KО́KSARAI EL ÚMITIN AQTADY

Ońtústik Qazaqstan oblysyna arnaıy saparmen kelgen Elbasy Nursultan Nazarbaev Kóksaraı sý rettegishi birinshi kezeginiń aıaqtalǵan qurylysyn aralap kórdi. Kóksaraı sý rettegishiniń iske qosylýy Ońtústik óńiri men Syr boıyndaǵy halyqtyń talaı jyldardaǵy armany edi. Qyrǵyzstan Toqtaǵul GES-in qysta energetıkalyq rejimge aýystyrǵanda nópir sý Shardara sý qoımasyn kemerine keltire toltyryp tastaıtyn. Amal joq, Arnasaı arqyly artyq sý О́zbekstanǵa beriletin. Eger aıtqan jerden aýlaq, Shardara sý qoımasy shydas bere almasa, Syr jaǵalap otyrǵan Ońtústik­tiń úsh aýdany men Qyzylorda tasqyn sýǵa harap bolar edi. Sýdy az jiber dep aıyr qal­paq­ty aǵaıynǵa jalyndyq, úká, sý alyń dep ala topyly aǵa­ı­yn­nyń aldynda bas urdyq. Sóıtip júrip, bir Araldyń sýyn  májbúrsizdikten kórshi mem­le­ketke syıladyq. Kóksaraı sý rettegishiniń mańyzy týraly sóz qozǵaǵanda Nursultan Nazarbaev máseleniń osy jaǵynan keldi. – Biz elimiz úshin asa ma­ńyz­dy strategııalyq nysannyń qurylysyn iske qosý arqyly kóptegen problemalardy shesh­tik, – dedi Elbasy.  – Atap aıt­qan­da, sý kólemin saqtap qal­­dyq. Tańdaıy  kebirsigen Aral­ǵa jaz boıy sý jiberiledi. Ekin­shi­den, Syr jaǵasynda otyr­ǵan aýyldardy tasqyn sý­dan qorǵaý maqsatynda mem­le­ke­timiz jyl saıyn orasan qara­jat jumsaı­tyn. Sol ábigershi­likten qutyl­dyq. Úshinshiden, sýarmaly jer kólemi molaıady. Kóksaraıdyń syıymdylyǵy 3 mlrd. tekshe metr. Sý kóp bolǵan jyldary júz myńdaǵan gektar jerge júgeri egip, mal azyǵyn qamdap alýǵa bolady. Kóksaraı sý rettegishin salý ońaı bolǵan joq. “Qazsel­den­qorǵaý” memlekettik mekemesi­niń bastyǵy Toqtarbek Baımol­daevtyń aıtqanyndaı, sý tas­qyny basyp qalatyn aımaqqa Ońtústik Qazaqstan oblysy boı­ynsha – 18, Qyzylorda oblysynan 51 eldi meken kiredi eken. Qorǵanys úshin sońǵy 35 jylda uzyndyǵy 526 shaqyrym bóget salynǵan. Joıqyn sý apat­ty jaǵdaıda salynǵan bógetterdi julyp ketip, jyl saıyn el ýlyǵan-shýlyǵan bolyp jatatyn. 2008 jyly bastalǵan alyp qurylystyń qazir birinshi kezegi aıaqtalyp, 412 mln. tekshe metr sý keldi. Qazir Shardara sý qoımasyndaǵy sýdyń mólsheri 5 mlrd. tekshe metrden asty. Ar­tyq jınaý qaýip. Al, Kóksaraı sý rettegishi bıyldyń ózinde 1 mlrd. tekshe metr sý jınaı alady. Tótenshe jaǵdaılar mı­nıstr­liginiń bas bolýymen bıyl jeltoqsan aıynda Syrdarııa ózeniniń eski arnasyn jaýyp, ózendi bas sý ǵımaraty arqyly arna boıymen aǵyzǵan. Osy­laı­sha, Syrdarııa ózenindegi sýdy basqarýǵa múmkindik týdy. “Qaz­seldenqorǵaý” memlekettik me­ke­mesi qazir Kóksaraıdaǵy sý bógetiniń barlyq nysandaryn gıdravlıkalyq synaqtan ótkizip jatyr. Aqyn Jaqyp aýyly aýma­ǵynda ornalasqan sý jiberý kanalyndaǵy kópir men sý jetkizý kanalyndaǵy “Shógirli” kópiri paıdalanýǵa berildi. Elbasy Shardara sý qoı­ma­syn­daǵy kúrdeli jaǵdaıdyń endi ret­teletindigin aıtyp, osy jaýapty jumystyń basy-qasynda bolǵan azamattarǵa rızashylyǵyn bildirdi. Kók­sa­raı sý rettegishi 2012 jyly tolyqtaı iske qosylady. Ońtústik Qazaqstan – agrarly, negizinen orta jáne shaǵyn bız­neske beıimdelgen oblys. Alaıda, daǵdarystyń tolqyndary iri ón­di­ris oryndary