Iri bolýdyń sharty – bir bolý

Sársenbi, 30 qańtar 2013 7:49

«Babalarymyz tiri bolý úshin bir bolsa, biz árdaıym iri bolý úshin bir bolýymyz kerek», dedi Elbasy N.Á.Nazarbaev óziniń «Qazaqstan-2050» Strategııasy – qalyptasqan memlekettiń jańa saıası baǵyty» atty Joldaýynda.

Bul Joldaý eshkimdi de beıjaı qal­dyrǵan joq. Kókireginde túısigi, jú­reginde oty bar, elin, jerin súıetin, ba­lalarynyń bolashaǵyna, halqynyń bú­gini men erteńine sergek qaraıtyn árbir azamattyń keýdesine maqtanysh sezimin septi, qoǵam aldyndaǵy jaýapker­shi­ligin joǵarylatty.

Sársenbi, 30 qańtar 2013 7:49

«Babalarymyz tiri bolý úshin bir bolsa, biz árdaıym iri bolý úshin bir bolýymyz kerek», dedi Elbasy N.Á.Nazarbaev óziniń «Qazaqstan-2050» Strategııasy – qalyptasqan memlekettiń jańa saıası baǵyty» atty Joldaýynda.

Bul Joldaý eshkimdi de beıjaı qal­dyrǵan joq. Kókireginde túısigi, jú­reginde oty bar, elin, jerin súıetin, ba­lalarynyń bolashaǵyna, halqynyń bú­gini men erteńine sergek qaraıtyn árbir azamattyń keýdesine maqtanysh sezimin septi, qoǵam aldyndaǵy jaýapker­shi­ligin joǵarylatty.

Aty aıtyp turǵandaı, bul Joldaý – qalyptasqan memlekettiń bolashaqty boljaýy jáne soǵan nyq qadam basýdyń baǵdary. Joldaý jarııalanǵan ýaqyttan beri onyń negizgi baǵyttary, maqsaty men múddesi, el jetistigi, memlekettiń damýyna degen senim árbir qazaq­stan­dyqtyń kókeıine myqtap ornyqty.

Biz qashanda barǵa táýbe dep, qol jet­kenge shúkirshilik jasaıtyn ulttyń ur­paǵymyz, qansha tabysqa jetsek te maq­tana bermeıtin, madaqtaýdyń ózine kúdik­tenińkirep qaraıtyn halyqpyz. Son­dyqtan da aıryqshalaı aıtatyn jerde úndemeı qalamyz, anyq kórip tur­saq ta baıqamaǵandaı kóz juma salamyz.

Jaqsylyqty jarııa etkenimiz ja­ǵym­pazdyq sııaqty, maqtaǵanymyz asyra dáripteý sııaqty kórinip turady.

Shyndyǵyna kelgende, biz – qazaq­stan­dyqtar, maqtansaq maqtanatyndaı, shattansaq shattanatyndaı jaǵdaıymyz bar eken. Toqmeıilsimeı, táýbe dep jú­rip-aq jetken jeńister jeterlik, alǵan asýlarymyz az emes eken. Elbasy óziniń Joldaýynda Táýelsizdik jemis­terin ji­lik­tep berdi, búge-shigesine de­ıin ashyp, jetemizge jetkizip dáıektedi.

«Qazaqstan-2030» Strategııasy jarııa etilgende de, Qazaqstannyń jańa Astanasy salynatyndyǵy aıtylǵanda da sengenderden góri kúdiktengender kóp boldy, tipti syrtymyzdan mıy­ǵy­nan kúlgender de az bolǵan joq. Biraq, ýaqyt barlyǵyna da tóreshi ekenin taǵy baıqatty. Arada 15 jyl ótpeı jatyp-aq Qazaqstan álemdegi áleýeti joǵary 50 memlekettiń qataryna qosyldy, Eý­ropanyń alpaýyt memleket­terine tó­relik aıtty, Islam qaýymdas­tyǵyna tóraǵalyq etti.

Qazaq halqynyń aıbaryna, túrki ále­miniń maqtanyshyna aınalǵan jańa Astana Eýrazııa keńistiginiń qaq ortasynan boı kóterdi. Kezinde qytaımen, kárispen, mońǵolmen shatastyryp júr­gen álem halyqtary qazaq degen ult bar ekenin, rýhy bıik halyq ekenin bildi, tanydy, tipti moıyndady. Qazaqstan mem­leketi ýaqytynda atyn aıtýǵa aýyz qor­qatyn alyp memlekettermen terezesin teń etti. Osy ýaqytta biz «aǵadan» aqyl suraıtyn kúıden «alpaýytqa» aqyl aıtatyn jaǵdaıǵa jettik.

