– Bizdiń qalamyz Qazaqstan astanasyna tıip tur. Novosibirde ushaqqa otyrsańyz, 40 mınýtta tabanyńyz Nur-Sultan qalasynyń áýejaıyna tıedi, tipti Qazaqstannyń keıbir qalasynan da jaqyn, – deıdi novosibirlik dárigerler. Bar qazaqqa ejelden janǵa jaqyn, júrekke jyly tıer, «Ibir-Sibir – óz jurtymyz» deıtin, irgedegi Novosibir Keńes zamanynan irgeli ǵylymı jumystarymen, izdenisterimen áıgili qala ekeni aıan. Ásirese, elimizdiń soltústik óńirleriniń turǵyndary úshin Novosibirdiń jaqyndyǵy qolaıly-aq. Sondyqtan teriskeıdegi qazaqstandyqtar dárigerge qaralýǵa, dendi boılaǵan syrqatty anyqtaýǵa, emdelýge, sylyp tastaýǵa osy qalaǵa jol tartady.
Kórshilerden kelgen bir qaýym dárigerlerdiń jumystarymen tanysýǵa biz de barǵanbyz, oıymyz – ǵylymdy damytýǵa tutastaı qalashyq turǵyzǵan Novosibirden astanalyqtarǵa jetistikterimizdi kórseteıik dep arnaıy at terletip jetken sibirlik dárigerlerdiń eń sony degen izdenisterin bilý. Sondyqtan da maqsatty túrde sol baǵyttaǵy jumystaryn surap-bilip, oqyrmandar nazaryna usyndyq.
Bastysy, oıdyń oryndalǵany ǵoı. Novosibirlik dárigerlerdiń medısınadaǵy jetistikteri barshylyq. Máselen, oblystyq kópbeıindi aýrýhananyń ókili Nıkolaı Býgaıchenko klınıka bazasynda Novosibir medısına ýnıversıtetiniń 19 kafedrasy jumys atqaratynyn, túrli aýrýlardy emdeýge mamandanǵan 46 bólimsheniń qaı-qaısysynyń da ǵylymı izdenisterden tys qalmaıtynyn, eń bir ozyq ádis, tehnologııalardy engizip, onyń bastaýynda turǵanyn aýyz toltyra aıtady. Sonyń biri – alveokokkozge shaldyqqan pasıentke eki dárigerlik brıgadanyń bir operasııa ústinde qatarynan eki organdy – júrek pen baýyrdy transplantasııalaýy bolypty. «Biz Nur-Sultan qalasyndaǵy medısınalyq klınıkalardyń jetistikteri jaıynda kóp estımiz. Osy kúnderi ony kózimizben kórdik. Bul oraıda birlese jumys atqarý eki eldiń azamattaryna da tıimdi. Negizinen bizdiń aýrýhana – búkil Reseı boıynsha aqyly medısınalyq kómek kórsetý jóninen tórtinshi oryndaǵy irgeli densaýlyq mekemesi. Aqyly qyzmettiń spektri óte keń, densaýlyǵynyń qamyn aýyrmastan buryn oılaıtyn adamdar úshin tolyq tekserilý, (tolyq Check-up), dıagnoz anyqtaý, em-sharalardyń túr-túri, sandaǵan hırýrgııalyq manıpýlıasııalar jasaımyz, jyl saıyn 4 mln-ǵa jýyq dıagnostıkalyq zertteýler ótip, pasıentterimiz bilikti kómek alyp jatady», deıdi Nıkolaı Býgaıchenko.
Al Jańa medısınalyq tehnologııalar ortalyǵynyń jumysy atynan ańǵarylǵandaı, zamanaýı izdenisterdiń biregeı orny eken. Ǵylym men medısınany ushtastyra, ony kúndelikti jumystarynda basshylyqqa alǵan ortalyqtyń qyzmeti qyzyqty-aq. Onyń bir mysaly, pasıenttiń genetıkalyq pasportyn jasaý. Bul qujatta tekserilgen jannyń aǵzasyndaǵy aýrýlarmen qatar onyń qandaı múmkindigi barlyǵy, ásirese jasóspirimder úshin óte qajet qandaı mamandyq pen kásipke beıimdigi, qandaı taǵamnyń jaǵatyny nemese jaqpaıtyny, qandaı sport túrimen shuǵyldanýǵa bolatyny, barlyǵy gendik quramdy zertteý arqyly anyqtalady. Genetık dárigerler alynǵan bıomaterıaldy (ol silekeı nemese urttyń silemeıli qabyǵy bolýy múmkin) zerttep, tolyq genetıkalyq pasportyn qolyna beredi, deıdi ortalyqtyń dırektory Elena Trýbısyna. Sondaı-aq Elena Sergeevna ózderiniń bir kúndik hırýrgııa, tolyq skrınıngten ótý, gınekologııa, onkologııa salalarynda kómek kórsetetinderin alǵa tartty. «Biz pasıentke 100 betten turatyn medısınalyq pasportyn usyna alamyz. Onda bári qarastyrylǵan, joǵaryda aıtylǵan genetıkalyq zertteýler de sonda qamtylady», deıdi bas dáriger.
