El basyna alapat qasiret ákelgen qan maıdanda eren erlik kórsetken panfılovshylar dıvızııasy saryla kútken Uly Jeńiske aýqymdy úles qosty. Elimizdegi tuńǵysh gvardııa ataǵy berilgen dańqty dıvızııa sarbazdarynyń júrip ótken joly Jeńis tarıhynyń aınasyna aınalǵanyn jaqsy bilemiz. Eske alý qozǵalysynyń kestesi boıynsha estafeta jolyn jalǵaý úshin Ulttyq ulannyń 37 áskerı bóliminen Tý ustaýshylar toby jasaqtalǵan. Tutas el aýmaǵynda saltanat quratyn estafeta barysynda soǵys jáne eńbek ardagerlerimen 68 kezdesý ótkizý josparlanypty.
– Qazaqta «О́tkenderin eske alý óskendiktiń belgisi» deıtin sóz bar. Aǵa urpaqtyń maıdanda tókken qany men analarymyzdyń tyldaǵy tógilgen terimen kelgen Jeńis kúnin biz eshqashan umytýǵa tıis emespiz. Jeńis árbir áýlettiń tarıhymen astasyp jatyr. Keler urpaqqa ósıet etip aıtatyn uly kún. Zaman ózgeredi, ár dáýirdiń ózindik úni bolady. Biraq ótken tarıh eshqashan ózgermeıdi. О́ıtkeni bul halyqtyń basyp ótken joly. Sondyqtan biz bul kúndi jyl saıyn atalarymyzdy eske alýmen ótkizemiz. Panfılovshylardyń ardaqty, qasıetti Týy Qazaqstannyń qanshama aımaǵyn aralaıdy. Bul jas urpaqtyń sanasyna sáýle túsirip, júregin dir etkizbeýi múmkin emes, – deıdi Baýyrjan Momyshulynyń kelini, jazýshy Zeınep Ahmetova.
Rasynda, biz Uly Jeńis dep ataıtyn qasıetti kúnniń tasasynda talaı jannyń kermek taǵdyry jatyr. О́tken kúnge úńilsek, elimizde qan maıdanǵa bozdaǵy attanbaǵan áýlet joq. Aıtýly shara aıasynda panfılovshylar dıvızııasynyń kózi tiri jaýyngeri Qaıyrly Jońqabaevtyń úıiniń aýlasynda saltanatty sherý uıymdastyryldy. Ardagerdi Ulttyq ulan Bas qolbasshysynyń orynbasary, general-maıor Muhametqalı Satov bastaǵan ulandyqtar Jeńis merekesimen quttyqtady.
Qaıyrly Jońqabaev 1921 jyly 10 qyrkúıekte Shyǵys Qazaqstan oblysy, Samar aýdanynda dúnıege kelgen. Eńbek jolyn 1940 jyly Shyǵys Qazaqstan oblysy Qulja orta mektebinde muǵalim bolyp bastaǵan ol, soǵys bastalǵan jyly panfılovshylar dıvızııasynyń 23-shi gvardııalyq polkine Qyzyl Ásker jaýyngeri retinde qabyldanǵan. Ardager soǵysqa bastan- aıaq qatysyp, maıdan dalasynda Keńes Odaǵynyń Batyry Málik Ǵabdýllınmen bir sapta shaıqasypty. 1943 jyly aqpanda Rjevtegi qandy qaqtyǵysta aýyr jaralanǵan jaýynger jeńisti Drezdende qarsy alypty.
«Beıbitshilik pen berekeniń qadirin bilińder. Odan asqan baqyt joq. Úlkenge qurmet, kishige izet kórsetý qanymyzdan kele jatqan qasıet. Eń bastysy, osy qasıetti joǵaltyp almańdar. Táýelsizdigimiz máńgilik, el irgesi berik bolsyn. Keleshek urpaǵymnyń aldynan endi eshqandaı kedergi kezdespesin. Tek qana mamyrajaı beıbit zaman bolyp, soǵys órti tutanbasyn. Adamdy adam qylatyn, adamgershilik pen adal eńbek qana» – deıdi kópti kórgen soǵys ardageri Qaıyrly Jońqabaev.
ALMATY