Bunyń bári aıtqanǵa jeńil, oıla­ǵan­ǵa ońaı. Al osy jetistikterdiń artynda qanshama eńbek, tógilgen ter, uıqysyz túnder jatyr.

Prezıdent bar jetistikti óz halqy­nyń, kóp ultty qazaqstandyqtardyń eren eńbegimen, eldegi yntymaq, tatý­lyq, bir­likpen baılanystyrady. Biraq biz qazaq halqynyń búgingi tańdaǵy jetistigin tikeleı Elbasynyń eren eńbegimen baılanystyramyz. Ol aıdan anyq. Taıǵa tańba basqandaı belgili. Álem moıyndaǵan shyndyq. Jeńistiń egesi qashanda kóp bolady. Qazaq­stan­nyń jetistigine, Elba­synyń eńbegine egelik etkisi kelip, san-túrli áńgime aıtatyndar da, bardy joqqa shyǵarǵysy keletinder de az emes…

Bir-aq nárseni mysalǵa alaıyqshy. Qazaqstan Respýblıkasy memleket re­tinde, óz tarıhynda tuńǵysh ret, TMD el­deriniń arasynda alǵashqy bolyp óziniń 14 myń shaqyrym shekarasyn halyqaralyq deńgeıde zańdastyrdy. Olar­dyń arasynda 1,2 mlrd.-tan astam halqy bar Qytaı men 140 mln.-nan as­tam turǵyny bar Reseı sııaqty alpaýyt memleketter bar. Kim bolsa da qazaq je­rine qyzyǵatyny daýsyz. Osy turǵydan alǵanda bul tarıhı jeńis emeı nemene?! Jáne de buǵan biz tek qana Pre­zıdentimiz N.Á.Nazarbaevtyń úlken dıp­­lomatııalyq qabiletiniń, erekshe qa­sıetiniń, kórshi memleketter pre­zı­dentterimen aradaǵy adal dostyǵy men adamı qarym-qatynasynyń, álem­degi joǵary abyroı-bedeliniń arqasyn­da qol jetkizdik. Shekaramyzdyń zań­dastyrylýy, ol – etek-jeńimizdiń qym­talýy, ol – Táýelsizdigimizdiń negizi, bolashaǵymyzdyń kepili.

Qazaqstandyqtar jan-jaǵyna jal­taqtamaı, bolashaq ómirine alańdamaı eńbek etetin jaǵdaıǵa jetti. Biz tapqan tabysymyzdy da, jetken jetistigimizdi de eshkim tartyp ala almaıtynyna se­nimdimiz. Qazaqstannyń memleket re­tinde tolyq qalyptasqanyna da, bar qıyndyqty jeńip, aıaǵynan tik turǵa­nyna da, búginimiz keshegiden, erteńimiz búginimizden artyq jáne jarqyn bolatynyna da tolyq kóz jetkizdik.

Budan asqan baqyt, buǵan jeter qýanysh bar ma?!

Adam úshin kóp nárseniń keregi joq. Bala-shaǵanyń amandyǵy, bolashaǵyna degen kepildik, otbasyna qajetti baspana jáne qınalmaı kún kórý úshin jumys pen tabys. Bolyp jatsa, qajetine paıdalaný úshin avtokólik. Búginde qazaq­standyq­tar­dyń ár otbasynda derlik osynyń bári barshylyq. Talaı otbasynda eki-úsh avto­kólikten. Isteımin degen adamǵa jumys kóp, kásipkerlikke bar jaǵdaı jasa­lyn­ǵan. Búgingi tańda jalqaýdyń ǵana jaǵ­daıy tómen. Al múgedekterdiń, zeınetkerler men kóp balaly otbasylardyń, ana men balanyń kóptegen muqtaj­dyq­taryn memleket óz moınyna alǵan.

