Osy jıynda aıtylǵandaı, saýda sektoryndaǵy endigi daý dúkenderdegi kassadan týatyny ańǵarylyp qaldy. Bul birneshe jyldan beri kóterilip kele jatqan, pisip-jetilgen másele ekeni belgili. Kassalyq apparattardy aýystyrý týraly áńgime 2016 jyly bastalǵan-dy. Qarjy mınıstrliginiń «Qazaqstan Respýblıkasy aýmaǵynda salyq tóleýshiler esep aıyrysý kezinde tirkeý nemese málimetterdi berý fýnksııasy bar baqylaý-kassalyq apparattardy qoldanatyn qyzmet túrlerin bekitý» týraly №206 buıryǵy da sol jyly jarııalandy. Bul qujat salyq organdary belgilegen 10 qyzmet túrin kórsetýmen aınalysatyn kásipkerlerge burynǵy kassalyq apparatyn qazirgi onlaın kassalyq apparatqa aýystyrýdy mindetteıdi. Biraq kásipkerlermen aradaǵy uzaq kelissózderden keıin tapsyrma kezeń-kezeńimen oryndalady dep mámilege kelgen edi.
Úkimettiń baılamy boıynsha, baqylaý kassasyn engizý qolma-qol esep aıyrysýdy naqty ýaqyt rejiminde qashyqtan baqylaýdy qamtamasyz etetin kórinedi. Salyq qyzmetkerleri esep berý merzimin kútpeı-aq, kásipkerdiń tabysy men ol deklarasııalaıtyn kiristi únemi salystyryp otyrady. Derekterdi jiberý fýnksııasy bar kassalyq baqylaý mashınalaryn (KBM) engizý arqyly kásipkerlerdiń kirisin azaıtyp kórsetý nemese jasyryp qalýynyń aldyn alyp, qazynaǵa túsetin salyqtyń kólemin arttyrýǵa bolady. Dál osyndaı kassalyq apparattardy ornatýdyń nátıjesinde 2018 jyly bıýdjetke qosymsha 14,1 mlrd teńge túsipti.
Arada úsh jyl ótkende Úkimet bul máselege qaıta oralyp, 2020 jyldan bastap jańalyqty jalpyǵa birdeı mindetteýge sheshim qabyldap otyr. 2019 jyly 16 tamyz kúni Qarjy mınıstrliginiń «Qazaqstan Respýblıkasy aýmaǵynda salyq tóleýshiler esep aıyrysý kezinde tirkeý nemese málimetterdi berý fýnksııasy bar baqylaý-kassalyq apparattardy qoldanatyn qyzmet túrlerin bekitý» týraly №206 buıryǵyna ózgerister men tolyqtyrýlar engizildi. Sóıtip keler jyldan bastap úsh deńgeıli baqylaý apparattary iske qosylatyn boldy. Onlaın kassalyq apparaty operasııalardy sol mezette Qarjy mınıstrliginiń Memlekettik kiris komıtetindegi serverge jetkizip otyrady. Endi kásipkerge baqylaý-kassalyq apparatyn paıdalanýdan ózge jol joq. 2020 jyldan keıin baqylaý-kassalyq apparatyn satyp alyp, ony memlekettik kirister organdaryna tirkemegen kásipkerge 7-25 aılyq eseptik kórsetkish kóleminde aıyppul salynady. Al kásipkerler bolsa, bul buıryqty oryndaýǵa ShOB nemese usaq dúken ıeleri daıyn emestigin aıtyp, taǵy da es jıyp alý úshin ótpeli kezeń surap otyr.
Bastamashyl top Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevqa hat joldap, barlyq kásipkerlerge kassalyq apparattardy jańasyna aýystyrý, POS-termınaldar ornatý qajettiligine baılanysty zańnamany jemqorlyqqa qatysty tekserýdi ótinip otyr. «Kásipkerler jańa baqylaý-kassalyq mashınalar men POS-termınaldardyń quny úshin 39 mıllıard teńge, patent qoldanýǵa ruqsat etilgen qyzmet túrleriniń qysqarýymen kásipkerlerge salynatyn salyq júktemesi 29 paıyzǵa artady» delingen kásipkerler Memleket basshysy atyna jazǵan ashyq hatta.
«Býhgalterlik esep» kompanııalar tobynyń negizin qalaýshy Maksım Baryshev osy máselege qatysty bizben áńgimesinde mundaı jaǵdaıda qolaıly salyq rejimimen qamtamasyz etý týraly áńgime qozǵaýdyń ózi múmkin emes ekenin aıtty. Onyń pikirinshe, patentten bas tartýǵa áli erte, al kásipkerlerge ótpeli kezeń qajet.
«Biz qoldanystaǵy salyq júıesin qazirgi kúıinde qaldyra turý, olardy onlaın rejimdegi KKM jáne POS-termınaldaryn paıdalaný qajettiginen bosatý, 2023 jylǵa qaraı shaǵyn bıznes jáne saýda kásipkerlerine arnalǵan arnaıy rejimder týraly zańnamany ázirleýdi suraımyz» deıdi M.Baryshev.
Qazir kásipkerler arasynda onlaın-kassalyq mashınalar men POS-termınaldarǵa kóshý týraly ereje bıýdjetti toltyrý úshin engizildi, ol azamattardyń múddesin emes, belgili bir kompanııalardyń múddesin qorǵaıdy degen pikir jıi aıtylyp júr. Saýda kásiporyndary qaýymdastyǵynyń prezıdenti Nursadyq Ábishevtiń sózine qaraǵanda, bulaı oılaýǵa negiz bar.
