Bul oraıda el tarıhynda erekshe mańyzy bar basqosý 1726 jylǵy kóktemde Ordabasyda ótkenin eske sala ketelik. Orda tigilip, qazaqtyń Úsh júziniń ıgi jaqsylarynyń basy qosylyp, jońǵar basqynshylyǵyna qarsy kúreske halyqty jumyldyrý jaıy talqylanǵan jıyn el tarıhyndaǵy asa aýyr syn kezinde, halyqtyń rýhyn kóterip, ulttyq namystyń otyn jaqqan, júrekke jiger, boıǵa qýat berip, aldaǵy uly shaıqastarǵa birtutas el bolyp attanýdyń taǵdyryn sheshken asa mańyzdy oqıǵa bolyp sanalady. Tuńǵysh Prezıdent N.Nazarbaevtyń: «Ataly kesimge, ádil sheshimge toqtaǵan dana halqymyz túrli jarǵyǵa, nızam men erejege baǵynǵan. Ordabasy men Ulytaýda, Mártóbe men Kúltóbede keleli keńes qurǵan. Zańdy basshylyqqa alyp, ortalyqqa uıysqan saıyn berekeli halqymyzdyń birligi nyǵaıa túsken. Bular – sol tustaǵy eńseli eldiktiń erekshe belgileri edi», degen sózderi de el jadynda. Osy qasıetti Ordabasy bıiginde 1993 jyly mamyrda táýelsizdiktiń uly toıy ótti. Al 1997 jyly bıiktigi otyz metrge jýyq záýlim monýment ornatylyp, onda uly birliktiń murattary, handar men bılerimizdiń, ultymyzdyń arman-ańsarlary beınelendi. Eskertkishtiń ashylý saltanatyna Elbasy qatysyp, sóz sóılegenin de el umyta qoıǵan joq. Ordabasy tarıhyna toqtalýymyzdyń sebebi de joq emes. О́tken apta sońynda qurylǵanyna 55 jyl bolǵan aýdanda «Qazaq rýhynyń qaǵbasy – Ordabasy» merekelik is-sharasy ótti.
Kóp balaly jáne az qamtylǵan 20 otbasyna páter kilti tabys etildi
Ordabasy aýdanynyń 55 jyldyǵyna oraı ótken dúbirli toıǵa Premer-Mınıstrdiń orynbasary Berdibek Saparbaev pen Túrkistan oblysynyń ákimi О́mirzaq Shókeev qatysty. Aýdan ortalyǵy Temirlan qalasyndaǵy Qajymuqan atyndaǵy ortalyq stadıonda ótken merekede túrli baǵdarlamalar uıymdastyryldy. «Altyn kúz» aıdary boıynsha aýyl sharýashylyǵy ónimderiniń, qolóner sheberleriniń jáne túrli ult ókilderiniń kórmesi usynyldy. Mereıtoıǵa arnalǵan saltanatty jıynda oblys ákimi О́mirzaq Shókeev Ordabasy aýdanynyń 10 azamatyn «Aýdanǵa sińirgen eńbegi úshin» tósbelgisimen, al aýdan ákimi Álipbek О́serbaev jyldyń úzdik sharýalaryn, aýylsharýashylyq eńbekkerlerin aýdannyń 55 jyldyq merekelik medalimen marapattady. Aýdandyq mádenıet úıinde «Tarıhqa tunǵan Ordabasy» ǵylymı-tanymdyq konferensııasy uıymdastyrylyp, aýdan ákimi Á.О́serbaev, ardagerler keńesiniń tóraǵasy I.Júsip, OQO pedagogıkalyq ýnıversıtetiniń prorektory B.Qashqynqyzy baıandama jasady. Al ortalyq stadıonda О́zbekstan, Qytaı elderinen kelgen ónerpazdardyń qatysýymen halyqaralyq aqyndar aıtysy ótkizilip, bas júldeni túrkistandyq Karıma Oralova ıelendi. Sondaı- aq ataýly merekege oraı aýdan ortalyǵy Temirlan eldi mekeninde jańadan boı kótergen turǵyn úıden kóp balaly jáne az qamtylǵan 20 otbasyna páter kilti tabys etildi. Kópshilikke «Kúsh atasyn tanymas» ulttyq sport oıyndary kórsetilip, merekelik is-shara estrada juldyzdarynyń sherýimen jalǵasty. Attyń qulaǵynda oınaǵan jigitter, kúmis kómeı ánshiler, kúıshiler men bıshiler de bul toıda aıanyp qalmady. «Án men ánshi» estrada juldyzdarynyń konserttik baǵdarlamasy merekeniń shyraıyn ashyp, Ordabasy jurtshylyǵyna keremet kóńil kúı syılady.