Búginge deıin álemdegi eńseli el­derdiń kópshiligi 2008-2009 jyldardaǵy qarjylyq daǵdarystyń qıyndyǵynan áli de shyǵa almaı keledi. Túrli sala qyzmetkerleri jumysyn toqtatyp, kó­shede júr, jyldar boıy eńbek etip ke­lip, jumyssyz qalǵandar qanshama? Ekonomıkadaǵy daǵdarys adam taǵdy­ryn qubyldyryp, tyǵyryqqa tirep jatqany da ras. Álemdik toqyraý toq­taýdyń ornyna údep barady, bir saladan ekinshi salaǵa aýysyp, jurt­shy­lyqty daǵdartqyzyp qoıdy. Kóptegen elder turǵyndarynyń jaǵdaıy kúrt tómendedi, jumyssyzdar sany kóbeıdi.

Al Qazaqstan daǵdarysqa qarsy utymdy shara qabyldaı bildi. Elba­synyń usynysymen daǵdarystyń ózin eldiń turmys-tirshiligin kóterýge, eldi mekenderdiń áleýetin arttyrýǵa paıdalandy. Úkimet qabyldaǵan baǵdar­la­malardyń, «Jol kartasynyń» arqa­syn­da bıýdjet qarjysy naqty maqsattarǵa jumsaldy. Negizgi baǵyt – halyqty jumyspen qamtý bolyp belgilendi.

Bizdiń Ońtústik Qazaqstan oblysynda 900 eldi meken bar. Soǵan oraı halyq tyǵyz ornalasqan ár aýyldyń ózine laıyq problemalary jeterlik. Biraq aýyl turǵyny úshin eń negizgi másele – aýyz sý, jol, balalarynyń bilim alýy jáne densaýlyǵyn saqtaý ekendigi de ras.

Búgingi tańda Ońtústiktegi eldi mekenderdiń kópshiliginde osy problemalar negizinen sheshildi dep aıtýǵa bolady. «Jol kartasynyń» jáne «Ju­mys­pen qamtý-2020» baǵdarlama­la­rynyń arqasynda 266 mektep, 118 medısına mekemeleri jóndeýden ótkizildi. Oǵan 55 myńnan astam jergilikti tur­ǵyndar jumysqa tartyldy.

Bilim, densaýlyq saqtaý salalary­nyń materıaldyq bazasy túbegeıli jaq­sardy. Aýyldarǵa jańa sý júıe­leri, gaz qubyrlary tartyldy, qanshama jol jóndeldi. Bir sózben aıtqanda, Ońtús­tiktegi 900 eldi mekenniń arasynda eń bolmaǵanda bir nysanǵa jóndeý jasal­maǵan nemese jańa ǵımarat sa­lynbaǵan bir de bir eldi meken qalǵan joq.

Qarapaıym adamdar úshin on ret nasıhat aıtyp, júz ret leksııa oqyǵannan aýylynda bir joldyń salynǵany bári­nen de utymdy. Búginde Qazaqstannyń qýattylyǵyna, bolashaǵynyń baıandy­lyǵyna, Elbasy Joldaýlarynyń shy­naıylyǵyna, bar tirshiliktiń halyq qamy úshin jasalyp jatqandyǵyna eldiń kózi tolyq jetken.

Meniń qolymda 1980 jyldyń 25-26 jeltoqsanynda ótken Shymkent oblystyq XXIV partııa konfe­ren­sııa­synyń hattamasy tur. Osy maqalany jazý úshin sol kezdegi ekonomıka men áleý­mettik salanyń damý deńgeıin zertteý maq­satynda ob­lys­tyq muraǵattan alǵanmyn.

Onynshy besjyldyq Keńester Oda­ǵy kezeńindegi eń joǵary damý kezeńi bolyp esepteletin, Kommýnıstik par­tııanyń yqpalymen sosıalıstik eko­nomıkanyń ár tarapty damýy da sol jyldary boldy dep jazylyp ta, aıtylyp ta júr.

Sol besjyldyqta Shymkent oblysynda 51,5 myń orynǵa arnalǵan mektepter (ol shamamen 100 mektep) jáne 1900 tósek orynǵa aýrýhanalar (10 aýrýhana) salynǵan kórinedi. Bes jylda! Jasyratyny joq, bul nysandardyń barlyǵy da tek Máskeýdiń ruqsatymen, talaı shapqylaý men jaltaqtaýdyń ar­qasynda, myńdaǵan dálelder arqyly josparlanyp salynatyn. Al turǵyn­dary tyǵyz ornalasqan Ońtústik Qa­zaqstan oblysy úshin balalardy bala­baqshamen, mekteppen qamtý, halyqtyń densaýlyǵyn jaqsartý, turǵyn úı máseleleri eń úlken problemalar bolatyn jáne sońǵy jyldarǵa deıin bolyp ta kelgen.

