Infografıkany jasaǵan – Záýresh SMAǴUL, «EQ»
Qurylys salasynyń byltyrǵy jyldyq ósimi 6%-ǵa jýyqtaıdy. Bul ótken jyldarǵa qaraǵanda azyraq. Ranking.kz sarapshylarynyń paıymdaýynsha, eń bastysy oń úrdis saqtaldy. Salanyń damýy men turaqtylyǵy azaıǵan joq.
Taǵy bir nazar aýdaratyn jaıt, turǵyn úı qurylysy jeke bıznestiń quzyrynda qalyp otyr. Byltyr salynǵan úılerdiń jalpy kóleminiń 90%-y jeke qurylys kompanııalaryna tıesili. Al memlekettiń qatysý úlesiniń deńgeıi az.
Sarapshylar byltyrǵy salynǵan turǵyn úı ǵımarattarynyń jalpy kóleminiń jartysyna jýyǵy úsh iri megapolıske tıesili ekenin aıtty.
«Eń úlken kórsetkishke kelsek, 4,8 mln sharshy metr turǵyn úı salynǵan (jyl ishinde 8,5% ósken) Astana qalasy kósh bastaıdy. Odan keıingi orynda dástúrli túrde Almaty qalasy tur. Qurylysshylar shaharda 2,6 mln sharshy metr turǵyn úıdi tapsyrǵan. Úshtikti 1,4 mln sharshy metrge jýyq turǵyn úı paıdalanýǵa berilgen Shymkent qalasy qorytyndylaıdy», deıdi sarapshylar.
Oblystar arasynda Túrkistan, Almaty, Aqtóbe oblystary ozyq shyqqan. Ásirese Almaty oblysynda kórsetkishterdiń ósý qarqyny kóbirek. Jalpy alǵanda, eldiń barlyq óńirinde turǵyn úı qurylysy ulǵaıdy deýge bolady.
Aqshalaı mánge kelgende, byltyr qurylys salasy taǵy da rekordtyq kórsetkishke jetti.
«Sektor kásiporyndary men uıymdary oryndaǵan qurylys jumysynyń kólemi 10,7 trln teńgeden asyp tústi. Burnaǵy jyly bul 8,9 trln teńge bolǵan. Aqshalaı kórsetkish jyl ishinde 20%-dan astam ósse, naqty kólem 15,9%-dy qurady. Birneshe jyldyń derekterin qarastyrar bolsaq, 2020 jylǵa qaraǵanda eki ese ósim baıqalady», deıdi sarapshylar.
Joǵaryda aıtqan 10,7 trln teńge barlyq atqarylǵan jumystyń quny. Olarǵa turǵyn úı men ınfraqurylym, sondaı-aq ártúrli ónerkásiptik jáne basqa da turǵyn úıge jatpaıtyn nysandar kiredi. Osy kólemniń eń úlken úlesi – 22,2% nemese 2,4 trln teńge ónerkásip qurylysyna (bıznes pen áleýmettik salaǵa arnalǵan turǵyn úıge jatpaıtyn nysandar) tıesili. Turǵyn úı qurylysynyń da aıtarlyqtaı salmaǵy bar. Jalpy kólemdegi onyń úlesi 12,4%-dy nemese 1,3 trln teńgeni quraıdy. Kólemniń barlyǵyn derlik (99%) jeke qurylys kompanııalary qamtamasyz etken. Al qalǵan 1% sheteldik kompanııalarǵa tıesili.
Salanyń ınvestısııalyq tartymdylyǵy da ulǵaıyp keledi. О́nerkásip jáne qurylys mınıstriliginiń málimetinshe, qurylys salasy el ekonomıkasynda erekshe oryn alady. Byltyrǵy jyldyń orta sheninde onyń úlesi IJО́-niń 6%-yn quraǵan. Sarapshylardyń aıtýynsha, mundaı iri naryq kólemdi ınvestısııalardy tartýǵa múmkindik beredi.
«Byltyr qańtar-jeltoqsan aılarynda salaǵa salynǵan ınvestısııa kólemi keıingi jyldardaǵy eń joǵary deńgeıge jetip, 2,9 trln teńgeni qurady. Bul aqshalaı mánde bir jyl ishinde 22,8% artqanyn kórsetedi. Sektordaǵy barlyq ınvestısııanyń jartysyna jýyǵy – 1,6 trln teńge turǵyn úı qurylysy nemese ónerkásiptik nysandarǵa baǵyttalǵan. Taǵy 1 trln teńgege jýyq qarajat azamattyq qurylysqa jumsaldy», deıdi sarapshylar.
Otandyq turǵyn úı qurylysynyń naryǵy kúrdeli kezeńdegi ekonomıkalyq jáne qarjylyq emes táýekelderge qaramastan turaqty damyp keledi. Ranking.kz sarapshylary munyń birneshe sebebin atady.
«Eń aldymen naryqtaǵy turaqtylyqqa halyqaralyq sapa standarttaryn engizip, básekege tótep bere alǵan iri kompanııalar áser etip otyr. Sonyń nátıjesinde olardyń iskerlik bedeli nyǵaıyp, tutynýshylardyń senimi de arta tústi. Elde turǵyn úıge suranys burynǵydaı joǵary. Desek te jetispeýshilik áli de seziledi», deıdi olar.
Aıtýlarynsha, suranys bárinen buryn bedeli tekserilgen qurylys kompanııalarynyń jobalaryna shoǵyrlanady. Sebebi túıtkildi nysandardyń kópjyldyq tarıhy naryqty senimdi oıynshylardyń paıdasyna ózgertti. Sonyń arqasynda sektor turaqtylyǵyn saqtap tur. Al turǵyn úı senimdi ınvestısııanyń biri retinde qabyldanýyn jalǵastyryp keledi.
«Ekonomıkany avtomattandyrý men sıfrlandyrýdyń jalpy deńgeıi de mańyzdy orynǵa ıe. Joǵary tehnologııalar dáýirinde qurylys klasteri tutynýshyǵa tıimdi qarjylyq ónimderdi qalyptastyrý maqsatynda qarjy sektorymen tyǵyz jumys isteıdi. Sondaı-aq qurylys materıaldaryn, zamanaýı tehnıkalardy óndirýshilermen, JI jáne basqalardy qosa alǵanda, ózindik baǵdarlamalyq qamtamasyz etý bloktaryn jasaı alatyn bilikti ınjenerlik-tehnıkalyq, IT-mamandardy daıarlaıtyn uıymdarmen tyǵyz baılanysta bolady», deıdi sarapshylar.
Buǵan qosa bıyldan bastap elde 2026–2027 jyldarǵa arnalǵan qurylys salasyn sıfrlandyrýdyń jospary iske qosyldy. Oǵan qurylys salasyndaǵy memlekettik qyzmetterdi avtomattandyrý úderisteri, mindetti BIM-jobalaýdy engizý, nysandardyń sıfrlyq tólqujattaryn qurý t.b. kiredi. Qazirdiń ózinde iri qurylys kompanııalary da, memlekettik apparat ta bul jańashyldyqtardy jumys úderisterine turaqty negizde engizip jatyr.
