Aqshaǵyldyń ústinen kúnine sandaǵan poıyz sary dalany dúbirletip ótip jatady. Osylar stansa basynan ótip bara jatqanynda ústine jeńsiz qyzǵylt sary kúrteshe kıgen jigit aǵasynyń qyraǵy kózderi vagondar men onyń shoıyn dońǵalaqtaryna oqtaı qadalyp turady. О́ıtpese bolmaıdy: qas-qaǵym sátte ol qandaı da bir kemistik bolsa, sony kórip úlgerýi kerek.
Erbol Temirhanovtyń Aqshaǵyl stansasynda «Balqash vagon paıdalaný deposynyń» aǵa vagon qaraýshysy bolyp jumys istep júrgenine de tup-týra 20 jyl bolypty. Jaýapty jumysyna myǵym. Osy jyldar ishinde joǵary jaqtan tek maqtaý ǵana estidi.
Jaýapty degennen shyǵady ǵoı, birde Qostanaı – Almaty baǵytymen ketip bara jatqan jolaýshylar poıyzynyń dońǵalaǵyndaǵy aqaýdy baıqap qalǵany bar. Dereý joǵaryǵa dabyl qaǵyp, poıyzdy toqtatqan. Dońǵalaǵy aqaýly vagon aǵytylyp alynyp, Aqadyr stasasyndaǵy jóndeý deposyna jiberildi de, onyń ishindegi jolaýshylar basqa vagondarǵa kóshirilgen edi...
Erboldyń zaıyby Saltanat bala tárbıesimen úıde otyrady. Qudaı bergen tórt balasynyń úlkeni óziniń jolyn qýyp, temir jol salasynda jumys istep júr. Eki nemere súıip otyrǵan ata bul kúnde.
Aýylda turǵan soń qolyna azyn-aýlaq mal ustaıdy. Eki úıirdeı jylqysy bar. Onyń biri qazaqy jylqy da, ekinshi úıiri kileń taza qandy jáne býdan shyqqan qylquıryqtardan turady.
«Osy óńirde, – deıdi Erbol shaqshasyn etiginiń taqasyna tyqyldatyp qoıyp, – myna Aqshaǵyldan atshaptyrym Shaltas degen jerde Raıymqul degen bolys bolǵan atamyz turypty. Sol kisi zamanynda Qostanaı jaǵynan asyl tuqymdy jylqy ákelip, ony qazaqtyń qarabaıyr jylqysymen shaǵylystyryp, shabysqa bar, júriske myǵym býdan shyǵarǵan eken. Osy áńgimeniń maǵan áseri qatty boldy. «Bolmasań da uqsap baq» degen, biraz jyldan beri men de osy ıgilikti iske bos ýaqytymnyń bárin arnap kelemin».
Erbol aýyldastarynyń «Bul uzynsıraq nemeleriń qysta tezegimen birge qatady» degen qyrshańqy sózin joqqa shyǵarǵysy keledi. Nátıjesi de joq emes. Munyń býdan jylqylary Arqanyń aqshunaq aıazy men arqyraǵan boranyna, jazynyń mı qaınatar ystyǵyna shydamdy bolyp shyqty.
«Bes-alty býynnan keıin osyndaı dárejege jetti, deıdi ol óz isine kóńili toq keıippen. – Qazir bul jylqylar qys boıy qazaqy úıirmen birge tebindep shyǵady. Múmkin qazanat jylqy sııaqty maıyn ishine jımaıtyn shyǵar. Biraq ta men úshin jylqy malynyń syrtqy symbaty, uzaq júriske shydamdylyǵy, shapqanda qustaı ushqan júıriktigi áldeqaıda mańyzdy. Jylqyǵa tek et dep qaraıtyn qazaqtan qashyqtaý júrýge tyrysamyn».
Búgingi kúnde Erbol ózi turatyn Aqshaǵyl jáne mańaıdaǵy Kıikti, Bosaǵa aýyldarynda qazaqtyń ulttyq sport oıyny – kókpardy bir kisideı nasıhattap júrgen jan. Jalań sózben ǵana emes, naqty isimen. Jasynyń erdiń jasy elýge kelip qalǵanyna qaramastan, qyzdy-qyzdymen jas jigittermen jaǵalasyp dodaǵa túsip ketetini de bar. Erboldyń mingen attary ózge jylqydan áldeqaıda bıik, kúsh jaǵynan myǵym bolyp keledi. Al syrtqy turqynyń sulýlyǵy adamǵa eriksiz tańdaı qaqtyrady.
Kókpar óz aldyna, aldaǵy ýaqytta Erbol attaryn báıgege qosýdy oılastyryp júr. «Bizdeı qarapaıym adamǵa báıgege júırik aparyp qosý ońaı sharýa emes. Júgiretin at bar, biraq shama joq. Ol úshin tehnıka, qarjy kerek degendeı. Sátin salsa, kórshimniń júk kóligin malǵa aıyrbastasam ba dep júrmin. Sony qaıta jabdyqtap, at tasyǵanǵa jaıly qylyp istep almaqshymyn» deıdi Erbol.
Bes-alty jyldan beri býdandastyryp kele jatqan júırikterine bek senimdi ol. «Byltyrǵy kúzde bir atym qara jerde qoıandy attatpady» deıdi. Júırik at óz aldyna, Erboldyń taǵy bir súıikti isi – tazy ustaý. Qazir onyń qolynda atyrapqa ataǵy jaıylǵan kókqasqa tazylardyń tuqymy bar. Qazaqtyń taza qumaı tazysy. «О́zderi júrekti keledi. Qasqyrǵa taısalmaı túsedi. Aldyńǵy jyly qaban aldy» deıdi ózi ańshy, ózi ánshi Erbol.
Iá, Erboldyń ánshilik óneri de bar. Jas kezinde Arqadan shyqqan ataqty ánshiler Erlan Tóleýtaı, Erlan Qujımanov syndy ónerpazdarmen birge júrip, talaı toı-dýmannyń kórki bolǵan. Qazir bul ónerin bala-shaǵanyń, týǵan-týystyń qyzyǵynda ǵana kórsetedi.
«Myna óńirdiń árbir tasyna tarıh buqqan. Bul mańda Arqaǵa aty málim aqjoltaı Aǵybaı, Tańybaı, Boranqul batyrlar, Raıymqul bolys, qyzyldyń qýǵynynan 33 jyl qashqan ataqty Daýylbaı sııaqty jaqsy men jaısań ómir súrgen. Nebir qupııasyn ishke búkken úńgirlerdiń qaı jerde ekenin bilemin. Osydan on jyl buryn ba eken, jylqy qarap júrip eki balbal tasty kórgenim bar. Solardy izdep taýyp alǵym kelip júr. Mamandaryna kórsetsem be deımin», deıdi Aqshaǵyldyń Erboly. Buryn Qudaıbergenniń Erboly edi, búginde jurt ony «Aqshaǵyldyń Erboly» dep qurmetpen ataıdy.
Mine, qazaqtyń alaqandaı aýylynda osyndaı kókirek kózi oıaý, ultynyń asyl muralaryna sergek qaraıtyn, jumysyna yqtııatty qarapaıym azamat turady. Bolat joldyń boıymen júıtkigen júrdek poıyz ben saıyn dalada qustaı ushqan júırik at onyń ómiriniń ajyramas bóligine aınalǵan.
Qaraǵandy oblysy,
Shet aýdany,
Aqshaǵyl aýyly
