Aımaqtar • 26 Qyrkúıek, 2019

Asy-Túrgen observatorııasyna jańa teleskop ornatyldy

825 ret
kórsetildi
1 mın
oqý úshin

Astrofızıkaǵa áýes adam­dar­dyń elimizdegi aspan dene­lerin zertteıtin arnaıy or­talyqtar jaıynda bilýge qumartatyny anyq. Sondaı ǵajaıyp syrǵa toly orynnyń biri – Almaty oblysynyń aýma­ǵyndaǵy Asy-Túrgen observatorııasy.

Asy-Túrgen observatorııasyna jańa teleskop ornatyldy

Aspan denelerin zert­teıtin ortalyq Ile Alataýy ańǵaryn­da­ǵy Asy men Túrgen ózen­de­riniń toǵysqan tusynda tur. Almaty qalasynan 100 sha­­­qy­rymdaı qashyqtyqta or­­nalasqan. Teńiz deńgeıinen 2700 metr bıiktikten zeń­gir kókke kóz tigip, juldyzdar­dyń jaryq jolyna baqy­laýǵa bo­lady. Qazir bul observato­rııa­da mamandar joǵary jyl­dam­­dyqta jumys isteıtin ba­qy­­laý teleskopyn ornatyp ja­­tyr eken.

– Observatorııa bizge una­dy. Mundaǵy kúmbez Ger­ma­nııa­da jasalǵan eken, aı­nasynyń dıa­metri 1 metr bo­latyn reflektor orna­ty­lypty. Bul Kún men Aı­dy, Kún júıesindegi kishi ǵa­lam­sharlar men meteorlyq zat­tar, jasandy aspan dene­leri, galaktıkalardyń qury­lym­dary men dınamıkasy, juldyzaralyq orta, jaryq jáne kómeski dıffýzııalyq tumandy zertteýge múmkindik beredi, – deıdi professor Brıýs Grossan.

Aıtpaqshy, professor Brıýs Grossan – Nobel syı­ly­ǵy­nyń laýreaty, Nazar­baev Ýnı­versıtette Ener­­­­­­getıkalyq ǵa­rysh zert­hana­synyń jetekshisi, áıgili professor Djordj Smýt­tyń komandasyndaǵy álem­ge tanymal ǵarysh zert­­­teýshisiniń biri. Onyń bas­shylyǵymen or­na­­ty­lyp jatqan ja­ńa­ teleskop ǵaryshtyq gam­ma-qal­­qymalardy zert­teı­­­tin bolady. Aspaptyń jyl­dam­dyǵy álemdegi eń úlken ǵarysht­yq jarylys­tardyń optıkalyq sáýle shyǵarý spektrin ól­sheýge múmkindik beredi eken.

Almaty oblysy