Táýelsizdigimizdiń arqasynda óz qo­ly­myz óz aýzymyzǵa jetti, joǵaryǵa jal­taqtamaı, óz máselemizdi ózimiz she­shetin boldyq. Memleketimizde bul úshin bar múmkindik jasalǵan. Prezıden­timizdiń bas­tamasymen qabyldanǵan «100 mektep, 100 aýrýhana» baǵdar­la­masyna sáıkes óńirde 39 mektep, 7 aýrýhana salyndy. Tek sońǵy bes jylda 165 jańa mektep jáne 190 aýrýhana men emhana boı kóte­ripti. Ol mektepterdiń, aýrýhanalar men emhanalardyń kólemi burynǵy­larmen salystyrǵanda anaǵur­lym aýqymdy eken­digi aıtpasa da túsi­nikti. Oblysta úsh aýysymdy mektep­ter­diń, qaýipti jaǵdaı­daǵy oqý oryn­darynyń problemasy tolyq sheshilgen. Odan bólek oblystyq bıýdjet qar­jy­syna 516 mektep, 132 medısına meke­me­leri tolyq jóndeýden ótip, 20,6 mlrd. teń­gege eki salaǵa da jańa qural-jabdyqtar alyndy.

Sońǵy bes jylda 233 eldi mekendi aýyz sýmen qamtamasyz etý úshin oblystyq bıýdjetten 50,0 mlrd. teńge, 96 eldi mekendi kógildir otynmen qam­tamasyz etýge 13,7 mlrd. teńge, 5700 km jol salý men jóndeýge, 71 kópir salýǵa 74 mlrd. teńge jumsaldy. Bul – Keńester Odaǵy kezeńindegi kórsetkish­terden 4-5 ese artyq jáne óńir tarıhynda bolmaǵan jaǵdaı.

Oblys kóleminde ǵasyr jobalary iske asyrylyp keledi. Olar – Beıneý – Bozaı – Aqbulaq gaz qubyrynyń bitýi­men bolashaqta 284 eldi mekenniń, onda­ǵy 900-den astam otbasynyń kógildir otynmen qamtamasyz etilýi, Kóksaraı sý qoımasynyń salynýyna baılanysty turǵyndardyń sý apaty qaýpinen quty­lyp, sýarmaly jerge ıe bolýy, 300 myńnan astam turǵyny bar Maqtaaral aýdanyna ótý úshin Syrdarııa ózeniniń ústinen uzyndyǵy 440 metr kópirdiń salynýy der edik. Oblys aýmaǵynan óte­tin «Batys Eýropa – Batys Qytaı» jol dáliziniń de óńir ekonomıkasy men ále­ýetin kóteretinine eshqandaı kúmán joq.

Bul – bir ǵana oblysta atqarylyp jatqan jumys. Qazaqstannyń basqa óńirlerinde de qyrýar tirlikter jasalyp, turǵyndar soǵan kýá bolyp jáne qyzy­ǵyn kórip jatqany aıdan anyq.

Bul – Qazaqstan atty memlekettiń tolyq qalyptasqandyǵynyń, ekonomıkasy damyǵan, áleýeti talaıǵa úlgi bolǵan elge aınalǵandyǵynyń aıqyn belgisi.

Bul – memleketimiz ben halqymyz­dyń aldynda naqty maqsattar qoıa bilip, soǵan jetý úshin jasalǵan eren eńbektiń arqasy.

«Oryndy maqsattar ǵana tabysqa jet­kizedi», – dedi Elbasy óz Joldaýynda.

Prezıdentimiz «Qazaqstan-2050» Stra­tegııasyn jarııa ete otyryp, taǵy da ulanǵaıyr belester belgilep, uly isterge bastap otyr. Batyl qadamdardy talap etetin, uzaq merzimdi qamtıtyn, ár asýy saralanǵan aıqyn baǵdar jasaldy. HHI ǵasyrda kezdesýi múmkin on syn-qater qaýpinen súrinbeı ótý joldaryn taldaı otyryp, jeti tarmaqtan tura­tyn Qazaqstannyń jańa saıası baǵytyn aıqyndap berdi.