«Bul ózgertýlerdiń maqsaty – kassalyq mashınalar men POS-termınaldardy múmkindiginshe kóp satý. Biraq biz úlken bıznes týraly emes, shaǵyn bıznes týraly aıtyp otyrmyz. Básekelestik kúsheıip keledi. Olardyń qajetti taýarlardy satyp alýǵa múmkindigi joq» deıdi N.Ábishev.
Shaǵyn kásip ıeleri bólshek saýdada patentti paıdalaný múmkindigin ýaqytsha bolsa da saqtap qalǵysy keledi. Olar kópten beri kóterilip júrgen ońtaılandyrylǵan salyq tártibin engizý bul salada tabys taýyp, otbasyn asyrap otyrǵan segment úshin aýyr tıedi degennen tanbaı otyr.
«Qazaqstannyń tikeleı saýda-sattyq qaýymdastyǵy» atqarýshy dırektory Anastasııa Kalashnıkovanyń aıtýynsha, saýda segmentine 1 mln 385 myń adam tartylǵan. Bul halyqtyń 16%-y. Olardyń aýqymyn ınstagram jelisi arqyly tort satatyn qyzdardan bastap eldiń saýda úılerindegi lıýks býtıkteriniń ıelerine deıingi kásipkerler qurap otyr.
Qazaqstannyń tikeleı saýda qaýymdastyǵynyń atqarýshy dırektory Anastasııa Kalashnıkova «Saýdada júrgen bıznes ókilderi úshin barlyǵyna birdeı jańa kassalyq apparattar satyp alǵyzý salyqtan tabys túsimderin arttyrý úshin emes, jeke bireýdiń qaltasy úshin jasalyp otyrǵandaı áser qaldyrady» degen pikirde. Onyń aıtýynsha, jyl saıyn bıznes qurylymyna kassalyq apparattar satyp alý týraly zańǵa ózgerister engiziledi. «Shaǵyn saýdada júrgen kásipkerdiń ortasha jyldyq tabysy – 8 mln teńge. Ony 12 aıǵa shaqqanda 700 myń teńgeden shyǵady. Onyń ishinen aı saıynǵy salyqtyq aýyrtpalyqtar men ózge de memlekettik shyǵyndardy eseptegende, taza paıdasy 170 myń teńgeden aspaıdy. Biz mundaı saýaldamany 2 myń shaǵyn kásipkerdiń arasynda júrgizdik», deıdi A.Kalashnıkova.
Osyǵan deıin memleket jeke kásipkerlerdiń jańa onlaın-baqylaý-kassalyq mashınalary úshin shyǵyndaryn óteıtinin habarlaǵan bolatyn. Bul usynys áli kúshinde. Tıisti túzetýler «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine bıznes ortany damytý jáne saýda qyzmetin retteý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Zańyna engizilip, oǵan Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev qol qoıdy. Bul qujat boıynsha belgili bir merzimde salyq mólsheri kem degende 60 myń teńge shamasynda bolsa, onda osy somadan kassalyq apparattyń quny shegerilip otyrady. Úkimettiń ekonomıkalyq blogy kassalyq apparatty satyp alý úshin 60 myń teńge kóleminde ótemaqy engizýdi josparlap otyr.
Respýblıkalyq kásipkerlerge kómek kórsetý ortalyǵynyń dırektory Dmıtrıı Kazansev bizben áńgimesinde ótemaqy sharttarynyń qalypty jáne zań sheńberinde júzege asatynyn, tabys salyǵy esebinen kassa apparatynyń qunyn shyǵaryp beretinin aıtty. Aıta keteıik, memlekettik kirister komıteti jańa júıeni «Sıfrly Qazaqstan» baǵdarlamasy aıasynda qolǵa aldy. Mundaǵy maqsat – kásipkerlerdi onlaın rejimde jumys istetý arqyly kassalyq apparattan ótetin barlyq operasııalardy baqylap otyrý, ıaǵnı zańsyz aqsha aınalymynyń aldyn alý.
Sarapshylar sıfrly tehnologııanyń múmkindigi qarqyndy damyp jatqanyn eskere otyryp, bolashaqta onlaın-kassalyq apparattardyń da, dúkendegi satýshynyń da keregi bolmaı qalýy múmkin ekenin eskertedi. 2019 jyldyń qańtar aıynda ataqty Amazon kompanııasy satýshysy, kassalyq apparaty joq dúkender jelisin iske qosqany osynyń bir mysaly ǵana. Buǵan deıin kompanııa qyzmetkerleri atalǵan júıeni qanatqaqty rejimde talaı ret synaqtan ótkizgen-di.
Elimizde 30 myńǵa jýyq kompanııa jańa kassaǵa kóshýi kerek. Osy jospar oryndalsa, qazynaǵa salyqtan túsetin qarjy on esege deıin artýy múmkin. Al erejeni buzǵandarǵa aıyppul salynady. Úkimet ázirge eshkimdi jazalaǵan joq. Jyl sońyna deıin túsindirý jumystary júrgiziledi. Sondyqtan kásipkerlerdiń onlaın kassaǵa tolyqtaı aýysýyna áli ýaqyt bar.
ALMATY
