Ekonomıka • 14 Qańtar, 2020

El ishi – eńbek kenishi (Agroónerkásip óndirisinde Almaty oblysy kósh bastady)

27 ret kórsetildi

Jetisý jerinde eńbek kórigi qyzyp tur. Jyl basynan bergi jetistikti jipke tizip eseptegen mamandar oblystaǵy eńbek ónimdiliginiń ótken jylǵa qaraǵanda 4 paıyzǵa óskenin aıtýda. Iаǵnı, aqtalǵan terdiń aqshaǵa shaqqandaǵy mólsheri 2 mln 150 myń teńgege jetip otyr. Al óńdelgen ónim eksportynyń kólemi – 5,5 paıyzǵa artyp, 85 mln dollardy qurady.

Osy jerde aımaqtaǵy negizgi óndiris kózi agroónerkásip keshe­ni ekenin aıtqan lázim. Bul baǵyt­ta­ǵy jumys qarqyndy. Atap aıt­qanda, respýblıka kóleminde óndi­­rilgen aýyl sharýashylyǵy ónimi­niń kólemi boıynsha Almaty oblysynyń úlesi 17 paıyzdy qu­rap, óńirler arasynda birinshi oryn­nan kórindi. Osy eseli eń­bek­tiń kórinisin biz aımaqtyń birneshe aýda­nyna barǵan saparymyzda anyq baıqaǵan edik.

 Narynqoldyq sharýalar 25,7 mlrd teńgeniń ónimin óndirdi

Narynqol topyraǵyn «kar­top­tyń otany» dep tekke aıtpaǵan. Ishki-syrtqy naryqty «ekinshi nan» ónimimen qamtyp otyrǵan aýda­nnyń sharýalary bıyl da qomaqty tabysqa keneldi. О́tken 10 aıdyń qorytyndysy boıynsha Raıymbek aýdanynda óndirilgen aýyl sharýashylyǵy óniminiń jalpy quny 25,7 mlrd teńgeni qurapty. Jıyn-terimniń túsimi áli tolyq eseptelip bolmaǵanyn eskersek, bul kórsetkish áli de ósip, 26,7 mlrd teńgeni quraıdy degen boljam bar.

Aýdanda negizinen kartop ósi­ri­ledi. Jalpy sońǵy jyldar ara­lyǵynda Raıymbek óńi­rin­de osy kartap egistiginiń kó­le­mi 10 esege artqan eken. Bul jer­­gilikti jurttyń jappaı jer emip, nesibesin eńbekten tabý­ǵa jumylǵanyn kórsetedi. Qazir aýyl­daǵy aǵaıyn kartop egis­ti­giniń kólemin 700 gektarǵa ulǵaı­typ, jınalatyn ónimdi 380 sentnerge deıin jetkizip otyr. Bıyl da kartop 6 myń gektarǵa sebilip, odan 123 myń tonna ónim alyndy.

– Aýdandaǵy sharýa qoja­lyq­tary memlekettiń kómegimen 240 ton­na gollandııalyq «Sante» jáne «Agrııa» suryptaryn satyp aldy. Nátıjesinde kartop egý kólemi buryn 70 gektar bolsa, qazir kórsetkish 10 esege ósip, 700 gektarǵa jetkizildi. Jańa tu­qym­nyń, jańa tehnologııanyń nátı­je­sinde ónimdilik te artty. Buryn ár gektarynan 170-180 sentnerden kartop alynatyn bolsa, endi 380 sent­nerge deıin ónim jınadyq, – deıdi Raıymbek aýdanynyń ákimi Nurjan Qudaıbergenov.

 Sarqandyqtardyń ónimi syrtqy naryqqa shyǵady

Sarqan – naǵyz agrarly óńir. El-jurt tórt túlik mal ósirip, jer emip, egin salýmen kún keshýde. Ásirese, qant qyzylshasyn ósirý qaıta jandanyp keledi. Bıyl aýdan­daǵy sharýa qojalyqtary tátti túbir alqabynyń kólemin 2850 gektarǵa jetkizipti. Tabıǵı ónim túgin tartsań maıy shyǵatyn topy­raqtan alynady. Osy topy­raq­ta óngen ónimge suranys jo­ǵa­ry bolatyny sózsiz. Ásirese she­teldik tutynýshylardyń qy­zy­ǵýshylyǵy artyp keledi. Jyl basynan beri sarqandyq sharýa­lardyń 1245,8 tonna ónimin reseılik jáne túrkııalyq kásipo­ryn­dar tikeleı satyp alypty. Kókónis pen túbirli jemisten bó­lek dárilik shópke degen tapsyrys úzilmegen. Maıburshaq pen dándi daqyldar Reseıge jóneltilse, dá­ri­lik shóptiń alýan túri Túrkııaǵa ta­symaldanypty.

