Buǵan deıingi ereje boıynsha, Premer-lıgadaǵy ár klýb bir maýsymǵa 8 sheteldik oıynshy tirkeı alatyn bolsa, onyń altaýy ǵana bir ýaqytta alańǵa shyǵatyn. Tipti klýbtardyń qarajaty jetip jatsa, qajetti somasyn tólep, taǵy eki legıonerdi qataryna qosyp alýǵa quqyly edi. Bıyl da ár komanda 8 legıoner tirkeı alady, biraq EAEO elderiniń fýtbolshylary endi bizde kirme oıynshylar emes.
Oqyrmandar arasynda mundaı ıdeıa qaıdan shyqty degen suraq týyndaýy múmkin. О́kinishke qaraı, bul jobany da biz Reseıden aldyq. Iаǵnı, eń alǵash bul bastamany 2015 jyly sol kezdegi Reseıdiń Sport mınıstri V.Mýtko kótergen edi. Keıinnen bul iske Reseı Federasııasynyń qazirgi Sport mınıstirligi aralasyp, zańǵa ózgeris engizip, EAEO elderiniń sportshylary Reseıde legıoner retinde sanalmaıtyny týraly zań qabylady. Bir qyzyǵy, Reseı tek fýtbolshylardy ǵana emes, voleıbol, basketbol, gandbol, hokkeı, sý doby, kógaldaǵy hokkeı sekildi sport túrlerinde óner kórsetetin sportshylardy da syrttan kelgender qataryna jatqyzbaıtyn boldy. Al bul zań Reseıde 2020 jyldyń 1 shildesinen bastap kúshine enedi.
EAEO elderiniń ókilderi Qazaqstanda legıoner sanalmaıtyny týraly sheshim qabyldanyp, kúshine engen bolsa da, áli de bul ózgeriske qarsy adamdar tabylyp jatyr. Biraq qoldaýshylar da joq emes. Máselen, jýyrda «Habar» arnasyna suhbat bergen «Astana» fýtbol klýbynyń basshysy Mıhaıl Gýrman bul zań erkinsip ketken qazaqstandyq fýtbolshylardy sabasyna túsiredi deıdi.
– Bul jaǵdaı tek «Astanaǵa» ǵana emes, barlyq klýbtarǵa paıdaly. Tipti ekinshi altylyqtaǵy komandalarǵa da paıdaly desem bolady. Bizdiń fýtbolshylar kishkene erkelep ketken syńaıly. Ásirese kóp jalaqy alyp úırenip alǵan. Keıbir tustarda olar sońyna deıin oınamaı jatady. Tipti jattyǵýdyń ózine nemquraıly qaraıtyndar barshylyq. Osyndaı jaǵdaılar oryn almas úshin báseke bolǵany durys. Mundaı problema barlyq komandada bar. Shetelden kóp fýtbolshy kelse, jergilikti oıynshylardyń da deńgeıi óseri anyq. Transferdiń de sapasy artady. Árqashan báseke týdyrta bilý qajet. Ár oıynshy óziniń ulttyq quramasynda oınasa, tipti jaqsy. Bizdiń birinshilikke bul tek qana paıdasyn tıgizedi. Komandalarymyz úshinshi sortty solǵyn legıonerlerdi almaı, myqty sapaly fýtbolshylar ala bastaıdy dep esepteımin, – deıdi ol.
M.Gýrmannyń pikiri, bir jaǵynan aqylǵa qonymdy. Ras, bul kúnderi qazaqstandyq fýtbolshylardyń jalaqysy tym joǵary. Jýyrda ǵana ÝEFA Eýropa elderiniń ishki birinshiliktegi bir klýbynyń fýtbolshylarǵa beretin ortasha jalaqysyn jarııalady. Tizimde Qazaqstan 7,1 mıllıon eýromen 18-orynda tur. EAEO elderi arasynda Reseı birinshi orynda. Soltústiktegi kórshilerimizdiń bir komandasynyń ortasha jalaqysy – 36,4 mıllıon eýro eken.
