Onyń aıtýynsha, bul másele Memleket basshysynyń 2025 jylǵy 8 qyrkúıektegi Qazaqstan halqyna Joldaýyn júzege asyrý aıasynda byltyr qazan aıynda qurylǵan Parlamenttik reforma jónindegi jumys tobynyń arnaıy otyrysynda jan-jaqty talqylanǵan.
«Sol kezde-aq biz Prezıdent pen Quryltaı ókilettikterin naqty ajyratý tásilderin talqylap, ortaq ustanym qalyptastyrdyq. Osy turǵydan alǵanda, daıyndalǵan jańa Konstıtýsııa jobasynda bul ókilettikter jetkilikti dárejede teńgerimdi bólingen dep esepteımin», dedi Azat Perýashev.
Onyń sózinshe, Prezıdent Respýblıkadaǵy eń joǵary laýazymdy tulǵa retinde bıliktiń barlyq tarmaǵy – zań shyǵarýshy (Quryltaı), atqarýshy (Úkimet) jáne sot bıliginiń úılesimdi jumys isteýin qamtamasyz etedi.
«Sondyqtan Prezıdent pen Quryltaı arasyndaǵy ózara qatynasty «saıası monopolııany saqtaý nemese kúsheıtý» dep baǵalaý – konstıtýsııalyq reformanyń mánin burmalaý. Prezıdent pen Quryltaıdyń ózara qatynasy – ártúrli bılik tarmaqtarynyń emes, tutas bıliktiń halyq aldyndaǵy jaýapkershiligi ınstıtýty men sol bılik tarmaǵynyń biriniń arasyndaǵy qatynas», dedi depýtat.
Ol ázirlengen Ata zań jobasy bıliktiń bir tarmaǵyn ekinshisinen joǵary qoıýdy kózdemeıtinin atap ótti. Jańa Konstıtýsııada ókilettikter neǵurlym teń ári úılesimdi túrde bólingen júıe qalyptastyrylady.
«Bul jańa saıası júıe arqyly júzege asady. Qoǵam múddesin bildirý fýnksııalary Halyq Keńesin qurý arqyly keńeıtiledi, al Quryltaı kásibı zań shyǵarý qyzmetine tolyqtaı shoǵyrlanyp, barlyq zańnamalyq ókilettikke ıe bolady», dep atap ótti Azat Perýashev.
Sondaı-aq, ol usynylǵan sheshimder Prezıdenttiń ókilettigin keńeıtpeıtinine toqtaldy. Kerisinshe, qazirgi zaman talaptary men elimizdiń ulttyq múddelerin ilgeriletý qajettiligin eskere otyryp, buryn bolǵan quqyqtyq olqylyqtardy toltyrady.
«Bul reforma óz ıdeologııasy jaǵynan 2022 jylǵy konstıtýsııalyq reformanyń logıkalyq jalǵasy. Sol kezde-aq Prezıdenttiń Parlamentke yqpalyn shekteıtin normalar engizildi. Atap aıtqanda, Prezıdenttiń partııa múshesi bolýyna tyıym salyndy. Bul Quryltaıdyń partııalyq tizim boıynsha saılanýy jaǵdaıynda zań shyǵarýshy organnyń táýelsizdigin kúsheıtedi», dedi spıker.
Azat Perýashevtiń pikirinshe, Parlamentke birqatar joǵary laýazymdy tulǵalardy taǵaıyndaýǵa kelisim berý ókilettiginiń berilýi, sondaı-aq azamattardyń konstıtýsııalyq quqyqtaryn qorǵaý kepildikteriniń kúsheıýi «Kúshti Prezıdent – yqpaldy Parlament – esep beretin Úkimet» formýlasy aıasynda ókilettikter teńgeriminiń nyǵaıǵanyn aıqyn kórsetedi.
Jańa Konstıtýsııada qazaq tiliniń mártebesi qalaı bekitilmek?
Osyǵan baılanysty depýtat «Aq jol» partııasynyń atalǵan konstıtýsııalyq reformany tıisti jáne ózge de zańdar arqyly júzege asyrýdy jalǵastyrýǵa daıyn ekenin málimdedi.
Jańa Ata zańnyń jobasynda qandaı myzǵymas qaǵıdattar bekitildi?
