Qalaaralyq trassadan burylyp, shóleıt óńirdiń sheksiz-shetsiz buralań jolyna túskende, shopyr jigit jeńil tynystap: «Kóke, sizge bir qyzyq áńgime aıtaıyn ba?» dep, qasyndaǵy jolaýshyǵa qarap ıek qaqty.
Jolaýshy aqyryn ǵana bas ızedi. Osydan soń eki aradaǵy únsizdikti seıiltkenine qýanǵandaı: «Shirki-i-n, munda turyp jatqan eldiń tirshiligi óte qyzyq qoı, – dep jymıdy shopyr jigit. – Mynaý dala sııaqty darhan, aqkóńil adamdardy tek osy jaqtan ǵana kóresiz. Bu... bulardyń bir-birine aıtatyn ázilderi de qyzyq.
Ásirese aýzynyń dýasy bar jeńgelerimizdiń qaıyn aǵalary men qaıyndaryna qoıǵan laqap attaryn estiseńiz bar ǵoı, ishek-sileńiz qatady.
Mysaly, bizdiń aýylda Shárip degen bir atamyz bolǵan. Temirden túıin túıetin naǵyz sheber, usta kisi edi. Mine, sol atamyzdy baıaǵyda bir jeńgesi Qaban dep ataı salǵan eken. Sodan álgi at jelimdeı jabysyp, tastaı qatqan da qalǵan ǵoı.
Taǵy bir atamyzdy jeńgeleri ázildep Táńki dep atapty. «Nege óıtedi?» desek, «E-e, ol atalaryńnyń kópshilik jınalǵan jerde táńki sııaqty kıip-jaryp, aınaladaǵy jurtty tyńdamaı, óz betinshe sóıleı beretin ádeti bar edi», dep kúledi.
Mine, endi, ózińiz de túsinip otyrǵan shyǵarsyz, Táńki degenderi – kádimgi tanktiń ózi ǵoı!..
О́tkende aýylda sol Táńki atamyzdy eske alyp, quran oqytý úshin qudaıy tamaq jasap jatqan kisilerden: «Osy bizdiń Táńki atamyzdyń shyn aty kim edi?» dep surasam, eshqaısysy esine túsire almaıdy.
Al endi, ana-a-a-aý túkpirdegi Baqyrsha degen aýylda jeńgeleri Jalańaıaq atandyryp jibergen bir kókemiz boldy. Uzyn boıly, kóp sózi joq, tuıyq kisi edi. О́z basym, onyń jalańaıaq júrgenin eshqashan kórgen emespin. Biraq, álgi laqap atyn estı qalsa, jalt qaraıtyn...
Jol boıy shopyr jigitti tyńdap kele jatqan jolaýshy jymıyp, taǵy da bir ret basyn shulǵyp qoıdy. Onyń kóz aldyna óz basynan ótken bir qyzyq oqıǵa elestedi.
Baıaǵyda-a, bala kúninde baqsha sýarý úshin taý jaqtap sý buryp, aryq jaǵalap júretin Ábeshbaı deıtin kókesin bunyń apasy Bydyq qaınym dep ataýshy edi.
Ol ózi, bulardyń úıine jıi kelip, atasymen birge otyryp, qymyz ishetin. Jáne basy qaltań-qaltań etip, qasyndaǵy adamǵa sóz bermeı, kópirip sóıleı berýshi edi. Áne, sodan ǵoı, apasynyń ony Bydyq atandyryp júrgeni. Birde atasy úıge keshteý oraldy da: «Áı, álgi Bydyq qaınyń búgin kelgen joq pa?» dep surady.
Apasy onyń áldebir qyzyq qylyǵyn esine alǵandaı: «E-e, júrdi ǵoı osy mańda, bizdiń úıdiń kúbisine jaltaq-jaltaq qarap, – dep kúldi. – Dáý qazannyń astyna tezek qalap jatyr em, «áı, qaınym, kel, qymyz ish», dep shaqyrýǵa da mursham bolmady».
«Qap, áttegen-aı, – dedi atasy basyn shaıqap. – Uıat bolǵan eken».
Sonsoń ekeýi óz ara biraz kúńkildesip otyrdy da, bir kezde buǵan qarap: «Áli uzap kete qoımaǵan shyǵar. Sen baryp, shaqyryp kele ǵoı», dedi.
Bul árıne, júgire jóneldi. Bydyq kókesi, rasynda da, bulardyń úıinen uzamaı, aryq jaǵasynda taýǵa qarap oılanyp otyr eken. Janyna júgirip barǵan boıda: «Bydyq kóke, – dedi bul daýsyn qattyraq shyǵaryp. – Sizdi atam mep apam qymyz ishsin dep shaqyryp jatyr!»
О́zimen-ózi oıǵa batyp otyrǵan ol uıqydan shoshyp oıanǵandaı selk ete tústi de, art jaǵyna buryla qarap, «A-a», dep qalbalaqtap qaldy. Sol kezde aryqtyń jaǵasyndaǵy topyraq sýsyp ketip, bir aıaǵy sýǵa shalp ete túskeni. «Qap-áı, á!»
Bunyń oǵan jany ashyp ketip ári ózin aıypty sezingendeı: «Kóke, júrińiz, úıge barǵan soń, etigińizdi kúnge jaıyp, keptirip alasyz ǵoı!» dep, daýsy dirildep, pıdjaginiń jeńinen tartqylaı bastady.
«Á-á, – dedi onyń júzi jylyp, buǵan meıirlene qarap. – Mine, sóıdeseńshi! Bydyq dep... apań aıtsa bir jón!..»
...Jolaýshy óz-ózinen ezý tartty. Shopyr jigit oǵan qarap: «Qazirgi jeńgeler de, kelinder de ondaı attardy taýyp qoıa almaıdy-aý, á?!» dep, áýelgi áńgimesin jalǵap, basyn shaıqap kele jatty.
«Al olardyń qaınaǵalary men qaınylary she? – dep oılady jolaýshy. – Ondaı ázildi kótere alar ma eken?!.»
