Saltanatty shara barysynda ǵımarattyń lentasyn «Agrarlyq nesıe korporasııasy» AQ-nyń monıtorıng jáne nesıelik ákimshilendirý salasy boıynsha basqarýshy dırektory Baǵlan Qultaev pen korporasııanyń Túrkistan oblystyq fılıalynyń dırektory Faızýlla Baıdýllaev jáne «Báıdibek-Nesıe» nesıe seriktestiginiń Bas dırektory Jazylbek Shardarbekov qıdy.
Faızýlla Baıdýllaevtyń aıtýynsha, buǵan deıin Túrkistan oblysy men Shymkent qalasynyń sharýalaryna úshinshi megapolıstegi bir fılıal qyzmet kórsetip kelgen. Shymkent enshisin alyp shyqqan soń óńirdegi sharýalarǵa yńǵaıly bolýy úshin jańa ǵımarat oblys ortalyǵy Túrkistan qalasynda paıdalanýǵa berilip otyr. О́ıtkeni óńir ortalyǵyna ózge de qujattarymen keletin qarapaıym sharýalardyń buǵan deıin Shymkent qalasy men Túrkistannyń ortasynda júrip, kóp ýaqyt joǵaltýyna týra kelipti. Endi aýyl sharýashylyǵy salasynyń damýyna úlesimdi qosamyn deýshiler kez kelgen keńesti osy ǵımarattan alatyn boldy.
«Agrarlyq nesıe korporasııasy» AQ-nyń dırektorlar keńesi sharýalar yńǵaılyǵy úshin osyndaı sheshim qabyldady. Bizdiń maqsat sharýalarǵa qyzmet pen kásibin dóńgeletýine qoldaý kórsetý. Buǵan deıin bizdiń oblys pen Shymkent qalasy boıynsha jıyrmadan astam nesıe seriktestigi jumys istep kelgen bolsa, jańadan ashylǵan fılıalymyzda búgingi kúni onǵa jýyq nesıe seriktestigimen tyǵyz baılanys ornattyq. Aldaǵy ýaqytta olardyń sanyn arttyrýdy kózdep otyrmyz. Nesıe seriktestikteri oblystyń aýdan, qalalarynda ornalasqan. Olar sharýalarmen tikeleı jumys istep, qujattaryn tolyq jınap bizge jiberedi. Keıin bizdiń «Agrarlyq nesıe korporasııasy» taldaý júrgizip, sheshim qabyldaıdy. Osy rette, biz kelip túsken ótinishterdi shuǵyl túrde qaraıtynymyzdy erekshe atap ótkim keledi. Bul sharýalardyń neǵurlym az ýaqyttyń ishinde nesıege qol jetkizýine sebep bolady. Al nesıeniń paıyz mólsherlemesi baǵdarlama túrine qaraı ártúrli. Jyl saıyn memleketten beriletin kómekti alýǵa nıet bildirýshi sharýalar artyp keledi», dedi «Agrarlyq nesıe korporasııasy» AQ-nyń Túrkistan oblystyq fılıalynyń dırektory.
Aqparat retinde aıta keteıik, jeke qarjy ınstıtýttaryn tartyp jáne agrarlyq-ónerkásip kesheni sýbektileriniń quzyretin arttyra otyryp, qoljetimdi qarjylandyrý júıesi arqyly aýylsharýashylyq salasyn damytýdy maqsat tutqan «Agrarlyq nesıe korporasııasynyń» Túrkistan oblysynan bólek elimizdiń túkpir-túkpirinde 17 fılıaly bar. Nesıe korporasııasy segiz kredıtteý baǵdarlamasy arqyly qyzmet kórsetedi. Olar: «Yrys», «Agrotehnıka», «Isker», «Sybaǵa», «Qarapaıym zattar ekonomıkasy», «Agrobıznes», «Keń dala», «Agroeksport». Atalǵan memlekettik baǵdarlamalar arqyly kez kelgen sharýaǵa qoldaý kórsetiledi. Bastysy, talapqa saı kelse boldy. Eń tómengi nesıe kólemi bir sharýaǵa 1 mln teńgeden bastalyp, shekteýsiz bólinedi. Nesıe berilerde sharýa qojalyǵynyń jaǵdaıy, salyǵy, qoıatyn kepili, nesıe alý maqsaty eskeriledi. Al paıyz mólsherine kelsek, ár baǵdarlamanyń ózindik ústemesi bar. Máselen, «Eńbek» pen kóktemgi egin jumystaryna arnalǵan «Keń dala» baǵdarlamalary arqyly sharýalar nesıeni 6 paıyzben alady. Al «Sybaǵa», «Qarapaıym zattar ekonomıkasy» baǵdarlamalary boıynsha 15 paıyzben nesıe beriledi. Onyń 10 paıyzyn memleket sýbsıdııalaıtynyn eskersek, sharýalar tek 5 paıyzyn óteıdi.
