NURA AÝYLYNDAǴY NURLY KÚN

Diniń tursyn din aman Ulyq mereke kúni aýylda jańa meshit ashyldy Qys salqyny áli kete qoı­ma­ǵanymen, aq qar, kók muzdyń kó­besin sógip, kún men túndi te­ńes­tirgen, barsha tirshilik ıelerin qýanyshqa keneldirgen jyl basy 22 naýryzda Nura aýylynyń kó­ginde jarqyraı nur shashyp turdy.  Jaǵalaı úsh-tórt kıiz úı tigilip tastalǵan. Kóshege sahna ornatylyp, qazaqy án-kúı áýeni kóńildi shalqytyp asqaqtata túskendeı. Mundaǵy osy jolǵy naýryz­dyń bir erekshe qýanyshty oqı­ǵasy sol, osynaý ulystyń uly kúni eńseli jańa meshit ashylyp, aýyl­daǵy aq nıetti barlyq mu­sylman qaýymnyń ımandylyq ıgiligine aınaldy. Bul izgilikti ǵamaldyń jaı-japsaryn aýyldyq okrýgtiń ákimi Dálibaı Ábdiǵulov pen “Nur Otan” partııasynyń osy okrýgtegi bólimshe tóraǵasynyń orynbasary Ázimjan Nurábilov keńirek baıandady. Bir aıtarlyǵy, bul Nuranyń ózi ázelden-aq qut qonyp, bereke daryǵan baıyrǵy da baıandy aýyldardyń qataryna ja­ta­dy. Buryndary kolhoz da bolǵan, sovhoz da ornaǵan. Belgili azamattar shyqqan. Dáýlet-sáýletimen respýblıkaǵa keńinen tanylǵan. Ana bir ótpeli kezdegi naryq qıyndyǵyn da elden buryn eńserip, óz betterimen tirlik ja­sap, bereke-birlikpen, eseli eń­bekpen adal nesibesin aıyryp, aýyz­dan aq maı aǵyzar qazirgi shú­kir­shilik kúnderge erterek qol jet­kizgen de osy Nuranyń atpal azamattary desek, qatelespeımiz. Teginen daryǵan, ýyzynan jaryǵan bul aýylda ımandylyq máselesi de burynnan-aq iltıpatty nazarda bolǵan eken. Osy sózimizdi tirilte ketsek, dál búginge deıin, jıyrma jylǵa jýyq, jamaǵatty din ıslamǵa uıytyp kelgen alǵash­qy meshittiń irgetasy sonaý Keńes ókimeti qaınap turǵan 1990 jy­ly qalanǵan kórinedi. Eńseli jańa meshittiń qasyndaǵy bul eski meshit úıi endigi jerde jastardy haq dinge baýlıtyn, jetkinshekterge din saba­ǵy júrgiziletin medresege aınal­maq. Sol meshitte 22 jyl naıb ımam, aýyl moldasy bolǵan Ha­lyq ataǵa meshit ashylý sal­ta­na­ty­nyń ústinde aýyl azamat­ta­ry­nyń arǵymaq at mingizip, shapan jabýyn da tamyryn ıman­dy­lyq­tan tartqan úlken ulaǵattylyq dep bildik. Qyzyl kirpishten qalanyp, kúmbezi sonadaıdan kóz tartqan, mázinshiniń munarasy bıikke boı­laǵan eńseli meshit ǵımaratyn óz qarjysyna salyp, týǵan aýylyna syıǵa tartýshy Serik Esdáýletovti de osy aradan kórdik. Shymyr de­neli, baısaldy jigit. О́zi de qu­ry­lysshy. Osy aýyldyń týmasy. Al­matyda turady. Izinen ergen Erik degen inisi bar. Minekı, osy kásip­­ker jigitter Elbasy Jol­da­ýyndaǵy ár azamatty óziniń týǵan aýylyna kómektesip qolushyn berýge shaqyrǵan úndeýge júrek qalaýymen ún qatqan. Jańa meshitke aqsaqaldardyń uıǵarýymen kolhozdyń negizin qa­las­qan, Uly Otan soǵysyna qa­tysqan, el men jerge eńbegi sińgen Buralqıev Ábilda atanyń aty be­rilipti. Ol kisiniń keshegi el ba­syna kún týǵan, er etikpen sý kesh­ken almaǵaıyp