Novosibirdiń endigi bir aıtýly medısınalyq ujymy kópbeıindi qalalyq aýrýhana kórinedi. Sibirdiń saf aýaly ormandy alqabynan oryn tepken aýrýhananyń aýlasynda dem alýdyń ózi dertke daýa degen klınıkanyń bıýdjetten tys qyzmet kórsetý bóliminiń meńgerýshisi Marııa Sycheva: «Bizdiń qyzmetimizge kóptegen sheteldik, onyń ishinde qazaqstandyq azamattar kóp júginedi. О́ıtkeni mýnısıpıaldy klınıka bolǵandyqtan bizde barlyq qajetti mamandar, jańa jabdyqtarmen jasaqtalǵan bólimder, zamanaýı zerthana, qysqasy daýa izdegen janǵa kerektiń bári bar. Jylyna 500 adamǵa jýyq sheteldik qaralady. Alaıda munyń bári josparlanbaǵan, uıymdaspaǵan kúıde júredi. Bizdiń dárigerlerdiń tájirıbeleri men biligine júgingen pasıentter nebir kúrdeli operasııalardy jasatyp, balalaryn qaratyp, ózderi em alyp, dıagnozdaryn naqtylap qaıtady. Árıne, mamandarymyz óz bilgenimen toqtamaı, sheteldiń irgeli klınıkalarymen únemi baılanysta bolyp, kásibı sheberlikterin shyńdap qaıtyp jatady. Munyń barlyǵy jańa tehnologııalardy dendep engizýge jol ashqan. Sondyqtan qazaqstandyqtarmen baılanys jolǵa qoıylsa eki elge qazirgiden áldeqaıda tıimdirek bola túspeı me? Ári jeke klınıkalarǵa qaraǵanda bizdiń qyzmetterimizdiń baǵasy da pasıentke jeńil túsedi, deıdi.
Qurylǵanyna 25 jyl bolǵan «Blesk» klınıkalar júıesiniń dırektory Darıa Rojok 5 stomatologııalyq klınıka, 1 kóp beıindi medısınalyq ortalyqqa qosa, bıyl maýsym aıynan beri halyqaralyq kosmetologııa ortalyǵyn biriktirgen júıeniń tıimdiligi men medısınalyq qyzmet kórsetýdiń jańa zamanaýı baǵyttary jaıynda áńgimelep berdi. Darıa Nıkolaevnanyń aıtýynsha, shetten kelgen emdelýshilerdiń turatyn jerlerine jeńildikter jasaý da qarastyrylǵan. Sóz joq, zaman suranysyna laıyqty qadam jasamaǵan qandaı qyzmet túrine de dańǵyl jol ashylmaıdy. Al «Blesk» betalysyn sol suranystarǵa ábden laıyqtaǵanǵa uqsaıdy. Oǵan mysal retinde stomatologııalyq qyzmetti túrlendirýdegi qadamdardy aıtsa bolady. Ádette eresek adamdardyń kópshiligi 32 tistiń tutastyǵyna zárý. Tister túsip nemese tuqyldarynyń qaldyǵy ǵana qalyp, qyzylıektiń eti qashyp, keıde dombyǵyp isip, berekeni alady. Al «Blesk» mamandary jaqqa qajetine qaraı túrli operasııalar jasap, tis ımplanttaryn qondyrady. Jáne adam tissiz qalyp, qysylmaı júrýi úshin qyzylıek etteri ornyna kelgenshe ýaqytsha, birneshe aıǵa protez qoıyp beredi. Sodan soń kompıýterlik tomografııa jasap, tis ornyǵýy qalypqa túskende 25 jylǵa kepildik beretin jańa ımplant protezdi qoıady. 4-5 saǵatqa sozylatyn operasııanyń ýaqytynda pasıent uıqyda jatatyndyqtan aýrýdy sezbeıdi. Darıa Nıkolaevnanyń taǵy bir aýyz toltyra aıtqan jetistigi – lazerli gınekologııa ádisi. Bosanǵannan keıin qalypqa túsýge, jas ulǵaıýǵa baılanysty áıel aǵzasynda júretin ózgeristerde kómekke keletin, ıaǵnı kishi dárettiń shyǵyp ketýi tárizdi normadan aýytqýlardy boldyrmaıtyn bul ádiske alǵashynda gınekologtardyń ózi senimsizdikpen qaraǵan edi. Alaıda onyń paıdalylyǵy tolyq dáleldendi. Halyqaralyq patentke ıe lazerdiń esh zııany joq, ony búkil damyǵan elder keńinen qoldanady jáne klınıka dárigeriniń osy lazerli gınekologııadaǵy klınıkalyq kórsetkishteri boıynsha Eýropa elderi mamandary arasynda birinshi oryn alyp qaıtýy sony aıǵaqtaıdy. Bar joǵy 20-30 mınýt ishinde, eshqandaı aýyrsynýsyz júrgiziletin ádistiń keleshegi zor, deıdi reseılik dárigerler.