Aýyl sharýashylyǵyn kásip etkender úshin memlekettik baǵdarlamalar arqyly nesıe alýdyń taǵy bir utymdy tusy, olar baǵdarlama túrine qaraı alynǵan somany birden qaıtarmaıdy. 24 aı nesıeden bosatylady. Bul aralyqta, ıaǵnı eki jyldyń árbirinde nesıeniń ústeme paıyzy ǵana tólenedi. Erekshe atap óterligi, «Agrarlyq nesıe korporasııasynyń» kómegine muqtaj, biraq qoıatyn kepili joq sharýalardyń da jaǵdaıy umyt qalmaǵan. Máselen, eger azamat asyl tuqymdy mal satyp alyp, ony kóbeıtkisi kelse, «Agrarlyq nesıe korporasııasy» sol alynǵan maldy baǵalaı otyryp, kepilge alady. Demek, aldymen qarjy beriledi, keıin kepil qujaty resimdeledi. Bul kóptegen sharýa úshin úlken kómek bolyp tur.
Túrkistan qalasyna jaqyn mańdaǵy Kentaý qalasynda ornalasqan «Iаsyn Nesıe» nesıe seriktestiginiń 1500-ge jýyq múshesi bar. Seriktestik tóraǵasy Karımjon Gabıshovtyń málimetinshe, óńirde agrarlyq salanyń mal men egin sharýashalyǵy baǵyty boıynsha qoldaý alýǵa nıet bildirýshiler basym. Karımjon Babajanuly muny kúngeı ólkeniń tabıǵatymen baılanystyrdy.
«Bizdiń Kentaý Qarataýdyń jotasynda ornalasqan. Malyńdy jaıylymǵa jiberesiń de, alańsyz otyrasyń. Egin egip, násip tabýǵa da bizdiń óńirdiń aýa raıy yńǵaıly. Eńbek etemin deıtin adamǵa memleketten kóptegen qoldaý kórsetilip keledi. Bir ǵana «Agrarlyq nesıe korporasııasynyń» tıimdi tustary óte kóp. Bul elimizdiń qarapaıym sharýalarǵa kórsetip otyrǵan úlken demeýi dep bilemin», dedi Karımjon Gabıshov.
Búgingi tańda Túrkistan oblysynda Agrarlyq nesıe korporasııasy arqyly berilgen nesıe sany boıynsha «Isker» baǵdarlamasy kósh bastap tur. Al berilgen nesıe kólemi jaǵynan «Agrobıznes» baǵdarlamasy aldyńǵy orynda. «Qarapaıym zattar ekonomıkasy» arqyly beriletin qoldaý túri de keńinen tanylyp keledi. Erekshe atap óterligi, elimiz boıynsha Túrkistan oblysy agrarlyq salasy damyǵan óńirlerdiń kóshin bastap tur. Munda ásirese aýyl men egin sharýashylyǵy aıtarlyqtaı erekshe jáne sharýa sany jaǵy da kóp. Bul rette «Agrarlyq nesıe korporasııasy» olardyń qatary artyp, sharýalardyń kásibin keńeıtýine septigin tıgizip keledi.
Jansaıa TÁÝEKELQYZY
