Táýelsiz eldiń irgesin bekitken Tuńǵysh Prezıdent

Konferensııa jumysyna Se­nat pen Májilis depýtattary, Ázerbaıjan, Bolgarııa, Qyr­ǵyz, Mońǵolııa, Serbııa, Tatar­stan, Túrkııa elderiniń parlament ókilderi qatysty. Buǵan qosa forýmǵa BUU DB, EQYU, TúrkPA, UQShU sııaqty halyqaralyq uıymdar músheleri men AQSh, Shvesııa jáne basqa da shetelderden sarapshylar keldi.

Basqosýda sóz tizginin usta­ǵan Parlament Májilisiniń Tór­aǵasy Nurlan Nyǵmatýlın jyl saıyn Tuńǵysh Prezıdent kúni qarsańynda ótkizilip kele jat­qan bul konferensııa búginde Qazaqstannyń qol jetkizgen tabystary týraly halyqaralyq deńgeıde dıalog quratyn erekshe forýmǵa aınalǵanyn aıtty.

– Bıylǵy konferensııanyń mańyzy da zor, orny da bólek. Se­bebi aldaǵy jyly bizdiń eli­mizde Prezıdenttik basqarý ıns­tıtýtynyń qurylǵanyna týra 30 jyl tolady. Bul – bizdiń egemen elimiz úshin aıtýly beles jáne tarıhı kezeń. Osy 30 jylda barlyq reformalar joǵary deńgeıde oryndalyp, bizdiń Qazaqstanymyz az ýaqyttyń ishinde saıası, eko­no­mı­kalyq jáne áleýmettik tabys­ty memleketke aınaldy. Bul táýel­siz Qazaqstannyń negizin qalaý­shy Tuńǵysh Prezıdent – Elba­sy Nursultan Nazarbaevtyń kóre­gen saıasatynyń, batyl qa­damy­nyń jáne birligi jaras­qan hal­qy­myzdyń eren eńbekte­riniń jemi­si ekeni sózsiz. Búginde Elba­sy­nyń bastamalaryn Memleket bas­shy­sy Qasym-Jomart To­qaev jal­ǵastyryp, elimizdiń stra­tegııalyq josparlaryn ári qaraı júzege asyrýda, – dedi N.Nyǵ­matýlın.

Májilis Spıkeri 30 jyl ishinde elimizdiń Tuńǵysh Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń bas­shylyǵymen ekonomıkanyń turaq­ty ósýi, ádiletti áleýmettik saıasat, qoǵamdy demokratııalandyrý nátıjesinde barlyq salada tolyq aýqymdy reformalar júzege asyrylǵanyn atap ótti.

Budan keıin sóz alǵan Qazaqstan Syrtqy ister mınıstriniń birinshi orynbasary Shahrat Nuryshev táýelsizdiktiń qundylyqtary ashyqtyq pen teń quqyly ózara qarym-qatynas qaǵıdattaryna negizdelgenin, Tuńǵysh Prezıdent júrgizgen sarabdal saıasatynyń arqasynda Qazaqstannyń bet-bedeli qalyptasqanyn aıtty.

– Elbasy Qazaqstannyń álem­dik arenadaǵy qazirgi keıpin aı­qyndap berdi. Búgingi tańda Qazaqstan óńirlik jáne jahandyq problemalardy sheshýge óz úlesin qosyp keledi. Tuńǵysh Prezıdentti kóp­vektorly, pragmatıkalyq jáne teńdesterilgen syrtqy saıasat­tyń avtory retinde bilemiz. Memle­kettiń egemendigi men aýmaq­tyq tutastyǵyna kepil bolǵan Nursultan Nazarbaev qoǵam­nyń uzaq merzimdi perspektı­vada qaýipsiz ári turaqty damýy­nyń negizin qalady. Elbasy Qa­zaqstannyń bedeldi halyqaralyq qurylymdarǵa kirýin qamtamasyz etip, memleketimiz 182 elmen dıp­lomatııalyq qarym-qatynas ornatty, – dedi ol.

Keleli keńeste tórden oryn alǵan sheteldik qurmetti qonaq­tar da ózderiniń jyly lebiz­derin jetkizip, Qazaqstannyń jetistikteri týraly sóz qozǵady. So­nyń biri Tatarstan Memlekettik Keńe­siniń Tóraǵasy Farıd Muha­met­shın osynaý is-sharaǵa shaqyrtý alǵany úshin alǵys aıtyp, qazaqtarmen túbi de, tili de bir ekenin, qashanda qushaq jaıa qar­sy alatyn halqymyzben tárji­masyz túsinise alatynyn aıtty.