zamanda taban­dy­lyq tanytqan qasıeti mol jan bol­ǵandyǵy búgingi urpaqtyń esin­de qalypty. Sondaı-aq, buryn­ǵy “Shkolnaıa” kóshesi Ábilda ata­nyń, Tóle bı shaǵyn aýda­nyndaǵy jáne bir kóshe Uly Otan soǵy­sy­nyń sháhıti Qurmanǵalı Bu­ral­qıevtiń atymen atalatyn boldy. Sóz retimen osy arada aıta ketsek, Ábilda ata atyndaǵy meshit aý­la­synda 1941-1945 jyldarda osy Nura aýylynan Otan qorǵaýǵa at­tanyp, qan keshýden qaıtyp or­al­maǵan bozdaqtardyń attary tas­qa qashalyp jazylǵan syntas tú­rin­degi eskertkish taqta qosa or­na­ty­lypty. El anasy Mar­jan­bala áje­­niń múbárak qolymen eskert­kish taqtanyń ashylý rásiminiń kýási boldyq. Sol arada soǵys qur­­­­­bandary men keshegi Qy­zyl­aǵash aýylyndaǵy qaıǵyly náý­bet­tiń sháhıtterine Quran baǵysh­ta­lýy ótkenge – salaýat, erteńge  ama­nattaı bolyp kórindi. “Otandy súıý – ımannan” degen paıǵambar (s.ǵ.s.) hadısiniń izgilikti máni de osy arada tereńdeı ashyla túsken­deı. Ábilda ata meshitin ashý rásimin oraıymen júrgizgen Talǵar aýdan­dyq meshiti ımamynyń baspasóz hatshysy Kámnur Tálimuly: “Me­shit – Báıtolla degen Qaǵ­ba­nyń bir bólimshesi. Ol adam pen­desiniń Alla taǵalaǵa degen qul­shylyq tilegin qabyldap, já­n­natqa jol ashatyn, júregimizge ıman nuryn shashatyn eń qasıetti de qasterli kıeli oryn” dep jurtty uıyta sóıledi. Eń áýeli Talǵar aýdany ortalyq meshitiniń naıb ımamy Nurjan Ábdikerimuly paıǵam­ba­ry­myz musylmandardyń qal­qa­nyna teńegen meshittiń ashylý qurmetine Quran oqydy. Budan soń Almaty oblysynyń ókil ımamy Muh­tar qajy Sardarbekuly qut­tyqtaý sóz sóılep, birsypyra ýaǵyz aıta kele, jańa meshitke Elbasy yqylasymen shyqqan Qu­ran Kárim kitabyn syıǵa tartty. Kelesi kezekte Talǵar aýdany ákiminiń orynbasary Talǵat Ju­ma­ǵulov, kórshi Týǵanbaı aýy­lynyń aqsaqaly Raqymjan qajy Mál­keev, О́stemir aýylynan Erjan qajy Kákimbaıuly, Nura aýyly aqsaqaldar alqasynyń tóraǵasy Kemal Baıalbaev, 3 jyl buryn Týǵanbaıda osyndaı meshit salǵan kásipker Murat Nur­ǵa­zıev­tar quttyqtaý lebizderin arnap, aıtysker aqyn, Mádenıet úıiniń dı­rektory Ábdiǵanı Bázilhan jyrdan shashý shashsa, ákim Dá­li­baı Ábdiǵulov pen atbegi kásipker Aıtbek Balabekov bastaǵan aýyl azamattarynyń jańa meshittiń ımamy Ádilhan Satybaldıevke jeńil avtokólik, meshitti salýshy Serik Sovetjanulyna at mingizip, ústerine shapan jaýyp, syı-qurmet kórsetýi de eldiń bereke-birligin pash etip turǵandaı boldy. Sol arada aqsaqaldar men haq dinniń shyraqshylary lentany qı­yp, Ábilda ata meshitin sal­ta­natpen ashty. Jıylǵan jamaǵat qudaı úıine kirip, eki bas sálem namazyn oqydy. Musylmandyq pen izgiliktiń qazaqy jol-jo­ra­lary odan ári jalǵasty. Bu­ryn­nan-aq uıtqyly ımandylyq órisi keńeıe túsken, osy bir nurly kúni ulyq naýryz ben jańa meshit ashyl­ýyn qatar toılaǵan Nura aýylynan biz de qýanyp attandyq. Qorǵanbek AMANJOL.