Jazý – ómir tynysy

Ádebıet pen óner joly – qıyn jol. Árkim tanymal bolǵysy jáne oǵan bireýdiń tańdanǵanyn qa­laıdy. Tip­ti ǵasyrlar boıy shy­ǵar­­masy qol­­dan tús­pese de, ár jazýshynyń bul armany oryndala ma joq pa, esh­kim kepildik bermes edi. Degenmen, ár qalamger ózi ómir súrgen dáýir kel­be­tin jazýy kerek. Kelesi ǵasyrǵa kim jetýi múmkin? Eń durys sheshimdi únemi bolashaq qa­byldaıdy. Búgin kóp oqylǵan shy­ǵarma erteńgi kúni de ólmes mura bolady degen sóz emes.

Túrkııanyń eń tanymal aqyny Iаhıa Kemal aıtady: «Adam oıla­ǵan­sha ómir súredi...».

Oılaý, taldaý jáne jumys... Bu­lar jazýshy zerthanasyna mindetti ta­laptar. Jalpy ádebıet, jazý nemese jaratylys neni bildiredi? Biz nege jazamyz? Munyń máni nede?

Osy suraqtarǵa qysqasha sıpattamalarmen jaýap bereıin: eń áýeli sulýlyqqa jetý úshin jazamyz. Bul ádemi anyqtamanyń metaforalyq ma­ǵynasy bar. Jazý belgili bir ma­ǵy­nada, ólmes qundylyqtarǵa aparatyn basqa jol... Jazý – bul ómir tynysy.

Adamda eki aspekt bar: dene jáne jan... Jazý – osy ekeýiniń ortaq jemisi. Dene óledi, al jan ólmeıdi. Avtor úshin máńgilik ómir: talanttyń, ju­mys­tyń, izdenistiń jáne shyǵar­ma­nyń berik úılesimi.

О́ner men ádebıet – bul salys­tyr­maly uǵym. Biraq kópshilik ony shyǵarmaǵa aınalǵannan keıin ǵana baǵalaıdy. Qalamger baqılyq bolsa da, shyǵarmalary ómir súrýin jal­ǵas­ty­ra beredi.

Poezııa degenimiz ne? Naqty anyq­­­tama joq, biraq mıllıondaǵan anyq­­ta­­­malardyń ishindegi meniń súıikti sózim: Poezııa – sózben ádemi pishin­der qurastyrý óneri.

Áli kúnge deıin men jazyp júrgen, biraq jarııalamaǵan óleń­derim kóp. Jo­ǵa­­ryda aıtqan­darymnyń bá­ri­ne súıe­ne otyryp, meniń túıip aı­ta­­­rym, aqyn ómir súrgenin bilý úshin jazýy kerek... Jazý – tynys alý­ǵa teń keletin qundylyq. Jazý – ma­habbattyń eń úlkeni. Bul balany­ dúnıege ákelý sııaqty bolar edi, biraq jazbaı jáne shyǵarmaı shyǵar­ma­shy­lyq kúı keshý degenińiz ol – janymyz da denemizben birge ólý. Al biz úshin abso­lıýtti ómir joly ol – óleń.

Mehmed Nýrı PARMAQSYZ,
aqyn (Túrkııa)