Azyq-túlik baǵasyn turaqtandyrý – basty mindet

 Importqa táýeldi azyq-túlikter anyqtaldy

Aldymen Saýda jáne ıntegrasııa mınıstri Baqyt Sultanov eldegi azyq-túlik baǵasyn turaqtandyrý baǵytynda atqarylyp jatqan jumystardy keńinen baıandady. Mınıstr atap ótkendeı, aǵymdaǵy jyldyń qańtar aıynda maýsymdyq baǵanyń 0,3%-ǵa óskeni anyqtaldy.

– Birinshiden, jergilikti atqa­rýshy organdar men baqylaýshy organ­dardyń aýmaqtyq bólimsheleri qoldanystaǵy tetikterdi tıimdi paıdalanýy qajet, – dedi B.Sultanov.

Mınıstrdiń aıtýynsha, turaq­tan­dyrý qorlarynyń shottary men depozıtterinde taýarlardy satyp alý úshin bıýdjetten buǵan deıin bólingen 3 mlrd teńge qarajat bos jatyr. Azyq-túlik baǵasy ósken jaǵdaıda turaqtandyratyn birqatar jedel jáne júıeli sharalar qabyldaý úshin barlyq quraldar men múmkindikter qarastyrylǵan. Dese de turaqtandyrý qorlaryn qalyptastyrý jáne paıdalaný túbegeıli ózgeristerdi talap etedi. B.Sultanov baıandaǵandaı, ót­ken jyly Shymkent qalasynda jáne Mańǵystaý oblysynda taýar ıntervensııasy múlde júzege asyrylmaǵan.

– Memleket basshysy tu­raq­tan­dyrý qorlarynyń tıimdiligi tómen ekenin atap ótti. О́ńirlik turaq­tan­dyrý qorlarynda áleýmettik mańyzy bar ónimderdiń tabıǵı rezervterin qurý nátıje bermegendikten, balama quraldarǵa kóshýdi qamtamasyz etýdi júktedi. Osyndaı balama qu­ral­dardyń biri – jeńildetilgen qarjy­lan­dyrý arqyly saýda jeli­lerin yn­ta­landyrý. Biz ony «aınalym she­masy» dep atadyq. О́ńirlerdi osy júıege qatysýǵa shaqyrdyq. Alaı­da bul quraldy Nur-Sultan jáne Al­maty qalalarynan basqa eshbir óńir qoldanbaı otyr, – dedi mınıstr.

Baǵa monıtorıngi jáne elektrondy saýdany damytýǵa halyqty tartý qajet ekeni de aıtyldy. Bul baǵytta bir­qatar jumys atqarylýda. My­sa­ly, Qaraǵandy qalasynda baǵaǵa mo­nıtorıng jasaıtyn PRICE SCAN­NER mobıldi qosymshasy iske qosyl­dy. Baǵalar týraly barlyq derek­ter azamattardan alynǵan aqpa­ratqa negizdelgen.

Mınıstr munan bólek elektron­dy saýda alańdaryn iske qosý bo­ıynsha jumystar júrgizilip jat­qanyn málimdedi.

– Máselen, búginde Ońaı Bazar jáne Happy food Astana sııaqty jeli­ler ashyldy. Olar ónimdi óndirýshiden tutynýshyǵa deıin jetkizý tizbegin ońtaılandyrýǵa jáne halyq úshin taýarlardyń qoljetimdiligin artty­rýǵa múmkindik beredi. Mysaly, dú­kenderde kartoptyń bólshek baǵasy 100-150 teńge bolsa, elektrondy alań­dar­daǵy baǵa shamamen 75 teńgeni quraıdy, – dedi B.Sultanov.

Sonymen qatar Saýda jáne ıntegrasııa mınıstri habarlaǵandaı, elimizde tıimdi taýar ótkizý júıesi qurylady.