Bizdiń negizgi mindetimiz – egemendik jyldary qol jetkizgen jetistikterdi saq­taı otyryp, HHI ǵasyrda ornyqty da­mýdy jalǵastyrý, damyǵan ekonomı­ka­nyń jáne jalpyǵa ortaq eńbektiń ne­gi­zinde berekeli qoǵam qurý, kúnkóris saıasatymen emes, josparlaý saıasatymen, uzaq merzimdi damýmen jáne eko­nomı­kalyq ósýmen aınalysatyn myq­ty memleket quryp, álemdegi eń damyǵan 30 mem­­leket qataryna qosylý ekendigi Joldaýda ashyq aıtylǵany qalyń buqaraǵa málim.

Elbasy «Qazaqstan-2050» Strategııasynda «Aldymen – ekonomıka, odan keıin – saıasat» qaǵıdasymen úılesetin, qoǵam­dy túgel qamtıtyn ekonomıkalyq prag­ma­tızmdi usyna otyryp, halyqtyń turmys-tirshiligin jaqsartý, áleýetin arttyrý qaı kezeńde bolsa da birinshi kezekte tura­tynyn atap ótti jáne mem­lekettiń áleý­mettik saıasatynyń jańa qaǵıdattaryn saraptap-saralap, taldap berdi. Eń mańyz­dysy – memleket aza­mat­tarǵa eń tómengi áleýmettik standart kepildigin berýi tıis ekendigi, al kedeı­shilik eshbir qazaq­stan­dyq úshin áleý­mettik perspektıvaǵa aınalmaýy kerek ekendigin aıtty.

Joldaýda áleýmettik qoldaýdyń, óńir­lerdi damytýda áleýmettik teńge­rim­sizdik máselelerin sheshýdiń, jumys­pen qamtýdyń jańa qaǵıdalary anyq­taldy.

Memleket bolashaǵynyń negizi – ult densaýlyǵy, ana men bala problema­la­ry­nyń ýaqtyly sheshilýi, quqyqtary­nyń qorǵalýy, urpaqqa zamanaýı bilim berý ekendigi naqty tarazylanyp aıtyldy.

Kópshiliktiń kóńilinen shyqqan eń ózekti máselelerdiń biri – memleket kólemindegi basqarýdy ortalyqsyz­dan­dyrý máselesi. Bul kópten beri sheshimin tappaı kele jatqan túıindi problema-tuǵyn. Shynynda da memleketimizdiń ne­gizi – óńirler jáne sonda turatyn ha­lyq. Al sol halyqpen tikeleı jumys isteıtin jergilikti bılik organdary. Olardyń problemalaryn sheshý, tur­mys-tirshi­li­gine qatysty máselelerine kómektesý, qo­ǵamdyq tártipti saqtaý, jastar tár­bıesi, Joldaýda aıtylǵan usaq quqyq buzýshylyqpen, buza­qy­lyqpen, máde­­nıet­sizdikpen kúresý de, turǵyndar den­saýlyǵy, eldi mekenderdi kóriktendirý, ekologııalyq problemalardy sheshý, taǵy da basqa kóptegen problemalar óńir­lerdegi atqarýshy bı­likke júktelgen.

О́kinishke qaraı, osy mindetterdi mem­lekettik standartqa saı jáne sol deńgeıde atqarýǵa ol organdardyń qar­jylyq jáne kadrlyq resýrstary jetpeı jatady. О́ıtkeni, atqarýshydan ba­qylaýshy, tekserýshi, tergeýshi kóp. Res­pýblıkalyq mınıstrlikter men vedom­stvolardyń oblystardaǵy organdaryna negizinen qadaǵalaý, ınspeksııalaý fýnksııalary júktelgen. Mınıstrlikter men agenttikterdiń Ońtústik Qazaqstan ob­lysyndaǵy 35 departamentinde 3900 qyzmetker jumys isteıdi jáne olardyń barlyǵy baqylaýshy. Al tikeleı óńir­lerdiń problemalaryn sheshetin jer­gilikti atqarýshy organdardyń bar­ly­ǵynda 3488 memlekettik qyzmet­ker bar. Ol qyzmetkerlerdiń sany da halyq sanyna qaraı bólinbegen. 2,6 mln. tur­ǵyny bar óńirde de, 600 myń halqy bar óńirde de shamamen osynsha qyzmetker isteıdi.

Elbasynyń: «Biz basqarýdy orta­lyqsyzdandyrýdy saýatty júrgizýimiz kerek» degeniniń tórkininde de osyndaı máseleler jatqan bolýy kerek.