8 kásiporynnyń ónimi eksportqa jiberilgen
Árıne keń aýqymda ótetin árbir sharanyń negizinde jetistikter men qolǵa alynǵan jobalar jatatyny málim. Aýdanda barlyq sala boıynsha ilgerileý bar. Kúni keshe Túrkistan qalasynyń oblys ortalyǵy retinde qalyptasýyna úlken eńbek sińirip, búginde Ordabasy aýdanyn basqaryp otyrǵan Álipbek О́serbaevtyń aıtýynsha, aýdandy sıpattaıtyn basty kórsetkish – jalpy óńirlik ónim kólemi bıylǵy qańtar-qyrkúıek aılarynda 55 mlrd 353 mln 500 myń teńge bolǵan nemese byltyrǵy jyldyń tıisti kezeńimen salystyrǵanda 17,2%-ǵa artqan. Onyń ishinde ónerkásip salasyna 24,1 paıyz (13,3 mlrd teńge), aýylsharýashylyq salasyna 57,1 paıyz (31,6 mlrd teńge), oryndalǵan qurylys jumystary 8 paıyz (4,5 mlrd teńge), taýar aınalymy jáne qyzmetterdi ótkizý kólemine 10,8 paıyzy (5,9 mlrd teńge) tıesili. Jan basyna shaqqandaǵy jalpy óńirlik ónim kólemi 456 300 teńge bolyp, byltyrǵy jyldyń tıisti kezeńimen salystyrǵanda 55 700 teńgege artqan. О́nerkásip salasynda qańtar-qyrkúıek aılarynda 13 mlrd 313 mln 132 myń teńgeniń ónimi óndirilip, ósim 3,5%-dy quraǵan. О́nerkásiptiń basym salasy óńdeý ónerkásibinde 11 mlrd 921 mln 456 myń teńgeniń ónimi óndirilgen. Aýdan ákiminiń málimdeýinshe, bıylǵy 9 aıda 8 kásiporyn jalpy quny 2 mlrd 862 mln 800 myń teńge bolatyn 5804,6 tonna ónimdi eksportqa jibergen. Mysaly, «Ordabasy qus» JShS 663,1 tonna kúrke taýyq etin, «Adelıa» sharýa qojalyǵy 934,7 tonna kókónis ónimin Reseıge, «Ordabasy nan» JShS 721,3 tonna óndirilgen joǵarǵy surypty bıdaı unynyń 80%-yn О́zbekstanǵa, sondaı-aq birqatar kásiporyndar maqta talshyǵyn Chehııa, Belorýssııaǵa eksporttaǵan. Al aýdanǵa tartylǵan ınvestısııa kólemi 14 mlrd 955 mln teńge bolyp, ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 161,3%-dy qurap otyr. Statıstıkalyq málimetterge sáıkes, qańtar-qyrkúıek aılarynda aýyl sharýashylyǵy jalpy óniminiń kólemi – 31 mlrd 619 mln 900 myń teńgeni qurap, ótken jyldyń tıisti kezeńimen salystyrǵanda 5 mlrd 770 mln 600 myń teńgege artqan. Mal sharýashylyǵy salasyn damytýdyń negizgi kórsetkishteri mal basy men ónimderin ulǵaıtýǵa jáne asyl tuqymdy mal basynyń úlesin arttyrýǵa baǵyttalǵan aýdanda qańtar-qyrkúıek aılarynda ótken jyldyń tıisti kezeńimen salystyrǵanda, iri qara mal – 110%-ǵa (72 myń bas), jylqy – 107,5% (24,1 myń bas) qoı – 100,1%-ǵa (361,4 myń), eshki – 13,4%-ǵa (15,5 myń) qustyń