bolmaıynsha eko­no­mıkalyq ósýdiń aýyly asa alys­tap ketetinin kórsetip berdi. Son­dyqtan, oblys ákimi Asqar Myr­zah­metov burynǵy fosfor jáne shına zaýyty aýmaǵyn ındýs­trııa­lyq-ınnovasııalyq aımaqqa aı­nal­dyrý maqsatynda jumys bas­tap ketken bolatyn. Infra­qu­rylymdyq-kommýnıkasııalyq jelileri iske qosyla bastaǵan aımaqqa qyzyǵýshy ınvestorlar kóbeıip keledi. Osy jerge myqtap tamyr tartqan “Azııa keramık” JShS-niń  jumysyn Elbasy arnaıy baryp kórdi. Qurylysqa asa qajetti kera­mo­granıtti Qazaqstan ózge mem­leketterden tasyp keledi. “Azııa keramık” jylyna 2,5 mln. sharshy metr keramogranıt daıyndaı ala­dy. Italııanyń ozyq tehnolo­gııa­lyq qondyrǵylarymen jabdyq­talǵan seriktestik óz ónimderin kórshi memleketterge de  shyǵarýǵa qabiletti. Sapary sońynda Nursultan Nazarbaev Shymkent qalasynyń ortalyǵyndaǵy Shámshi Qaldaıaqov atyndaǵy oblystyq fılarmonııaǵa keldi. Obaly káni, merdigerler ju­mystaryn halyqaralyq talaptarǵa saı oryndaǵan. Oblystyq fılar­monııanyń jetekshisi Saılaýbek Jaqsybekov te “Akýstıkasy jaqsy, mıkrofonsyz-aq zaldy tolyq qamtıdy. Mundaı óner ortalyǵy Astananyń ózinde joq”, deıdi rızalyqpen. Fılarmonııa eki bólikten turady. Irgesinde syrt­tan shaqyrylatyn ónerpaz­darǵa, dırıjerlerge 22 oryndyq qonaq úıi bar. Kon­sertten shyqqan soń ábiger bolyp jatpaıdy. Elbasyna mundaǵy atqarylǵan jumystardy Shymkent qalasynyń ákimi Arman Jetpisbaev baıandap berdi. Fılarmonııanyń saltanat saraıynda Prezıdent óner ujy­mynyń konsertin tamashalady. Súgirdiń “Yńǵaı tók” kúıi, N.Ti­lendıevtiń “О́z elim”, halyq áni “Sary bıdaı” jáne “Vengr bıi” oryn­dalǵan soń Memleket basshy­synyń ótinishimen Qurman­ǵa­zy­nyń “Saryarqa” kúıi kúmbirledi. Nursultan Ábishuly fılar­monııaǵa bir sheber ortalyǵynyń qolynan shyqqan 51 halyq aspaptary jıyntyǵyn tartý etti. “Naǵyz qazaq qazaq emes, naǵyz qazaq dombyra” dep Qadyr aqyn aıtqandaı, Ońtústiktiń zııalylary atynan Elbasyna dombyra syıǵa berildi. Nursultan Nazarbaev jýrna­lıs­terge bergen suhbatynda О́z­bekstan saparynyń qorytyn­dylaryn habarlady. Eki halyqtyń túbi bir týysqan ekenin aıta kelip, О́zbekstandaǵy qazaqtar О́zbek­standy, Qazaqstandaǵy ózbekter Qazaqstandy óz úıi, óz otany dep  biletinin, eki aǵaıyn halyqtyń arasynda  dáneker ekendigin jet­kizdi. Shekaranyń eki jaǵy dostyq shekarasy bolǵany bárimizge, kórshilerimiz Qyrǵyzstan, Tájik­stan, Túrkimenstan memleketterine de paıdaly, solaı bolýy kerek, dedi. Ońtústik Qazaqstan oblysyna arnaıy kelgen saparynyń mánisi­ne toqtaldy. Bıylǵy jyly ınves­tısııalyq baǵdarlama boıynsha Ońtústikte toǵyz iri nysan paı­dalanýǵa berilmek. El halqynyń 15 paıyzyn qurap otyrǵan eń iri oblysty órge súırer óndiris oryn­daryn kóbeıtý máselesin nyqtady. “Jyl saıyn ajarlana túsken Shymkent qalasyn “Shym­kent – shyraıly shahar” dep ataǵym keledi”, dep sóziniń aıaǵyn ázilge burǵan Elbasy “Aqyry  “sh” árpin jaqsy kóresińder ǵoı”,  dep túıdi. Sońynan oblys halqyn ulystyń uly merekesi – Naýryz­ben quttyqtap, baq, bereke, densaýlyq, jaqsy ómir tiledi. Baqtııar TAIJAN,  Ońtústik Qazaqstan oblysy. Sýretterdi túsirgender S.BONDARENKO, B.OTARBAEV.