Elge synaq – erge synaq

 Sońǵy ýaqytta el ishindegi jaıttarǵa baılanysty áleý­met­tik jelilerde túrli pikirler beleń alyp, buqara arasynda alaýyzdyq týdyryp, jalǵan aq­­par­lar nemese múldem súzgi­den­ ótpegen, aq-qarasy aı­­qyn­­­­­dal­­maǵan aqparlar taratý ar­­qy­ly memlekettik qury­lym­­nyń jumysyna keder­gi kel­tirý is­teri beleń alǵany jasy­­ryn emes. Keı jymysqy maq­­sat­tar­­­dy kózdeýshiler bul ıdeıa­la­ryn áleýmettik jelide op-ońaı jú­zege asyrýdy qolaı kórdi. Alaı­da, áleýmettik jeli­de ta­ra­­­­la­­tyn aqparattyń bar­ly­ǵy shyn­­dyqqa janasa ber­meı­t­i­nin, osy má­se­leler tóńire­gin­de she­shim qabyl­damas buryn naq­­ty de­rek­­­kózd­er nemese aq­pa­­rat­tyq sa­­ýa­t­tylyqpen qam­t­yl­ý­­dy biz­­­diń bu­­qaranyń basym kó­bi­niń esep­­ke almaı jatatyny ókinishti.

Bárimizge belgili, osydan bir aı buryn elimizdiń ońtústiginde eshkim kútpegen tóten­she jaǵdaı boldy. Eń bastysy, jap­paı adam shyǵynyna jol bermeı, áskerı­ler men jergilikti bıliktiń jáne batyl tur­ǵynd­ar qabyldaǵan shuǵyl sharalardyń nátı­jesinde eńkeıgen qarttan besiktegi balaǵa deıin qaýipsiz jerge kóshirildi.

Soǵan qaramastan Arys qala­syn­daǵy jaǵdaı el ishin­de iritki salýdyń kezekti bir qarýyna aınalyp, áleýmet­tik jelilerde bılikke, áske­rı­­­lerge qatysty neshe túrli ádep­ten tys pikir­ler jeldeı eskeni de ras. Naqty ustanym Arys­­taǵy jaǵ­daıdy qalypqa keltirip, zar­­dap shekken halyqqa kómek qolyn sozý­dan buryn bılik ókil­derine bar kináni artyp, keı pikirler men teris kóz­qaras­tarǵa toq­taý salý jaǵy kem­shin ketti. Mu­ny «jy­ǵyl­ǵan ústi­ne judyryq» deıdi dana halqy­myz. Ala­sapyran sátte qan­das­tar­dyń qal-jaǵ­daıynan buryn Úkimet jumysyna syn-pikir­lerdiń tolastamaı, máseleni sheshý­den góri ýshyqtyrýdy qalaý – tek syńarjaq­tylyq pen tas túsken jerine aýyrdyń keri.

Árıne, máseleniń tórkini Arys bolsa, arsenaldyń jaǵ­daıy men tártibine jaýap bere­tin birneshe naqty laýazymdy qyzmetkerler bar. Olar tek­­serý qorytyn­dylarynan ke­ıin tıisti jazalaryn alady. Bas­ty aıta ketetin jaıt – oqıǵa oryn alǵan­nan bastap, Tuńǵysh Pre­zı­dent – Elbasy Nursultan Nazar­baev Arys­taǵy jaǵdaı boıynsha shuǵyl túrde Qaýipsizdik Keńe­siniń oty­rysyn ótkizse, Mem­leket bas­shysy Qasym-Jomart Toqaev Arys qalasyna atta­nyp, qarapaıym halyqtyń jaı-kúıin bilip, olardyń jige­rin kóterdi, oqıǵany jiti nazarynda ustaıtynyna ýáde berdi. Joǵarǵy Bas Qolbasshy – Pre­zıdent tapsyrmasyna sáı­kes, Qorǵanys mınıstri N.Er­­mek­baev halyqty kóshi­rý­­den bastap, olardyń azyq-tú­lik­pen qamtylýy, tur­ǵyn úı­ler­di qaıta turǵyzý, qalany ja­ryl­ǵyshtardan tazartý, qal­pyna kelý úrdisine deıin bárin ózi baqylady, Qarýly Kúshter ókil­derine naqty tapsyrmalar mindettelip, aımaqtaǵy jaǵdaı­dyń ári qaraı damý sıpatyn óz qolyna aldy.

Jalpy, Arystaǵy arsenal áskerı bólim men áskerılerdiń qyzmettik qyraǵylyǵyna emes, egemen elimizdiń tutastyǵy men qaýipsizdigine arnalǵanyn es­kerýge bolady. Arystaǵy áske­rı qyzmetkerler men olar­dyń otbasy músheleri aýyr klı­mattyq jaǵdaıǵa qaramastan, Otan aldyndaǵy boryshy men buıryǵyn oryndap, osy jolda qaıtpas qaısarlyq pen aınymas shydamdylyq tanyta bildi. Qazirgi jahan kún sa­ıyn emes, tipti saǵat sanap, san qu­bylyp, myń ózgerýde. Iri der­javadan shaǵyn memleket­terge deıin ózderiniń qarýly kúsh­teriniń áleýetin kóterý úshin bar múmkindikterge jol ashýda. Álemdegi keıbir halyq­ara­lyq shıelenister bir mem­leket­ter­diń ekinshisinen áskerı áleýe­tiniń artyp ketpeýi úshin de bolyp jatqany belgili. Osyn­daı júgi aýyr kezeńde el­diń eńsesi tiktelip, ony qorǵ­aı­tyn eriniń qabyrǵasy qaıys­pa­ǵany abzal. Eldegi ishki fak­tor­lardaǵy kertartpalyq onyń toz-tozynyń shyǵyp, tize búgip ketýine túrtki bolyp ketpeý kerek. Munyń sońy úl­ken ókinishterge soqty­rady. Sondyqtan halyqtyń aýyzbir­shi­­li­gi, Úkimet jumysynyń tııa­naq­­­t­ylyǵy, áskerı áleýet­tiń my­ǵym­dyǵy qajet-aq.

Qalaı bolǵanda da, el basyna túsken synaq – er basyna túsken synaq. El men erdiń bólip-jarar dúnıesi joq. Olarǵa Otan da ortaq, el de or­taq, jer de ortaq. El – eldigin kór­­setip, bolar eriniń belin bý­sa, er azamat eli úshin aıanbaı eń­­bek ete bereri haq. О́ıtkeni Otan al­dyndaǵy boryshyn óteý – je­ke­legen adamdarǵa, ıakı tek ás­ke­rıler men bılik ókil­deri­niń ǵana emes, jalpy ár adamnyń, tutas ulttyń boryshy ári mindeti.

Ámirhan RAHYMJANOV,

saıası ǵylymdar doktory,

professor