– Bıe saýýǵa arnalyp shıki teriden jasalǵan bul ydystyń ataýy – kónek. Bıe saýǵanda baýyn bilekke ilip, túbin tizemen tirep turady. Kónek óte jeńil, ári metall ydys sııaqty dańǵyrlap dybys shyǵarmaıdy. Bıe shoshymaı, titirkenbeı, erkin ıip, sútti mol beredi, – deıdi Tilegen Kenjetaıuly.
Kón teriden jasalǵan ydystyń kóne qazaq turmysynda keń qoldanylǵanyn «Kónekten shoshyǵan bıe ońbas, kópten bólingen úı ońbas» degen maqal, «kónekteı bolyp isip ketti» degen anyqtaýysh sózder de dáleldep tur.
Bir qyzyǵy, Batys Qazaqstan oblysynyń Aqjaıyq aýdanynda Kónekketken degen úlken aýyl bar. Ol – «Egemen Qazaqstan» gazetiniń ǵasyrlyq tarıhynda izi qalǵan, 1926 jyly «Eńbekshi qazaq» gazetin basqarǵan qoǵam qaıratkeri Oraz Isaevtyń týǵan jeri. Jaıyq ózeniniń jaǵasynda ornalasqan eldimekenniń ataýy da dál osy kónekke baılanysty shyqqan eken.
Ras, qazir bul kónek Shyńǵyrlaýda mýzeı jádigeri ǵana bolyp tur. Degenmen, Aq Jaıyq óńirinde ulttyq dástúrdi, kóne turmys kýágerlerin tiriltýdi oılap júrgen zamandastar da az emes eken. Mysaly, Qaratóbe aýdany, Hankól aýylyndaǵy orta mekteptiń tehnologııa páni muǵalimi Aıdana Qadyrǵalıeva «Teri óńdeý jáne odan buıym jasaý» atty sabaq ótkizip, oqýshylarǵa teri óńdep, odan torsyq, kónek, t.b. buıym jasaý týraly túsinik bergen. Al Oral qalasynyń irgesinde sońǵy jyldary bıe baılap, shahar turǵyndaryn saýmal men qymyzǵa qaryq qylǵan Aqylbek pen Aqmonshaq Ishanovtar sharýashylyǵy janynan shaǵyn etnoaýyl jasaýdy josparlap otyr. Teri óńdep, at ábzelderin ózi jasaı beretin Aqylbek bolashaqta kónek sekildi kóne ydysty da qolǵa alýdy oılaıdy. Múmkin ol etnoaýyldyń ataýy «Kónekkelgen» bolyp qalýy da múmkin.
Batys Qazaqstan oblysy
