Nur Otan partııasy janynan qurylǵan balalardyń quqyǵyn qorǵaý jónindegi respýblıkalyq saraptamalyq jumys toby ótkizgen keńeıtilgen keńeste ot basy, oshaq qasynda jıi oryn alatyn álimjettik máseleleri keńinen talqylanyp, birqatar ashy shyndyq búkpesiz aıtyldy. «Baqytty otbasy» jobasy sheńberinde jasóspirimderdiń quqyqtary men múddelerin qorǵaýǵa, qordalanǵan problemalardy sheshýge bilek sybana kirisken keńes músheleri men qoǵam belsendileri ata-ananyń, balabaqsha men mekteptiń jaýapkershiligin arttyrý, vedomostvolar tarapynan qadaǵalaýdy kúsheıtý, keleńsiz oqıǵalardyń aldyn alý, salamatty ómir saltyn nasıhattaý, ornyqty rýhanı-adamgershilik ahýal qalyptastyrý baǵytynda aıqyndalǵan is-sharalar shoǵyryn jınalǵandardyń nazaryna usyndy. Oblys ákiminiń orynbasary Rýslan Álishev jergilikti jerlerde atqarylyp jatqan jumystar jaıly baıandady. Jyl basynan beri 4826 az qamtylǵan otbasyna kómek kórsetilgen. Inklıýzıvti negizde bilim alatyn 2042 oqýshyǵa barynsha jaǵdaı jasalǵan. Múmkindigi shekteýli balalar úshin resýrstyq ortalyq, psıhologııalyq ońaltý kabıneti jumys isteıdi. Alaıda «jeti aıda bir jasqa deıingi balasy bar 3424 anaǵa 351 mln teńge kóleminde járdemaqy tólendi. Turmysy tómen otbasylardy materıaldyq qoldaý maqsatynda 35 mln teńge jumsaldy. Qosalqy sharýashylyqty damytý maqsatymen 81 kópbalaly otbasy demeýqarjyǵa ıe boldy», degen Jumyspen qamtýdy úılestirý jáne áleýmettik baǵdarlamalar basqarmasy basshysynyń orynbasary Gúlmıra Máýletbaevanyń negizgi taqyryptan aýytqyp ketkenin ańǵardy bilem, keńestiń tájirıbeli sarapshysy Rysty Jumabekovanyń ataýly áleýmettik kómek naǵyz muqtaj jandarǵa jetip jatyr ma, joqshylyqtyń taýqymetin bastan keshirgen otbasy balalary tolyq qamtyldy ma degen saýalyna jaýap tabylmady.
Taǵy bir toqtala keter jaıt, óńirde jas óspirimder arasynda jyl basynan beri 4 balanyń densaýlyǵyna zaqym kelgen. 18 jasóspirim zań talaptaryn buzsa, 11-i urlyq-qarlyqty kásip etken. Jynystyq qatynasqa túsýdiń 14, jas balany uryp-soǵýdyń 4, zorlaýdyń 2, azǵyrýdyń 1 faktisi tirkelgen. Mektep oqýshylarynyń 57 paıyzy ǵana úıirmeler men seksııalarǵa barady.
Balalarǵa qatysty zorlyq-zombylyq týraly Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev muǵalimderdiń taıaýda ótken tamyz konferensııasynda taǵy bir eske saldy. «Memlekettik emes mekemege deıingi shaǵyn uıymdarda tárbıe-bilim berý prosesi is júzinde joq. Tárbıeshiler memlekettik mindetti standarttar talaptaryn árdaıym basshylyqqa almaıdy. BAQ materıaldarynan biz balalardy uryp-soǵý jaǵdaılary týraly jıi bilemiz. Sýısıd sebebi nede ekenin oılanýmyz kerek» dep atap kórsetip, birqatar mindet júktedi. Byltyr túrli deńgeıde qysym kórgen jarty myńnan astam soltústikqazaqstandyq názik jan mamandar keńesine júginip, olardyń quqyqtaryn aıaqqa basýdyń 1200 faktisi anyqtalǵan. Al uryp-soǵý boıynsha 19 qylmystyq is, onyń ishinde úsheýi adam óltirý oqıǵasyna baılanysty sotqa joldanǵan. Zańsyz áreketterdiń kóptigine qaramastan, 18 tulǵa ǵana ákimshilik jaýapkershilikke tartylǵan. Onyń basty syry, álimjettik qurbandary kóbine shaǵymdanýdan bas tartyp jatady. Boıamasyz shyndyq jabýly qazan kúıinde qalǵannan keıin otbasy múshelerine qatysty quqyq buzýshylyq kemýdiń ornyna beleń alyp ketetini jasyryn emes. Bıyl kúsh kórsetý saldarynan jábir kórgen 12 adamǵa járdem kórsetilgen. Olardyń jeteýi – kámeletke tolmaǵandar.
Tártip saqshylary sońǵy eki jylda álimjettik oqıǵalarynyń jıilep ketkenine alańdaýly. Áıelderdi qorǵaý ortalyǵynyń qyzmetkeri Tatıana Ýsmanovanyń pikirinshe, aldyn alý sharalarymen bul keseldi toqtatý qıyn. Otanasy da, bala da shańyraǵynda bolyp jatqan keleńsiz jaıttar jaıly tis jarmaıdy. Sonyń kesirinen kóp zardap shegedi. Osy kózqarasty túbegeıli ózgertpeı bolmaıdy deıdi ol. Balalardyń tolyq jáne baqytty otbasynda ósip-jetilýin basty murat etken jergilikti «Moı rebenok» qoǵamdyq birlestigi «Otbasylyq akademııa» ortalyǵymen birlesip, «ONEGE» jobasyn iske asyrýǵa kirisken. Oǵan Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstrligi «Azamattyq bastamalardy qoldaý ortalyǵy» muryndyq bolyp otyr. Alaıda bul baǵdarlamaǵa qosylýshylar qatary saýsaqpen sanarlyqtaı ǵana.
Taldaý jumystary kórsetkendeı, turmystyq ozbyrlyq, otbasylyq janjal, ómir súrý sapasynyń tómendigi, jetispeýshilik, joqshylyq, taǵy basqa sebepterden óz-ózine qol jumsaý oqıǵalary da kóbeıip ketken. Onyń birden-bir dáleli elimiz sýısıdten kóz jumý faktileri boıynsha álemde aldyńǵy oryndardyń birinde tur. Mundaı jaǵdaılardyń oryn alýy negizinen ata-analardyń balalaryn qaraýsyz qaldyrýynan, kúndelikti tárbıesine jete kóńil bólmeýden týyndaıdy. Statıstıkalyq derekterge qaraǵanda, qylmystyń tórtten biri balalardyń kóshede qaraýsyz júrýinen jasalatyn kórinedi. Biraq resmı málimetter naqty jaǵdaıdy tolyq sıpattap bere almaıtyny belgili.
О́z quqyǵyn qorǵaýǵa dármensiz, qara kúsh aldynda álsiz balalarǵa arasha túsý memlekettik másele ekenin «Baqytty otbasy» jobasy sheńberinde uıymdastyrylǵan kóshpeli keńes aıqyn baıqatty.
Soltústik Qazaqstan oblysy