Osy baǵytta jergilikti ákimderdi saılaý, halyqqa jáne memleketke qyz­met etýdi barlyǵynan joǵary qoıatyn kásipqoı memlekettik apparat qalyp­tastyrý, quqyq qorǵaý organdary men ar­naıy qyzmetterdiń reformasyn jal­ǵastyrý jóninde naqty strategııalyq mindetter júkteldi. Bul mindetter eli­ne adal qyzmet etemin degen árbir mem­lekettik qyzmetkerge, árbir Qazaqstan azamatyna qatysty ekendigi daýsyz.

Prezıdentimiz óz Joldaýynda jańa qazaqstandyq patrıotızm qaǵıdasyn usyndy. Qazaqstan qazir kópultty sıpaty bar, birtutas el ekendigin, jahan­daný dáýiri – kópultty memleketter dáýiri ekendigin nyqtap aıtty.

Qazaqstannyń buǵan deıingi jetis­ti­gi de, budan keıingi alar asýy da, shyǵar bıigi de eldegi yntymaq pen tatýlyqqa, birlikke tikeleı baılanysty ekeni daýsyz. Bizdiń maqtanýymyzǵa bolady – qazaq halqy esh ýaqytta da, esh qashanda basqa ult ókilderiniń keýdesinen ıterip, kókireginen tepken emes. Qaıta baýyryna basyp, baryn bólip berip, jetpese óz balasynyń aýzynan alyp talaı ult ókilderin panalatty, kómektesti, qatar­ǵa qosty. Osy kúnge deıin talaı qazaq qanshama azamatty ultyna, násiline qa­ra­maı dos, baýyr tutady.

О́zgeniń ózeginen tebý qazaqtyń qa­nynda joq, saltyna, dástúrine, bolmysyna jat nárse. «О́z halqyn súıetin adam, óz jurtyna jaqsylyq tilegen jan ózge halyqtardy ashyndyrmaıdy, óz ultyn eshkimge qarsy qoımaıdy. Biz el ıesi retinde bıik bolsaq, ózgelerge syıly bolamyz», dep Elbasy taǵy da shegelep qoıdy.

El birligi – eń asyl qasıet ekenin aıta kele Elbasy sonyń ishinde qa­zaqtyń birligi – eldigimizdiń kilti eken­digin ashyp aıtty.

«Qazaqty eshýaqytta syrttan jaý alǵan emes. Qazaq, álsirese, alaýyz­dyq­tan álsiregen, kúsheıse, birlikten kú­sheı­gen», dep atap ótti. Túsingen adamǵa budan artyq sóz bolmas. Sońǵy kezde kórinip qalyp otyrǵan rýshyldyq pen jershildik, qyzmetke kadrlardy týys­tyq, jershildik boıynsha tartý sııaqty keleńsiz jáıtter Elbasyn alańdatpaı qoımaıtyndyǵy, rý men taıpaǵa bóliný – ulttyq tutastyqtan aıyratyn óte qaýipti dert ekendigi ashy aıtyldy.

Joldaýdyń osy bóligin oqyp otyryp, munan birneshe jyl buryn Qy­taı­dyń Sııan qalasynda bolǵan kezimizdegi bir jaǵdaı esime tústi. 2007 jyldyń maýsym aıynda Túrkistan qalasynyń sol kezdegi ákimi retinde «Uly Jibek joly boıyndaǵy qalalar basshy­lary­nyń halyqaralyq forýmyna» qatys­qanbyz. Sııan qalasynda 18 mln. halyq turady. Baǵdarlamaǵa sáıkes bizdi sol qalanyń shetinde ornalasqan úlken tarıhı-etnosaıabaqqa alyp bardy. Adam kóp, sonyń ishinde adamdardy qaǵyp-soǵyp, rolık teýip bara jatqan shamamen 10-11 jasar balalarǵa kózimiz tústi. Bizdiń yńǵaısyz kúı keshkenimizdi sezdi bilem, qasymyzdaǵy qytaı jigiti: «Tań qalmańyzdar, bizde alty ata-ana bir balanyń aýzyna qarap otyr. Egoıst urpaq ósip kele jatyr ma dep ózimiz de qorqamyz», dedi. Shynynda da osy balalar 40-50 jyldan soń bılikke keledi. Ol zaman qandaı bolaryn kim biledi?

