Zulym jaý jaýar bulttaı túnerip, shegirtkedeı qaptap keldi deıdi. Qazaq qoly qapelimde etek-jeńin jınap úlgermegen. Qaramy az. Al jaý bolsa úsh, álde tórt ese kóp. Keıde maıdan dalasynda kóptigimen bel alyp ketetin sátter de bolady. Burynǵylar «kóp qorqytady, tereń batyrady» dep tegin aıtty deısiz be? Azdaǵan qobaljý da bolsa kerek. Sol sátte arystandaı aıbat shekken Qalaq batyr ókpe tustan at oınatyp, jekpe-jekke shaqyrǵan. Burynǵynyń salty. Jaý da tegin emes, aq saýytyn jarqyldatyp, at beline tóńkerilgen taıqazandaı tomarylǵan jońǵar batyry aldaspanyn jarqyldatyp maıdan ótine shyqty desedi. Qos batyr áýeli naıza siltesken. Bıe saýynyndaı ýaqyt ótken soń qylyshtasýǵa kóshken. Teń túsipti. Birin-biri ala almaǵan. Odan sońǵysy almas qanjarlardyń qarjasýy. At ústindegi quıyn-peren, es ketip, jan shyqqan arpalys. Sońǵy sátte Qalaq batyr qas dushpannyń qapysyn tapsa kerek. At artyna sypyryp túsirgen. Tóbedeı tóńkerilgen jońǵar batyry qaıtyp basyn kótere almapty. Sol sátte manadan beri áldeqalaı bolar eken dep úkideı úrpıip turǵan qazaq sarbazdaryna alapat kúsh bitken, rýh kóterilgen. Sany jaý qolynan áldeneshe ese kem bolsa da batyrlary jeńip, baǵy ústem bolǵan Alashtyń abzal perzentteri aldyńǵy shepti áp-sátte jýsatyp salyp, túre qýǵan.
Bar ǵumyryn el qorǵaýǵa arnaǵan Qalaq batyrdyń jerlengen jeri oblys ortalyǵynyń irgesindegi Qalaq taýynyń baýyry. Osy jerge jambasy tıgen soń jalpaq jurt toıǵan qozydaı tompaıyp jatqan shaǵyn tóbeni batyrdan bir belgi qalsyn dep Qalaq taýy atap ketken. Álgi jer aty jazylmaǵan hat deıtuǵyn uǵym osyndaı sátterden týyndaıdy emes pe?
Jergilikti shejireshi Meıram Saqyshevtiń aıtýyna qaraǵanda, bul jerde jalǵyz Qalaq batyr ǵana emes, úzeńgi qaǵystyryp birge jortqan, el qorǵaǵan erlerdiń bir shoǵyry jatsa kerek. Tek ókinishke qaraı, sol batyrlardyń tirshiliginde kim bolǵandyǵy, súıegi kim ekendigi el jadynan óshken. Arada kóp ýaqyt ótken soń Kúsep aýyldyq okrýgine qarasty taý etegine, Qalaq batyrdyń jambasy jerge tıgen qorymǵa qulpytas ornatyldy. Tóbe basyndaǵy eńseli qulpytas el qorǵaǵan erlerdiń esimi eshqashan umytylmaıtyndyǵyn meńzep turǵandaı.
Aqmola oblysy,
Zerendi aýdany