– Taýarlardy saqtaý men tuty­ný­shylarǵa jetkizýdiń zamanaýı ın­fraqurylymyn qurý qajet. Mysa­ly, kókónister Kókshetaý qalasyn­daǵy bazarǵa jetkizilgenshe, ıaǵnı óndi­rýshiden tutynýshyǵa deıingi jolda 3 ese qymbattaıdy. Deldaldar da, ból­shek satýshylar da 87 paıyzǵa deıin joǵary ústeme baǵa qoıady. Al saqtaý men tehnologııalyq shyǵyndardy esker­gende, baǵa taǵy 52 paıyzǵa ósedi, – dedi ol. Mınıstrdiń aıtýyn­sha, taýarlardy saqtaý men tutyný­shy­larǵa jetkizýdiń zamanaýı ınfra­qu­rylymyn qurý tıimsiz deldaldar jelisinen aryltady jáne qosylǵan qunnyń barlyq tizbegi boıynsha mar­jınaldyqtyń ashyq deńgeıin belgi­leýge múmkindik beredi. Tıimsiz deldaldardy boldyrmaıtyn otandyq taýar óndirýshiler úshin ónimdi tikeleı ótkizý arnasy paıda bolady. О́nimdi saqtaý jáne tıimdi bólý úshin qajetti jaǵdaılar jasalady.

– Mınıstrlik memlekettik organdarmen jáne damý ınstıtýttarymen birlesip Qazaqstanda tıimdi taýar ótkizý júıesin qurý boıynsha jumys júrgizýde. Bıylǵy 15 qańtarda Pre­mer-Mınıstr janynan jańa jobalyq keńse quryldy. Ol apta saıyn múddeli memlekettik organdar men Azııa Damý bankiniń qatysýymen otyrystar ótkizýdi bastady. Bul banktiń basqa elderde taýar ótkizý júıesin qurý tájirıbesi mol. Qazir bank О́zbekstan men Qyrǵyzstandaǵy tıisti jobalardy iske asyrýda, – dedi B.Sultanov.

Taqyrypty qorytyndylaý barysynda Premer-Mınıstr Asqar Mamın ótken jyldyń qarasha aıynda ba­ǵany turaqtandyrý barysyn­daǵy olqylyqtar úshin óńir ákimde­ri­niń birqatar orynbasarlary jaýap­kershilikke tartylǵanyn eske saldy.

– Qabyldanǵan sharalardyń qorytyndysynda jeltoqsan aıynda ákimdikter baǵany ustap turý bo­ıynsha oń ózgeristerge qol jetkizdi. Máselen, ótken jyldyń qarasha aıynda áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlaryna baǵanyń jıyntyq ósimi 1,1%-dy qurasa, jeltoqsanda bar bolǵany 0,1%-dy qurady. Bul óńirlerde osy baǵytta jumys isteý úshin qajetti quraldar bar ekenin kórsetedi. Sonymen qatar qańtar aıynyń qorytyndysy boıynsha biz taǵy da áleýmettik mańyzy bar taýarlar baǵasynyń 0,3%-ǵa óskenin kórip otyrmyz, – dedi Úkimet basshysy.

 Keńjolaqty ınternetke 880 aýyl qosylady

Kún tártibindegi ekinshi másele boıynsha Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mı­nıstri Asqar Jumaǵalıev baıandama jasap,  «Sıfrly Qazaqstan» memlekettik baǵdarlamasynyń 5 baǵy­tyna toqtaldy. Onyń aıtýynsha, atqarylǵan jumystardyń nátıje­sinde 2025 jyldan bastap IJО́ 30%-ǵa deıin ósim beredi. 300 myńǵa jýyq jańa jumys orny ashylady. Sıfrly ekojúıege 67 mlrd teńge somasynda ınvestısııa tartylady. Halyqtyń 97%-y keńjolaqty ınternetpen qamtylady.

– Bul josparlar álemdik benchmark negizinde jasalǵan. Mysaly, Eýro­odaqta sıfrly ekonomıka 40% ósim berýde. Al óndiristik shyǵyn­dar 5-8%-ǵa qysqarýda. Barlyq memle­kettik organdarmen biz osy jospar­larǵa qol jetkizýimiz qajet, – dedi A.Jumaǵalıev.   

Qazirgi tańda 117 qala men 250-den astam halqy bar 3324 aýyl keńjo­laq­ty ınternetpen qamtylǵan. О́tken 2 jyl ishinde 481 aýyl ınter­netke qosylypty, bıyl taǵy 880 aýyl qosylady degen jos­par bar.

Mınıstrdiń aıtýynsha, Memleket basshysy qabyldaǵan «Memlekettik qyzmetter týraly» zań negizinde, sonymen qatar aqparattyq júıelerdi ıntegrasııalaýdyń nátıjesinde mem­lekettik qyzmetterdiń 80%-dan astamy (580 qyzmet) elektrondy túr­de kórsetiledi. Memlekettik qyz­met­­terdi avtomattandyrý arqyly qaǵaz qu­jattar aınalymy 70 mln-ǵa qys­­qar­ǵan. Kórsetkishter kóńil kónshit­­­keni­men is júzinde birqatar mınıstr­lik aqpa­rattyq júıelerin ıntegra­sııa­lamaı otyr.

