- Robo Wunderkind startaby qalaı paıda boldy?
Men 2013 jyly ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ-dyń mehanıka-matematıka fakýltetinen Vena tehnıka ýnıversıtetine arnaıy baǵdarlamamen aýystym. О́zim kishkentaıymnan gadjet men robot qurastyrýǵa qyzyqtym. Bárine paıdaly robot qurastyrýdy armandadym. Keıin joǵary oqý ornyna túsken soń elektronıka, mıkrokontroler, sentor sııaqty qurylǵylarmen jumys isteýdi úırendim. Ádette, mektep oqýshylary oqıtyn oqý júıesinde robototehnıka teorııalyq jaǵynan túsindiriledi de, balalar ózderi robotty qurastyryp kórmegen soń bul salaǵa qyzyqpaıdy. Osy máseleni eskerip, kez kelgen jastaǵy balaǵa baǵdarlamalaýdy úıretip, robot qurastyratyn startapty qolǵa aldym. Usynysymdy dostaryma aıtyp edim, olar birden meni qoldap, tipti seriktes boldy.
- Startapty qurastyrýǵa ne áser etti?
Men robototehnıkaǵa qatysty qoǵamda qalyptasqan pikirdi ózgertkim keledi. О́ıtkeni robototehnıkany tek qalada oqıtyn mektep oqýshysy ǵana emes, aýyldaǵy kez kelgen jastaǵy bala meńgere alady. Tipti mektepke deıingi daıarlyq klasy men balabaqshanyń estııarlar tobyndaǵy balanyń ata-anasy robotty satyp alýǵa múmkindigi bar. Bala robotty jınaqtaǵy arnaıy nusqaýlyq boıynsha baǵdarlamalap, ıdeıasyn iske asyra alady. Negizi baǵdarlamalaý men robototehnıka – óte qyzyq sala. Kishkentaı bala túgili, ózimdi áli kúnge deıin qyzyqtyryp júrgen nárse kóp. Jańa ınnovasııa men tehnologııalar zamanynda bul salany kishkentaı kezinen meńgerse, keıin úlken jobalardy júzege asyratyn jastardyń qatary edáýir kóbeıedi.
- Robotty qurastyrýǵa qarajatty qaıdan aldyńyz?
Bastapqy kezde robotty Arduino platformasynda qurastyrdym. Keıin startap jumysyn jetildirý úshin qarajat kerek boldy. 2013 jyly Iýrıı Levın men Anna Iаroskaıa sııaqty mamandarmen seriktes boldym. Biz belgili kásipker Keńes Raqyshevtyń «О́z bıznesińli qurastyr» konkýrsyna qatysyp, jeńimpaz atandyq. Eger qandaı da bir paıdaly dúnıeni iske asyrǵyń kelse, eshqandaı qıyndyq joq eken. Men sony starpatty qurastyrýda túsindim. 2014 jyly Amerıkanyń SOSVentures qory startapqa ınvestor bolýǵa usynys jasady. Sodan soń biz komandamyzben Qytaıǵa kóshtik. Jarty jyldaı Qytaıda turyp, komandamen ónimizdi balalarǵa qyzyq etip jańartyp qurastyryq. Keıin Venaǵa kóshtik. Bir jyldan soń Avstrııadaǵy «Jyl startaby» júldesiniń ıegeri boldyq. Qazirgi tańda men Arkley VC jobasyn ınvestısııalamen aınalysyp jatyrmyn.
- Bala robotpen qalaı jumys isteıdi?
Robo Wunderkind – bul baǵdarlamalaý arqyly jumys isteıtin robot. Bala robotpen jumys isteý úshin aldymen modýlderdi jınaýy kerek. Keıin robotty smartfon nemese planshettegi arnaıy mobaıl qosymsha arqyly basqara alady. Bizde robottyń 9, 15 jáne 25 deńgeıli modýli bar. Biz osylaısha baǵdarlamalaý men robototehnıkany biriktirip, startapty balanyń kúndelikti ómirde paıdalanatyn oıynshyǵy retinde iske asyrdyq. Robottyń Robo Wunderkind Starter Kit, Robo Wunderkind Advanced Kit jáne Robo Wunderkind Kit atty úsh jınaq túri bar. Ár plastık blokta sensor, motor, zarıadtaǵysh jáne qashyqtyqtan basqaratyn bólshektri bar. Robottyń ár komponettiń baılanystyrý úshin symnyń da qajeti joq. Bala robotty qurastyryp bolǵan soń Android nemese iOS platforma júıesindegi RoboPlayApp jáne RoboProgramming App mobaıl qosymshamen baǵdarlamalaıdy. Birinshi mobaıl qosymshanyń fýnksııasynda tek robotpen oınaý múmkindigi qarastyrylǵan. Al ekinshi mobaıl qosymsha balany baǵdarlamalaýǵa úıretedi. Osyndaı mobaıl qosymshalar arqyly robotty ózińiz qalaǵan kúıde baǵdarlamaý múmkindigi bar. Robottyń jınaǵynda qozǵalys, temperatýra bloktary, kamera jáne mıkrofon bar.
- Startaptyń qandaı múmkindikteri bar?