– Demokratııalyq memleket qa­lyptastyrýda Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń sińirgen eńbegi zor. Keńes Odaǵy ydyraǵannan keıin táýelsizdik alǵan elderdiń kóbi birden aıaqtarynan nyq tu­ryp kete almady. Biraq shamaly ýaqyttyń ishinde Qazaqstan halyqaralyq deńgeıde óz atyn qalyptastyryp, qarqyndy damý jolyna tústi. Munyń bári, árıne kóregen kóshbasshy Nursultan Nazarbaevtyń arqasy. Men osydan birneshe jyl buryn, ıaǵnı 2007 jyly Qazaqstannyń astanasyna at basyn burdym. Sol kezde qazirgi Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev­pen birge eki el arasyndaǵy parlamentaralyq kelisimge qol qoıdyq. Sol ýaqyttaǵy elordamen salystyryp qaraǵanda búgingi Nur-Sultan qalasyn tanymaı qaldyq. Osy eldiń aınasy sanalatyn astanaǵa qarap, Qazaqstannyń damý deńgeıin ańǵarýǵa bolady. Bú­ginde Tatarstanda 170-ten asa ult ókilderi ómir súredi. Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezı­den­tiniń usynysy boıynsha Tatar­stan Respýblıkasynyń Halyq assambleıasyn qurdyq, – dedi Farıd Muhametshın.

Jıynda Bolgarııa Halyq jınalysy Tóraǵasynyń orynbasary Veselın Mareshkı eki el arasynda ornaǵan dostyq qarym-qatynastar týraly sóz sóıledi.

– Tuńǵysh Prezıdent kúnine oraı uıymdastyrylǵan osynaý konferensııanyń basynan tabylý – men úshin zor mártebe. Bolgarııa Qazaqstanmen ekijaqty qarym-qatynastardyń turaqty ári dostyq sıpatyn joǵary baǵalaıdy dep senimmen aıta alamyn. Bolgarııa men Qazaqstan dostyǵy eki halyqtyń arasyndaǵy izgi nıetter, naryqtyq jáne áleýmettik damý baǵytynda qabyldanǵan reformalar, dıplomatııalyq qarym-qatynastar, kóptegen sala bo­ıynsha ekijaqty yntymaqtastyq negizinde nyǵaıa tústi. Bul rette Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń qos­qan úlesin erekshe atap ótý kerek. Bolgarııa Prezıdenti Rý­men Radevtiń Qazaqstan Prezı­denti Qasym-Jomart Toqaev­pen kezdesýleri ekijaqty yntymaqtastyqqa serpin berdi. Parlamentaralyq dıalog eki eldiń sońǵy jyldardaǵy saıası baılanysyn damytýdyń mańyzdy elementi retinde sanalady, – dedi Veselın Mareshkı.

Al Qyrǵyzstan Jogorký Kene­shi Tóraǵasynyń orynbasary Aıda Kasymalıeva bul dástúrli konferensııanyń Qazaqstan Pre­zıdenti Qasym-Jomart Toqaev­tyń Qyr­ǵyzstanǵa jasaǵan memle­ket­tik saparymen tuspa-tus kel­genin, qazaqstandyq delegasııa­ny óz elderinde qýana qarsy alýǵa qa­shanda daıyn ekenderin jetkizdi.

– Osy is-sharada Elbasy Nur­sul­tan Nazarbaevtyń esimi ulyq­talyp jatqanyna qýanyshtymyn. Bul rette Jogorký Keneshtiń jáne búkil qyrǵyz eliniń atynan baýyrlas qazaqstandyqtardy aldaǵy Tuńǵysh Prezıdent kúni merekesimen quttyqtaımyn. Qyr­ǵyzstan aldyna demokratııalyq el qurý mindetin qoıdy. Tolyqqandy parlamenttik memleketke aınalý úshin kóptegen jumys atqa­rý kerek. Osy tusta biz qaty­syp otyrǵan halyqaralyq kon­fe­rensııanyń taqyryby óte ózekti bolmaq. Qazaqstan Keńes odaǵy quramynda bolǵan elderdiń ara­synda óziniń dańǵyl damý jolymen, turaqtylyǵymen erekshe­lenedi. Qyrǵyzstan ba­ýyrlas eldiń ár jetistigine súıinip otyrady. Elbasynyń bastamasymen iske asyrylyp jatqan ilkimdi reformalar baýyrlas eldiń ilgerileýine dańǵyl jol ashty, – dedi ol.

Sonymen qatar Túrkııa Uly Ulttyq Jınalysy Tóraǵasynyń orynbasary Levent Gek baýyrlas qazaqtardyń túrik halqyna degen iltıpaty úshin rızashylyǵyn bil­dirdi. Ol Qazaqstan táýel­siz­di­gin jarııalaǵanda Túrkııa bul aq­joltaı habardy úlken qýanyshpen qabyldap, alǵash bolyp egemen el retinde moıyndaǵanyn, bizdiń elderdiń dostyǵyn, túrli saladaǵy yntymaqtastyǵyn búkil Túrki áleminiń jetistigi dep qaraıtynyn aıtty.

Eki paneldik sessııa boıynsha ótken konferensııa jumysynda «El­basy jáne qazaqstandyq par­la­mentarızmniń damýy» jáne «Aq­orda: kópvektorly baǵyt» atty taqyryptar tóńireginde keńi­nen áńgime órbidi.