Mınıstr atap ótkendeı, ıntegra­sııa jumystaryn jeńildetý maq­sa­tyn­da Estonııa tájirıbesi zert­tel­­di. Ná­tı­jesinde, 2019 jyldyń soń­yn­­da «Smart Bridge» jobasy iske qo­syl­dy. Sonyń nátıjesinde ıntegra­­sııa merzimi men shyǵyndary 3 ese azaıdy.

Sonymen qatar sıfrly memleket qurýdyń taǵy bir mehanızmi retinde memlekettik organdardyń ınternet resýrstarynyń biryńǵaı platformasy qurylýda. Oǵan brıtandyq tájirıbe qoldanylǵan. Ortaq platforma qurý nátıjesinde 2 mlrd teń­ge shamasynda bıýdjet qarajaty únem­deledi dep kútilýde. Qazirgi tańda 10 memlekettik organ ortaq platformaǵa kóshýge daıyn ekeni anyqtalyp otyr.

– Asa mańyzdy jobalardyń biri – jer qatynastaryn sıfrlandyrý. Bas­ty maqsat – jer telimderin onlaın berý. Qyzmet kórsetý úshin Biryń­ǵaı memlekettik kadastr júıesi qu­rylýda. Júıe Jer kadastryn, Jyl­jymaıtyn múlik regıs­trin jáne aımaqtyq geoportaldar­dy biriktiredi. Osy jyldyń I toqsanynda Nur-Sultan, Almaty, Atyraý, Aqtóbe qa­la­larynda jerdi onlaın berý qa­naq­qaqty rejimde iske qosylady, – dedi mınıstr.

Taqyrypty qorytyndylaǵan A.Mamın Úkimettiń keńeıtilgen otyry­synda Memleket basshysy sıfr­landyrý salasyndaǵy jumys­tyń mańyzyn atap ótkenin, bul ba­ǵyt­taǵy jumysty jedeldetýdi tapsyr­ǵanyn, byltyr memlekettik organ­dardyń aqparattyq júıelerin ınte­grasııalaý josparynyń oryndalmaýyna Ishki ister, Densaýlyq saqtaý, Indýstrııa, Ulttyq ekonomıka jáne Qorǵanys mınıstrlikteri jol bergenin atap ótti.

– Bul jumysty erekshe baqylaýǵa alyp, ony 1 naýryzǵa deıin aıaq­taý qajet. Barlyq memlekettik organ­dar­dyń basshylary aqparattyq júıe­lerdiń ýaqtyly birigýi men úzdiksiz jumys isteýi úshin derbes jaýapty orynbasardy bekitýi tıis, – dedi A.Mamın.

Premer-Mınıstr bıyl memle­kettik qyzmetterdi avtomattandyrýdy 90% -dyq deńgeıge jetkizýdi tapsyrdy. Memlekettik organdar qysqa merzim ishinde memlekettik qyzmetter tizilimine qajetti ózgeristerdi, onyń ishinde 20 memlekettik qoldaý sharalary boıynsha ózgeristerdi pysyqtap, engizýi qajet ekenin atap ótti.

Úkimet basshysy halyqty joǵa­ry jyldamdyqty ınternetpen qam­tamasyz etý jumysynyń uzaqqa sozylyp ketkenin synǵa aldy.

– Nur Otan partııasynyń 250-den asatyn halqy bar eldi mekenderdi joǵary jyldamdyqty ınternetpen qamtamasyz etý jónindegi saılaýaldy baǵdarlamasynyń is-sharalaryn iske asyrý aıasynda baılanys operatorlarymen jumys kestesi áli kúnge deıin bekitilmegen. Partııa ókilderi men Parlament depýtattary tarapynan bul másele boıynsha syn da aıtyldy, – dedi Úkimet basshysy.

Sonymen qatar Premer-Mı­nıstr Sıfrlyq damý, ınnovasııa­lar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mı­nıs­tr­ligine Bilim jáne ǵylym mınıs­tr­ligimen birlesip, úzdik halyqaralyq tájirıbelerdi paıdalana otyryp IT-mamandaryn sapaly daıarlaý jónindegi jumysty jandandyrýdy tapsyrdy.