Bıyl Sarqan aýdanyndaǵy ishki joldardy jóndeýge jiti kóńil bólindi. Iаǵnı, aýdandyq mańyzy bar kólik joldaryn jóndep, kútip ustaý jumystaryna 336,6 mln teń­ge qarjy jumsalǵan eken.

– Jyl basynan beri Sarqan qalasynyń kóshelerine ortasha jóndeý jumystary júrgizildi. Almaly aýylynyń Seıfýllın jáne Qonaev kóshesinde jol jabyn­dysy ortasha jóndeýden ótkizil­di. Asfalt salynyp, múl­de jóndeý kór­megen aýmaqqa qıyr­­shyqtas tó­seldi. Taǵy bir ja­­ńa­lyǵymyz, Balqash kóli jaǵalaýynyń ınfraqurylymyn damytý boıynsha jobalyq-smetalyq qujattar daıyndaldy. Keleshekte bul baǵytta týrızmdi damytýdy qolǵa alamyz, – deıdi Sarqan aýdanynyń ákimi Marat Razbekov.

 Alma baǵy jaınaǵan «Atek Agro»

«Jer jannaty – Jetisý» degen ataý óńirdiń tabıǵı ereksheligine qara­ta aıtylǵany anyq. Shyn­dy­ǵyn­da Alataý bókterinde ósetin jemis-jıdektiń nári men dámine teń keletin nárse álemde neken-saıaq shyǵar. Qazir aımaqta máýeli baq pen saıaly baqsha ósirý dástúri jalǵasyp, tabysty eńbektiń kózi­ne de aınalyp otyr. Búginde Al­maty oblysyndaǵy jemis baq­ta­rynyń kólemi 23 myń gektar eken. Byltyr osy baý-baqshadan jı­nalǵan ónimniń kólemi 126 myń tonnaǵa jetipti. Ásirese ýyl­­jyp pisken almanyń úlesi 85 myń tonna shamasynda bolypty. Derek bo­ıynsha, elimizdiń ishki naryǵyndaǵy almaǵa degen suranystyń 95 pa­ıy­zyn je­­tisýlyq jemis túri qam­­typ otyr­ǵan kórinedi. Osy alma ba­ǵyn baptap ósirip, sapa­ly ónim alyp otyrǵan kásip ıe­si­niń biri – Jambyl aýdanynyń tur­ǵy­ny Janat Altynǵadysuly. Ol basqaratyn «Atek Agro» serik­tes­tigi bıyl 54 gektar jerge tamshylatyp sýaratyn alma baǵynan mol ónim aldy. Almanyń «Pınk ledı», «Fýdjı», «Grennı smıt», «Gala», «Golden delıshes» sııaqty tanymal suryptary shyqqan shy­ǵyn­dy óteıtindeı jemis berdi.

– Alma baǵyna tamshylatyp sýarý ádisin qoldanýdy tájirıbege engizgenimizge úshinshi jyl boldy. Budan ónimdilik artady, shyǵyn az. Kútip-baptaýy durys bolsa, ár gektardaǵy kóshetten 30-45 tonnaǵa deıin alma jınap alýǵa bolady. Tamshylatyp sýarý qural-jabdyqtary Izraılden, jas kóshetter Túrkııadan áke­lin­gen, – deıdi «Atek Agro» serik­tes­tiginiń dırektory Janat Altyn­ǵa­dysuly.

Jalpy quny 850 mln teńge bolatyn bul jobanyń bir bóligin «Agrarlyq nesıe» korporasııasy qarjylandyrsa, qarajattyń qalǵan jartysy jeke kásipkerdiń úlesinde. Al alma baǵy 75 adamǵa ju­mys isteýge múmkindik berip otyr.

 

Almaty oblysy

 

Sońǵy jańalyqtar

Qazaqstanda 480 adam koronavırýstan aıyqty

Koronavırýs • Búgin, 09:55

«Barys» utylyp qaldy

Sport • 06 Naýryz, 2021

Almatynyń ortasyndaǵy kóshe opyrylyp qaldy

Aımaqtar • 06 Naýryz, 2021

Taraz qalasynda 135 otbasy baspanaly boldy

Aımaqtar • 06 Naýryz, 2021

Jansaı Smaǵulov júldege talasady

Sport • 06 Naýryz, 2021

Eldos Smetov kúmis aldy

Sport • 06 Naýryz, 2021

Oraldyq magıstranttar qazaq ádebıetin oqıdy

Aımaqtar • 06 Naýryz, 2021

«Qaırat» – qola júldeger

Aımaqtar • 06 Naýryz, 2021

Teńiz kenishinde 5 avtobýs otqa orandy

Aımaqtar • 06 Naýryz, 2021

Uqsas jańalyqtar