barlyq túrleri – 115,2%-ǵa (560,6 myń bas) ósti. Jyl qorytyndysymen aýyl sharýashylyǵy jalpy ónim kólemin 40 mlrd 157 mln teńgege, aýyl sharýashylyǵy negizgi kapıtalyna tartylatyn ınvestısııa kólemin 7 mlrd teńgege jetkizý, jylyjaı kólemin 3,1 gektarǵa ulǵaıtý kózdelip otyr. Sondaı-aq bıyl Badam óndiristik aımaǵynda ornalasqan «Green Technology industries» JShS Shanhaı, Gonkong elderiniń ınnovasııalyq tehnologııalaryn paıdalanyp, polıetılen buıymdaryn qaıta óńdeý arqyly sıntepon talshyǵyn óndirý zaýytynyń ekinshi kezeńin iske qospaq. Al 2020 jyly 22 mlrd 300 mln teńgege 2 ınvestısııalyq joba 415 jumys ornymen ashylady dep josparlanýda.
Sondaı-aq aýdanda «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy sheńberinde atqarylǵan ister bir tóbe. Máselen, «Tárbıe jáne bilim» kishi baǵdarlamasy boıynsha 1171 is-shara uıymdastyrylsa, «О́lketaný» baǵyty boıynsha 250 túrli formattaǵy is-shara ótkizilip, oǵan 8125 adam qatysqan. Sondaı-aq «Otanym taǵdyrym», «Sanaly azamat» baǵyttary boıynsha da ótkizilgen is-sharalardyń maǵynasy men qamtylýyna mán berilgen. Aýdandaǵy 50 mektep kitaphanasynda «100 jańa esim» boıynsha kórme uıymdastyrylyp, aqparattyq sabaqtar ótkizilgen, uly Abaıdyń 175 jyldyq mereıtoıy qarsańynda 50 aýdıo, beıne baıqaýlar uıymdastyrylǵan. Qazaq tili álipbıin latyn grafıkasyna kóshirý boıynsha 133 is-shara ótken. Elbasy maqalasynda basqa aımaqtarǵa kóship ketse de týǵan jerlerin umytpaı, oǵan qamqorlyq jasaǵysy kelgen kásipkerlerdi, sheneýnikterdi, zııaly qaýym ókilderi men jastardy uıymdastyryp, qoldaý kerektigi, qalypty jáne shynaıy patrıottyq sezimge tyıym salmaı, kerisinshe yntalandyrý qajettigi aıtylǵan-dy. Bul oraıda aýdanda «Atameken» kishi baǵdarlamasy sheńberinde, demeýshiler esebinen aýyl okrýgterinde sporttyq alańshalar men bóbekjaılar, 1 200 mln teńgege emhana salynyp, 700 mln teńgege 70 jatyn ornymen Bórjar aýyl okrýgindegi «Qaınar» emdeý-saýyqtyrý ortalyǵy ulǵaıtyldy. Al «Jomart júrek» jobasy aıasynda «Bórte mılka» JShS-niń dırektory N.Ábishev az qamtamasyz etilgen eki qyzmetkerine turǵyn úı alyp berse, «Agro 5» JShS 2-top múgedektigi bar Dáribaevtar otbasyna qarjylaı kómek berdi. Jalpy aýdan kólemindegi 127 kásipkermen «Mektepke jol» aksııasy aıasynda 250 balaǵa jalpy sommasy 3 mln 750 myń teńgege kómek kórsetilgen. Baǵdarlama aıasyndaǵy ıgi ister jalǵasyn tabýda.
Túrkistan oblysy
