Aldaǵy 2011 jyly ótetin Qysqy Azııa oıyndaryna arnalyp, daıyndalyp jatqan sporttyq ınfraqurylymdardyń sapasynyń joǵary talapqa saı bolýy búgingi tańdaǵy eń basty mindet ekendigi sózsiz.
Premer-Mınıstr Kárim Másimov Almaty qalasyndaǵy jumys saparynyń alǵashqy kúnin ońtústik astanadaǵy sporttyq nysandardy aralap kórýden bastaýynyń bir sebebi de osynda bolsa kerek. Premer-Mınıstr 2011 jylǵy Qysqy Azııa oıyndary qarsańynda halyqaralyq shańǵy tramplıni kesheni jáne elektr podstansasy qurylysymen tanysty. “Samuryq-Qazyna” AQ arqyly qarjylandyrylatyn shańǵy tramplıni aýmaǵynda ornalasqan bul keshenderdegi daıyndyq jumystary joǵary qarqynmen atqarylýda. Sóz reti kelgende atap aıtarlyǵy, qazirde munda tramplınder konstrýksııasynyń qurylysy tolyǵymen aıaqtalǵan. Úkimet basshysy, sonymen qatar “Medeý” sport kesheni, “Shymbulaq” taý shańǵysy kesheni jáne Balýan Sholaq atyndaǵy sport saraıynda da boldy. Qarjylandyrý máselesi tolyqtaı sheshilgen nysandardaǵy qurylys jumystary kórsetilgen ýaqytynda paıdalanýǵa berilmek. Úkimet basshysy Elbasynyń tapsyrmasymen qurylǵan “IT Ýnıversıtetine” de bardy.
Premer-Mınıstr, sondaı-aq qaladaǵy “Saıran” megaaýdanynda ornalasqan turǵyn-úı keshenindegi qurylys jumystarynyń júrgizilý barysymen de jan-jaqty tanysty. “Samuryq-Qazyna” AQ pen Almaty qalasy ákimi ótken jylǵy qarasha aıynda qol qoıǵan yntymaqtastyq jónindegi memorandým aıasynda, budan buryn “Qýat” korporasııasy bastaǵan qurylys jumystaryn “Cloba Building Contract” JShS kompanııasy jalǵastyrýda. Jalpylaı alǵanda, Almaty men Astana qalalaryndaǵy korporasııanyń turǵyn úı nysandary qurylysyn aıaqtaýdy tutastaı qarjylandyrý úshin Stresti aktıvter qorynan 20 mıllıard teńge bólinip otyr. Atap aıtarlyǵy, Almaty qalasyndaǵy “Úsh tóbe” turǵyn úı kesheni, “Saıran” megaaýdany, “29-kvartal”, “46-kvartal” kóp fýnksııaly turǵyn keshenderiniń qurylysyn aıaqtaýdy qarjylandyrý maqsatynda, sondaı-aq ózge keshender boıynsha jobalaý smetalyq qujattar jáne daıyndyq jumystary boıynsha bankte “Cloba Building Contract” jobalaý kompanııasynyń kredıttik jelisi ashylǵan.
Almaty qalasy ákimdiginde Premer-Mınıstrdiń qatysýymen ótken keńestiń kún tártibine qoıylǵan ońtústik astanadaǵy turǵyn úı qurylysynyń ahýaly týraly málimette birqatar naqty derekter de jarııalandy. Eń bastysy, turǵyn úı qurylysymen aınalysýshylar keńeste Úkimet basshysy men qala ákimin jumystyń qalypty jáne jospar boıynsha júrgizilip, bul nysandardyń belgilengen merzimde, ıaǵnı ýaqytynda paıdalanýǵa beriletindigine sendirdi. Bul kompanııa eki jyl ishinde 244 myń sharshy metr turǵyn úı, ıaǵnı 1296 páterdi paıdalanýǵa berýdi josparlaýda. Al, onyń 1172-i úleskerlerge buıyrmaq. Sala basshylarynyń aıtýynsha, tutastaı alǵanda barlyq nysandar boıynsha úleskerlerdiń sany 1896-ǵa jetkendigi anyqtaldy. Bul baǵyttaǵy barlyq jumysty tolyqtaı aıaqtaý úshin taǵy da 34 mıllıard teńge qajet.
Qalalyq ákimdiktegi jıynda sondaı-aq, Almaty qalasyndaǵy 2011 jylǵy Azııa oıyndary nysandary qurylysy jáne “Bıznestiń jol kartasy-2020” baǵdarlamasy da jan-jaqty talqylandy. Jınalǵandarǵa “Azııada-2011” oıynyna daıyndyqtaǵy uqyptylyq pen joǵary jaýapkershiliktiń aýadaı qajettiligin eskertken Premer-Mınıstr Kárim Másimov mańyzdy is-sharadaǵy qaýipsizdik máselesin de nazardan tys qaldyrmady.
–2011 jylǵy Azııa oıyndaryna qatysýshylar men qonaqtardyń qaýipsizdigine, kúzetine jáne keden qyzmetine qatysty máseleler joǵary talap deńgeıine sáıkes sheshilýi qajet. Bıylǵy jyldyń mamyr aıynyń basynda Azıadaǵa daıyndyq jóninde uıymdastyrý komıtetiniń otyrysyn ótkizbekpiz. Jıynda osy jaǵdaılarǵa basty nazar aýdarylatyn bolady,– dedi ol.