«Al qazaqtyń árbir balasy on azamatqa tatıtyn bolýy kerek», degendi Prezıdentimiz osydan on jyl buryn aıtqan edi. Joldaýda aldaǵy elý jylda qalaı damýymyz kerek, ár qazaq­stan­dyq­qa qandaı talap qoıylýy qajet, jas­tardyń aldynda qandaı mindetter tur, memlekettik organdar men ulttyq ıntellıgensııanyń róli qalaı bolý kerek? – degen sııaqty mańyzdy suraqtar­dyń barlyǵyna naqty jáne sanaly túrde jaýap berilgendigi kóńilimizdi tol­tyryp, toǵaıtty, senimimizdi ny­ǵaıtty.

 «Babalarymyz tiri bolý úshin bir bolsa, biz árdaıym iri bolý úshin bir bolýymyz kerek» degen Elbasynyń sózin­de tarıhı shyndyq jatqanyna taǵy da bir kóz jetkizdik.

Elbasy sózi kóp oıǵa jeteleıdi. «Qazaqstan-2050» Strategııasynyń jó­ni bólek, josyǵy erek. Ony júzege asyrý úshin búkil eldiń jumylýy, barsha halyqtyń alǵa umtylýy aıryqsha mańyzdy ekendigi 23 qańtarda Aqordada ótken keńeıtilgen keńeste taǵy da aıshyqty aıtyldy.

«Máńgilik El» bolý úshin iri bolýy­myz­dyń, iri bolý úshin  bir bolýymyz­dyń mańyzdylyǵyn túsine otyryp, Qazaq­stannyń tuńǵysh Prezıdenti Elbasy N.Á.Nazarbaevtyń aınalasyna top­ta­syp, aıanbaı eńbek etý bárimizdiń negizgi mindetimiz bolmaq. Qajet bolsa árqaı­symyz ózimiz-ózimizge, óz urpaǵy­myz aldynda sert berýimiz kerek sııaqty.

Memlekettik qyzmetkerdiń joly qa­shanda jińishke. Osydan eki jyl buryn jazylyp, biraq kim qalaı oılap qalar dep esh jerde jarııalamaı júrgen «Nur Aǵa» degen óleńimdi osy joly, osy jerde jáne osy oraıda bergen oryndy sııaqty bolyp kórindi.

________

Ege bolyp qalmasańyz muraǵa,

El nazaryn bolashaqqa bura ma?

Eńse túsip, eńiregen kezinde,

Táýelsizdik táýbe ákeldi, Nur Aǵa!

Asý turmaq arman bolyp qyr, Aǵa,

Turǵanynda týǵan eliń jyrada.

О́rge tartyp bıikterge kóterdiń,

Moıyndatyp talaı eldi, Nur Aǵa!

Asyp-tasyp peıilinen sybaǵa,

Eliń endi eńseli bop tur, Aǵa.

Pysqyryp ta qaramaıtyn talaımen

Terezemiz teń boldy ǵoı, Nur Aǵa!

Aǵylyp tur, tógilip tur jyr, Aǵa,

Birlik bolmaı basta dáýlet tura ma?

Jerimizdiń shekarasyn túgendep,

Baba armanyn oryndadyń, Nur Aǵa!

Erkindigin baıraq etip el, Aǵa,

Ánge toldy, dánge toldy Jer-Ana.

О́ńi túgil túsine de kirmegen,

Qansha qazaq elin tapty Er Aǵa.

Júreginde bulqynatyn til, Aǵa,

Tilden, kózden saqtasynshy, Nur Aǵa.

Talaı eldiń azamaty shet jerde,

Jaldanyp ta, qorlanyp ta júr, Aǵa.

Qaı kezde de aq, ádilsiń, Nur Aǵa,

Bıikteıdi jurtyń shyqqan shyń, Aǵa?

Keıbir arsyz «baýyrlarym» toıǵan soń,

Kesir minez kórsetip te júr, Aǵa.

Erim – Arys, Jerim – Barys – syńarmyn,

Bolashaqty bolmysymmen uǵarmyn.

Babalardyń qııalyna kirmegen,

Eýropanyń tórine de shyǵardyń.

Táýelsizdik nuryn shashyp sanaǵa,

Baq darydy ulanǵaıyr dalama.

El úmitin arqalaǵan eńselim,

Alash úshin aman bolshy,  Jan Aǵa!

Álı BEKTAEV,

Ońtústik Qazaqstan oblysy

ákiminiń orynbasary.