Kórmege kelgen sarapshylardyń pikirinshe, qazirgi tańda eýropalyq 200-deı ýnıversıtet qazaqstandyq stýdentterge grant bólip otyr. Iаǵnı 20 myń qazaqstandyqtyń Eýropa elderinde bilimin jetildirýge múmkindigi bar. Búginde 150 myń otandasymyz syrt memlekette oqyp jatyr. 2025 jylǵa deıin olardyń sany 400 myńǵa jetýi múmkin. Halyqaralyq bilimmen júıeli aınalysyp júrgen sarapshy Janbolat Meldeshov mundaı shara qazaq jastarynyń sapaly bilim alýyna jaqsy múmkindik beretinin aıtady.
– Bizdegi mektep túlekteriniń 34 paıyzy ǵana joǵary bilimmen qamtylady. Shetelde bul kórsetkish 50 paıyzdy quraıdy. Eger Qazaqstan álem elderindegi osyndaı kórsetkishke qol jetkizse, qazirgi tańda otandyq JOO-larda 800 myńnan asa stýdent oqýy kerek edi. Birinshiden, joǵary bilim alýshylardyń barlyǵy birdeı qazaqstandyq ýnıversıtetterge syımaıdy. Ekinshiden, bizdegi keı JOO-lardyń sapasy kóńil kónshitpeıdi. Úshinshi bir sebep, elimizde keıbir mamandyqtar daıarlanbaıdy. Bárinen buryn halyqaralyq bilim halyqaralyq deńgeıdegi maman bolýǵa jaǵdaı jasaıdy. Fransııa týrızmdi tegin oqytady, Germanııa ınjenerlik mamandarǵa grant bóledi. Nege osyndaı múmkindikti paıdalanyp, balalarymyzdy oqytyp almasqa! Bizde dıplomy bar adam kóp, biraq biraz salada maman jetispeıdi. Mundaı máseleni sheshýdiń bir joly – sheteldiń qymbat oqýyna qaltadan qarjy tólemeı, tegin qol jetkizip, suranystaǵy maman bolý. Al osyndaı múmkindikterdi jastarymyz bile bermeıdi, – deıdi J.Meldeshov.
Kórmeni uıymdastyryp otyrǵan Bolashaq Development Fund tóraǵasy Almas Satylǵanov sharanyń jyl saıyn ótkiziletinin jetkizdi.
– Osy kórmege shetelde oqyǵysy keletinder ózi qalaǵan memleketiniń ýnıversıtetterimen qarym-qatynas ornatyp, olardyń paıdaly keńesimen bolashaqta sol elderge barýyna múmkindik alyp jatyr. Byltyr 5 myń qazaqstandyq sheteldik ýnıversıtetterge oqýǵa tústi, – deıdi uıymdastyrýshy.
Aıta keteıik, sharany qolǵa alǵan kommersııalyq emes uıym adam kapıtalyn damytý, bilim berý ortasyn jaqsartý maqsatynda Qazaqstan jastarynyń kásibıligi men shyǵarmashylyǵyn nyǵaıtýdy, sonymen qatar álemdik ýnıversıtetter men jergilikti joǵary oqý oryndarynyń tájirıbe almasýyn kózdeıdi.
1807 jyly qurylǵan Germanııadaǵy FHWS tehnıkalyq ýnıversıtetiniń Shyǵys Eýropa boıynsha úılestirýshisi Natalıa Kýdelıa qazaqstandyq jastardyń bilimge degen qushtarlyǵy qýantarlyq ekenin aıtady.
– Nazarbaev zııatkerlik mektebiniń túlekteri jan-jaqty damyǵan. Aǵylshyn tilin jetik meńgergen. Olardyń oqýǵa qushtarlyǵy da joǵary. Ásirese fızıka, matematıka pánderinen alǵyr ekenin baıqadyq. Bıyl bizdiń ýnıversıtetimizge 30-ǵa jýyq qazaq stýdenti keldi. Áli de qujat tapsyryp jatqandar bar. Aldaǵy ýaqytta bizdiń ýnıversıtettegi sheteldik stýdentter sany 150-deı bolsa, sonyń úshten biri qazaqstandyqtar bolady dep josparlap otyrmyz, – deıdi N.Kýdelıa.
Sharada shet memlekette bilim alýdyń joldary ǵana emes, sıfrly tehnologııa, bilim júıesin jetildirý máseleleri talqylandy. Semınarlar men trenıngter uıymdastyryldy. Bilim kórmesine kelýshiler arnaıy granttar men jeńildikter týraly tanymdyq aqparat aldy. AQSh, Ulybrıtanııa, Eýropa men TMD elderiniń ozyq ýnıversıtetterinen kelgen kórme aldaǵy kúnderi elimizdiń birneshe qalasynda jalǵasyn tappaq. Naqtyraq aıtsaq, Shymkentte 8-9 qazan (Rixos Khadisha), Almatyda 11-13 qazan (Balýan Sholaq atyndaǵy Sport jáne Mádenıet kesheni), Atyraýda 14 qazan (Sultan Palace), Oralda 15 qazan (Hadısha Bókeeva atyndaǵy qazaq drama teatry) jáne Aqtóbede 16 qazan (О́ner ortalyǵy) kúnine josparlanyp otyr.
