ALAIаQTAR ALDAÝYNYŃ AQYRY BOLAR MA EKEN?

Elimizde ómir súretin ár adam­nyń jaǵdaıy talapqa saı dáre­jede bolýy úshin memleket qol­dan kelgen múmkindikti jasap otyr. Ásirese, aýyl sharýa­shy­ly­ǵyn damytý men kásipkerlikti qol­daýǵa erekshe nazar aýdary­lý­da. Soǵan oraı memleket qomaqty qarjy bólýde. Alaıda osy kóp­shi­liktiń ıgiligine arnalǵan iske qııanat jasap, aıaqtan shalýshylar ne­sıe­ler men sýbsıdııalardy za­ń­­syz alyp, maqsatsyz paıdalanyp jatqany kóńilge kirbiń túsiredi. Máselen, Ekonomıkalyq qyl­mysqa jáne sybaılas jem­qor­lyqqa qarsy kúres agentti­giniń habarlaýynsha, aýyl sha­rýa­shylyǵy salasyndaǵy nesıeler men sýbsıdııalardy zańsyz alǵan kóptegen AQ jáne JShS basshy­lary memleketke 1 mlrd. 302 mln. teńge zııan keltirgen. Bul maq­sat­syz paıdalanylǵan (5 mlrd. 850 mln. teńge) nesıe qarajatynyń 22 paıyzyn ǵana quraıdy. Demek, aýyl sharýashylyǵy órkendesin, damysyn dep memleket bólip jatqan aqshalar tıisti maqsatqa tolyqtaı jetip jatqan joq. Buǵan qarjy polısııasynyń dáleli dep kóp. Aqmola obly­syn­daǵy “Dáýlet” óndiristik koope­ratıvi kókónis ósirýge arnalǵan arnaıy tehnıka satyp alam degen syltaýymen “Agrarlyq nesıe korporasııasy” AQ-tan alǵan 118 mln.teńge nesıeni maqsatsyz paıdalanǵan. Quqyq qorǵaýshylar artyna sham alyp túskenin bilgen soń kooperatıv dırektory iz jasyryp úlgeripti. Qazir oǵan izdeý jarııalanǵan. Sol sııaqty Jambyl oblysynda da jergilikti ákimdikti aınalyp ótken kásipker aty da, zaty da joq múlikti ke­pilzat retinde usyný arqyly taý­arly sút fermasyn uıymdastyrý maqsatynda kásipkerlikti damytý qorynan 32 mln.teńgeden astam memlekettik nesıe alǵan. Bolar is bolyp, boıaýy sińgen soń ǵana je­ke kásipkerdiń qylmysy ásh­kere­lengen. Aqshalaı qarajattyń maq­satsyz jumsalǵandyǵyn ter­geý ashyp berdi. Al Almaty ob­ly­synda “Kokan” JShS-niń dı­rek­tory balyq ónimderin ósirý jáne óńdeý maqsatynda 10 mln.teńge kóleminde jeńildetilgen qaryz alyp, ony múlde basqa maqsatqa paıdalanǵan. Qarjy polısııasy organda­ry­nyń jedel-tergeý tájirıbesi kór­setkendeı, atalmysh sanattaǵy qylmystardyń basym bóligin mem­lekettik nesıeler men sýbsı­dııa­lardy jalǵan qujattar tap­sy­rý arqyly zańsyz alý faktileri quraıtyndyǵy da dáleldenip ot­yr. Mundaı qylmystardy jasaý­dyń keń taraǵan ádisi kepilzat retinde shyn máninde joq múlik qujattaryn tapsyrý bolyp taby­lady, deıdi Qarjy polısııa­sy­nyń resmı ókili M.Jumanbaı. Máselen, Soltústik Qazaqstan ob­lysynda “Týraıa” JShS dı­rek­tory ózge kásiporyndarmen birlesken qyzmet atqarý týraly jal­ǵan kelisim-sharttardy usy­nyp, kóktemgi jáne jınaý ju­mys­taryn ótkizý úshin Azyq-túlik korporasııasynan 17,5 mln. teń­geden astam jeńildikpen qaryz al­ǵan. Al Batys Qazaqstan obly­syn­da sharýa qojalyǵynyń bas­shy­sy Kozlov jalǵan qujattar arqyly Azyq-túlik korporasııa­synan kóktemgi dala jumystaryn ótkizý maqsatynda 6,4 mln.teńge kóleminde nesıe alady. Alaıda onyń egý jumystaryn júrgizetin jer teliminiń ózi bolmaǵan. Sol sııaqty Soltústik Qazaqstan ob­ly­synda “Jagıparov ı K” JShS dırektory jalǵan qujattar tapsyrý arqyly Azyq-túlik korporasııasynan kóktemgi egý jáne kúzgi jıyn-terin ótkizýge 9,5 mln. teńge nesıe alǵan. Qarjy polısııasy keltirgen mundaı qylmystardyń sany óte kóp. Onyń ishinde kepilzat retin­de múlde joq múliktiń sany men sapasy týraly jalǵan aqparat berý nesıeni zańsyz alýdyń keń taraǵan taǵy bir joly bolyp tabylady. Osy sanattaǵy qyl­mys­tar ekinshi deńgeıli bankterge de aıtarlyqtaı zııan keltirgen. Aleksandr TASBOLATOV.