumysqa ornalastyrýmen praktıkadan ótý úshin sharttar men memorandýmdar jasalady.
BǴM «Azamattarǵa arnalǵan úkimet» memlekettik korporasııasynyń (ZTMO) aqparattyq bazasynda bitirýshilerdiń jumys isteıtin mamandyǵy týraly málimetterdiń bolmaýyna baılanysty monıtorıngti túlekterdiń zeınetaqy aýdarymdary negizinde júzege asyrypty.
Hosh, jumyssyzdyq máselesi kez kelgen elde bar. Desek te, naǵyz bilimdi de talapty mamandardyń qara jumys istep, al bilimi taıaz bolǵanmen, tek «baryp kel, shaýyp kel» degenge zyr júgiretin pysyqaılardyń jumsaq kresloda otyratyny jaqsy úrdis emes.