Jıynda sóz alǵan Almaty qalasy ákiminiń orynbasary Vıktor Doljenkov jınalǵandardy 2011 jylǵy Azııa oıyndary nysandaryndaǵy qurylystyń jaǵdaıymen tanystyrdy. Almaty qalasynyń ákimi Ahmetjan Esimov óz kezeginde Azıadaǵa daıyndyq aıasynda negizinen eki máseleni – olımpıada sımvolıkasy bar jarnamalardy ornalastyrý jáne Azıadaǵa qatysýshylar men qonaqtar ornalastyrylatyn sporttyq keshenderdiń ıelerimen keleshektegi jumys tóńireginde kelisimge kelý qajettigin jáne ózge de uıymdastyrý is-sharalaryn tilge tıek etti.
Premer-Mınıstr Kárim Másimovtiń Almatyǵa eki kúndik jumys saparynyń aıasyndaǵy qalalyq keńeste talqylanǵan “Bıznestiń jol kartasy-2020” baǵdarlamasy boıynsha birqatar qundy pikirler ortaǵa salyndy. Memleket basshysynyń qazaqstandyqtarǵa arnaǵan bıylǵy “Jańa onjyldyq – jańa ekonomıkalyq órleý – Qazaqstannyń jańa múmkindikteri” atty Joldaýynda kásipkerlikti damytý jónindegi “Bıznestiń jol kartasy-2020” baǵdarlamasyn elimizdiń aımaqtaryna engizýdi qamtamasyz etýdi Úkimetke tapsyrǵany belgili. Bıylǵy jylǵy 1 sáýirden bastap, barlyq bıýdjettik qyzmetkerlerdiń jalaqy mólsheri ósetindiginen jınalǵandardy habardar etken Úkimet basshysy bıznesti saýyqtyrý baǵytyndaǵy baǵdarlamanyń shuǵyl túrde qolǵa alynýy qajettigin ashyp aıtty. Úkimet basshysynyń pikirinshe, quqyq qorǵaý júıesindegi reformalar shaǵyn jáne orta bızneske aıtarlyqtaı qoldaý bolmaq.
“Bıznestiń jol kartasy-2020” baǵdarlamasyn eń qysqa merzimde júzege asyrý qajettiligin atap kórsetken Kárim Másimov bul jóninde keńes jumysy barysynda naqty tapsyrmalar da berdi. “Shyndyǵyna kelgende, bizder bul baǵdarlamaǵa daıyndyqtyń máresinde turmyz desek te bolady. 2010 jylǵa arnalǵan naqtylanǵan bıýdjet Memleket basshysyna qol qoıýǵa jiberildi. Meniń oıymsha, ol 1 sáýirge deıin óz kúshine enbek. Bıýdjetke dál osy baǵdarlamaǵa 30 mıllıard teńge salynǵan. Sóıtip, bul qarajat 1 sáýirden bastap iske qosylady” dedi Úkimet basshysy. Premer-Mınıstrdiń orynbasary Erbol Orynbaevtyń pikirinshe jańa baǵdarlamadaǵy negizgi basymdylyq – jańa, turaqty jumys ornyn qurý jáne saqtaý.
Memlekettik baǵdarlama negizinen úsh baǵyt boıynsha iske asyrylady dep jobalanýda. Máselen, jańa bıznes-bastamalardy qoldaý, kásipkerlik sektordy saýyqtyrý jáne eksportqa beıimdelgen óndiristi qoldaý. Sala mamandarynyń aıtýynsha, bul maqsattarǵa qol jetkizý úshin tómendegideı ádister paıdalanylady. Bank kredıtteri boıynsha paıyzdyq stavkalardy, ústemelerdi sýbsıdııalaý, nesıe boıynsha ishinara kepildendirý, óndiristik-ındýstrıaldyq ınfraqurylymdy damytý jáne bıznesti júrgizýde servıstik qoldaýdy qamtamasyz etý.
Qazaqstan úshin ashyq saýda saıasatyn júrgizýdiń qajettiligi mol dep esepteıtin Úkimet basshysy baǵdarlamany odan ári jetildirip, onyń kópshilikke túsinikti ári ashyq bolýyn qalaıtynyn da jasyrmaıdy. Keńeste “Bıznestiń jol kartasy-2020” baǵdarlamasy týraly óz oı-túıinimen bólisken “Atameken” odaǵynyń basshysy Azat Perýashev bul baǵdarlamaǵa qatysýǵa arnalǵan jobalardy irikteýde kásiporyn óniminiń rynoktaǵy qajettiligi eskerilýi tıis ekendigin eske saldy.
Qazaqstan qarjygerleri assosıasııasy keńesiniń basshysy Serik Ahanov qalalyq keńeste sóılegen sózinde elimizdiń qarjy sektoryna qatysty birqatar kúrdelilikterge keńinen toqtalyp, óz usynysyn da aıtty. Serik Ahanovtyń esepteýinshe, kez kelgen bıznes-jobany sýbsıdııalaý týraly sheshim qabyldaý aldynda memleket bul kásiporyndy qoldaýǵa baǵyttalǵan birqatar is-sharalardy qabyldaǵany jón. Sonymen Premer-Mınıstr Kárim Másimovtiń ońtústik astanadaǵy eki kúndik jumys sapary aıasynda Azıada nysandary, turǵyn-úı qurylysy ahýaly jáne “Bıznestiń jol kartasy-2020” baǵdarlamasy boıynsha kún tártibine qoıylǵan máseleler naqtylanyp, odan ári tolyqtyryldy.
Baqyt BALǴARINA, Almaty. Sýretti túsirgen Shúkir ShAHAI.