Degenmen bıylǵy tamyzdyń alǵashqy kúni elimizdiń myńdaǵan turǵyny úshin araılap atty. Súıinshilegen ata-analar, bir kúnde 53 785 túlekke kepildi túrde stýdent statýsyn bergen oqý granttary!
Bilim salasyndaǵy memlekettiń júrgizip otyrǵan strategııalyq saıasaty óz jemisin bergeni birden bilindi. Endeshe sózimizdi dáıektep ótelik. Alys-jaqynnan, aǵaıyn-týystan, áleýmettik jelilerden jetip jatqan qýanyshty habarlardan bilgenimiz, joǵary bilimdi bolýdan úmitti talaı kóp balaly otbasylardyń balalarynyń biri birinshi ret memlekettik oqý grantyna ıe bolǵan.
Tipti kóńildi tolqytqan jaǵdaı, búıregi istemeı, tek apparattyń kómegimen Nur-Sultanda búırek salǵyzýǵa donor izdep jatqan naýqas jigittiń dál osyndaı synaqty kezeńderde balasynyń memlekettik oqý grantyna ıe bolǵanyn estip, qýanǵannan qos búıregi qaıta istep ketkendeı densaýlyǵy táýir bolǵanyn estip, kóńilimiz marqaıyp júr. Sol sııaqty aýylda turaqty jumys kózi joq, tek esiginiń aldyndaǵy 5-6 malǵa ǵana súıenip otyrǵan qanshama jannyń balasy mektep bitirip, osy qýanyshtyń shetine iligip otyrǵanyn aıtýdyń ózi artyq. Qalaı desek te, memleketimiz úlken qadamǵa bardy, úlken saýapty is atqardy dep bileıik.
Sonymen jyl boıy kúndiz kúlki, túnde uıqy kórmeı daıyndalǵan myńdaǵan túlekter armandarynyń jalyna jabysty. Endi ári qaraı osy múmkindikten aıyrylmaı, jelip ketý ózderiniń qajyr-túısikterine táýeldi.
Qysqasy, 2019 jyly 143 089 oqýshy mektep bitirip, 77 myńǵa jýyq bala UBT tapsyrdy. Byltyr ulttyq biryńǵaı testileýden 102 myńnan astam oqýshy ótken bolatyn. Joǵaryda aıtyp otyrǵanymyzdaı, bıyl JOO-ǵa bólingen memlekettik grant sany – 53 785, ıaǵnı túlekterdiń 75 paıyzdan astamy joǵary bilim alýǵa múmkindik aldy degen sóz. Memlekettik granttardan bólek, jaqsy bilim nátıjesin kórsetken túlekterge joǵary oqý oryndary óz granttaryn usynyp otyr. Jaqsy oqıtyn balaǵa talasýda jekemenshik bilim oshaqtary da qalysyp jatqan joq. Qysqasy, túlekterdiń tolyqtaı derlik tegin oqý múmkindigi týǵanda bilim sapasy nasharlamaı ma, osynshama joǵary jáne arnaýly orta bilimi bar mamandarǵa jumys tabyla ma? Dál osy kúnderi kórshi elde issaparmen júrgen áriptesterimiz áleýmettik jelide «О́zbekstan kolledjderdiń bárin aqyly júıege kóshirdi, biz tegin kásiptik bilim alýǵa adam tappaı otyrmyz. Kimdiki durys, kimdiki burys ekenin endi ýaqyt anyqtaıtyn bolady» degen jazbalar qaldyrdy.
Joǵary bilim tegin bolmasa she?..
«Memlekettik grant kóp, al bilim sapasy bar ma? Bilim árqashan lıýks nárse bolýy kerek. Sonda onyń quny, qadiri bolady. Al grantqa túsý áli de jaı áleýmettik statýs qana. Tegin bilimniń teris tustary kóp. Eń aldymen balaǵa jáne ata-anasyna kúızelis. Sosyn óz tańdaýy emes, qaısysy qoljetimdi, sony tańdaıdy. Nátıjesinde ol bólimde bala oqyǵysy kelmeýi múmkin. Eger aqyly bilim bolsa, bala yntasymen oqıdy, oqytýshylardyń aılyǵy da joǵary bolady, sapaly mamandar shyǵa bastaıdy, ýnıversıtet sany azaıyp, tek myqtylar qalady.
Jalpy qazirgi ýaqytta balany burynǵydaı joǵary oqý ornyna túsýge mindettemeı, naqty bir mamandyqty ıgerýge baǵyttaý kerek. Dıplomdy, sapasyz mamandardy kóbeıtkenshe, qolynan is keletin jastardy kóbeıtken lázim. Sananyń jańarýy, rýhanı jańǵyrý degendi osylaı túsinemin», deıdi belgili bloger Arshat Oraz.
Bul oıdy túbegeıli joqqa shyǵara almasaq ta, memleketimizdiń áleýmettik ómirinde, myńdaǵan túlekterdiń taǵdyrynda oryn alyp otyrǵan ońdy ózgeristerdi baǵalaǵan jón.
Máselen, UBT-nyń ózi de mektep bitirýshi úshin úlken kúızelis ekenin bilip boldyq. Mektepte jaqsy oqyp kelip, týra bitiretin tusta tómen ball alyp qalǵan jaǵdaılar, ıakı bolmasa grantqa 1-2 ball ǵana jetpeı aqyly bilim alyp júrgen jastar qanshama? Al medısınalyq ýnıversıtetterde 8-9 jyl qatarynan aqyly bilim alýǵa májbúr stýdentter bar.
Sanasy bar bala aqyly oqydym nemese tegin bilim alyp júrmin demeıdi. Al tegin bilimniń qadirine jetpegen mamandy ýaqyt ózi jaǵaǵa laqtyryp tastaıdy.