Startaptyń eń qyzyq jeri – kamera. Planshet arqyly robottyń qaıda bara jatqanyn basqa bólmede otyryp-aq bilýge bolady. Sonymen qatar lazer nusqaýshy, gıroskop, LED dıspleı, temperatýra sensory bar. Mysaly, robotty baǵdarlamalap, bólmedegi temperatýraǵa baılanysty dybys sıgnalyn berýge bolady. Eger robotty esiktiń aldyna qoıyp, syrttan kúsh túskende ol qulaıdy da, planshetke eskertý jiberiledi. Ár jınaqta baza jobalardyń sıpaty jazylǵan nusqaýlyq bar.
- Robo Wunderkind týraly ata-analardyń pikiri qandaı?
Menińshe, robot ata-ana men balanyń qarym-qatynasyn nyǵaıtady. О́ıtkeni qazir kez kelgen balanyń qolynan túrli gadjet túspeıdi. Olardyń ne kórip, qandaı oıyn oınap otyrǵanynan ata-analardyń kópshiligi bilmeıdi. Zaman aǵymyna saı bári ózgerip jatyr. Sondyqtan qazir balany gadjetten basqa oıynshyqpen oınap otyrǵanyn kórý – óte sırek kórinis. Olar sáıkesinshe, jańa ınnovasııalyq tehnologııaǵa qyzyǵady. Osy máseleni eskere otyry, balany elektronıka men kompıýter tiline úıretetin robotty qurastyrdyq. Al robotty satyp alǵan ata-analardyń pikiri óte jaqsy. Úlkender de bala boldy. Ishteı bala kezdegi oıyn is júzinde oryndaǵysy keledi. Robotty kez kelgen ata-ana balasymen birge baǵdarlamalap, qurastyra alady. Sonymen qatar bizdiń robottyń bazasynda vıdeobaqylaý júıesi arqyly «aqyldy úı» ǵylymı jobasyn iske asyrýǵa bolady.
- Robo Wunderkind arqyly ata-ana robototehnıka men baǵdarlamaýǵa qyzyqyra ala ma?
О́z tájirıbemmen bólissem, 5 jasymda mende ınterneti bar kompter bolǵan. Tehnıkaǵa qyzyqqanym sonsha gazet-jýrnaldaǵy ǵylymı maqalalardy úzbeı oqydym. Menińshe, eshbir bala výnderkınd bolyp týmaıdy. Eger ata-ana balanyń qyzyǵýshylyǵyna qurmetpen qarap, soǵan qaraı jaǵdaı jasasa, ol óz armany iske asyra alady. Bala armandaýdy úırenedi. Sonymen qatar boıyndaǵy qorqynyshyn jeńe alady. Mysaly, álemge áıgili Mosart, Bethoven men Bah talantty bolyp týdy dep oılamaımyn. Olardy ata-anasy 4-5 jasynan bastap mýzykaǵa berdi. Ár bastamasyna qoldaý bildirdi. Mundaı mysaldar sport, óner men robototehnıka tarıhynda óte kóp. Sondyqtan ata-ana balasynyń qyzyǵatyn salasyna mán berýi kerek. Meılinshe balany soǵan qaraı beıimdese, nur ústine nur. Qazir robototehnıka men baǵdarlamaýly úıretetin mamandandyrylǵan úıirmeler bar. Eger balanyń beıimi bolsa, ony sondaı úıirmeniń birine berip, armanyń birge iske asyrýy qajet. Baıqasańyz, kishkentaı balanyń zeıini óte zerek bolady. Ol aınaladaǵy kez kelgen aqparatty eresekterge qaraǵanda tez qabyldaıdy. Sondyqtan balany kompıýter ǵylymdary men robototehnıkasyǵa qyzyqtyrsaq, keıin ol bul salanyń qandaı mańyzdy ekenin túsinedi. Bolashaqta mindetti túrde IT mamany bolý mindetti emes. Menińshe, bul salany kez kelgen adam bilýi kerek. О́ıtkeni mamandyqtyń qandaı bolǵanyna qaramastan bári baǵdarlamalaý men robototehnıkany erkin meńgerip, qoldanatyn ýaqyt kele jatyr.
- Jastarǵa startappen aınalysý kerek pe? Aldaǵy ýaqytta josparlaryńyz qandaı?
Batysta balalarǵa robototehnıkany úıretýdi balabaqshadan bastaıdy. О́ıtkeni olar tehnologııanyń mańyzyn erte kezden bilgen. Mysaly, Ulybrıtanııada 5 jastan, ıaǵnı balabaqshada oqyp júrgende baǵdarlamalaýǵa úıretedi. Bolashaqta baǵdarlamalaýdy úırený shet tilin meńgerý sııaqty óte mańyzdy bolatynyna senimdimin. Sondyqtan eger arman bolsa, iske asyrýǵa qoryqpaý kerek. Bastysy ózine degen senim. Jastarǵa da aıtarym osy. Qazir memleket tarapynan da túrli konkýstar bar. Arnaıy granttar bólinedi. Tek jańa ıdeıa men iske asyrý kerek.
Ázirge startabymdy jetildirý úshin ınvestısııasymen aınalysyp jatyrmyn. Al josparlarymdy kórgen sátte baǵa bere jatarsyzdar.
- Áńgimeńizge rahmet!