Jańa zańnyń arqasynda bıyldan bastap bul kórsetkish tómendeýi múmkin. О́ıtkeni komandalar qazaqstandyq fýtbolshylarǵa aıyna 10 myń dollar tólegenshe, EAEO elderine kiretin Armenııa, Belarýs fýtbolshylaryna 5 myń dollar tólep, elge ákelýine bolady. Bizdiń elde bul fýtbolshylar úshin eń az aılyq bolǵanymen, joǵaryda atalǵan elder úshin óte joǵary jalaqy sanalady.
Jańa zańǵa qatysty fýtbolshylar da pikirlerin bildirýde. «Astana» klýbynyń burynǵy oıynshysy Roman Murtazaev eger shyn máninde elimizge EAEO elderiniń myqty fýtbolshylaryn alyp kelse, bul bastamany qoldaıtynyn aıtady. «Menińshe, Qazaqstanǵa ekinshi, úshinshi sorttaǵy oıynshylardy emes, sapaly fýtbolshylardy alyp kelý kerek. Sonda ǵana ishki básekelestik artyp, qazaqstandyq komandalardyń deńgeıi kóteriler edi. Bir jaǵynan otandyq fýtbolshylarǵa qıyndyq týdyrady. Endi bizdiń fýtbolshylar eki ese eńbek etip, alańdaǵy ornyn saqtap qalýǵa tyrysady. Bul óte tıimdi», deıdi.
Al qaqpashy Almat Bekbaev endi soltústiktegi kórshi elge ketýge jol ashylǵanyn aıtady. «Bul zań shyqqannan keıin qazaq fýtbolshylary Reseıde legıoner sanalmasa, onda birazymyzǵa EAEO elderinde oınaýǵa jol ashylady. Reseıdiń tek Premer-lıgasy emes, Ekinshi lıgasynyń deńgeıi de ájeptáýir. Sondyqtan bul Qazaqstan fýtbolshylaryna tıimdi», deıdi qaqpashy.
Fýtbol týraly jazyp júrgen jýrnalıst Bek Tóleýov Qazaqstanda EAEO elderiniń fýtbolshylaryn legıoner retinde sanamaýǵa qarsy. О́ıtkeni EAEO uıymy arqyly barlyǵy ortaq bolyp jatqan soń, bir jaǵynan Qazaqstan táýelsizdigine qaýip tónýi múmkin degen ýáj aıtady. «Qazirgi tańda elordanyń «Barysy» Reseıdiń Qurlyqtyń hokkeı lıgasynda óner kórsetip jatyr. Sondaı-aq «Astana» basketbol klýby da Reseı chempıonatynda oınaıdy. Endi bul fýtbolǵa da keldi. Biz osylaı-osylaı barlyq jaǵynan Reseımen birigip jatyrmyz. Menińshe, derbes el bolǵan soń barlyǵy da jeke-jeke bolýy kerek. Sondaı-aq elimizge legıonerlerdi tarta bergenshe, el fýtbolynyń basynda otyrǵandar bir ýaqyt ınfraqurylymǵa, bazaǵa kóńil bólse eken deımin», deıdi sport jýrnalısi.
Kezinde Qazaqstan ÝEFA quramyna ótkende de bul jaıt kópshiliktiń narazylyǵyn týdyrǵan edi. Qazir de qarsy bolyp júrgenderdiń qatary kóp. Dese de Azııadan shyǵyp, Eýropaǵa kirgenimizdiń arqasynda elimizge kári qurlyqtyń mańdaıaldy fýtbolshylary men TOP komandalary kelip, qazaqstandyq fýtbol jankúıerlerine naǵyz fýtbol merekesin usynyp jatyr. ÝEFA-ǵa kirip utqanymyz osy. Al EAEO elderiniń fýtbolshylaryn elimizge ákelgennen ne utamyz, bul sheshim qazaq fýtbolyn damyta ala ma, álde joq pa – bul suraqtyń jaýabyn aldaǵy birneshe jyldyń enshisine qaldyraıyq.
