Qor quryltaıshylary ózderiniń basty mindeti retinde – aldaǵy birneshe jyldyń ishinde Almaty qalasynyń aýasyn tazartýdy aıtady. Bul máseleni sheshý úshin qor memlekettik organdar, azamattyq sektor, qazaqstandyq jáne sheteldik ǵalymdar men sarapshy qoǵamdastyqpen áriptesýdi kózdep otyr.
«Bárimiz bir aýany jutyp otyrmyz. Aýa – barlyǵymyzǵa ortaq nárse. Sondyqtan men bolashaqqa zor úmitpen qaraımyn, ári naqty qolynan is keletin barlyq kúshpen birlese jumys isteıtinimizdi málimdegim keledi», - dedi Qor quryltaıshysy, kásipker Berik Kanıev.
Almaty aýasynyń lastaný máselesin sheshýdegi alǵashqy qadam – zamanaýı monıtorıngteý júıesin qurý bolyp tabylady, ol júıeden kelip túsken málimet barynsha tolyq, durys bolýy tıis.
Qor quryltaıshysy, kásipker Alekseı Lı «Búginde Almatyda aýa sapasyn monıtorıngteıtin tolyqqandy júıe joq. Barlyq málimet ár túrli, olar jetkiliksiz. Ol azdaı, memlekettik organdardan keletin aqparatqa qoǵamdyq belsendiler senbeıdi, al belsendilerdiń málimetine memlekettik organdar senbeıdi. Shıelenisken bul jaǵdaıdy sheshý úshin, biz azamattyq jáne memlekettik sektordaǵy serikterimizben birge biregeı júıe qurýǵa daıynbyz. Ol júıeden túsken tujyrymdamalar barlyq múdelli taraptar úshin zańdy bolady. Mundaı monıtorıngteý júıesi paıda bolmaıynsha, aýany bárinen de jylý elektr stansııasy ma, avtokólikter nemese jekemenshik sektor lastandyryp turǵany jóninde daý-tartys órshı beredi».
Ekolog-zertteýshi, ǵylym doktory Aıymgúl Kerimraıdyń aıtýynsha, aýa sapasyn dál monıtorıngteý júıesi Dúnıejúzilik densaýlyqsaqtaý uıymy men ekologııa salasyndaǵy basqa da halyqaralyq sarapshylardyń ádistemeleri negizinde qurylǵan. Aıta keterlik jáıt, lastaný kózderiniń úlesin anyqtaý úshin RM2.5 qalqymaly zattar men qabyldaǵysh úlgileýdiń hımııalyq quramy alǵash ret anyqtalady dep josparlanýda. Bul ádisteme ǵylymı qoǵamdastyqta oń baǵaǵa ıe bolǵan, ári álemde RM2.5 lastaný deńgeıindegi las kózderiniń úlesin zertteý úshin keńinen qoldanylyp keledi.
«Lastaný kózderin anyqtaýdyń ádistemeleri ekige bólinedi: esepteý tásili (lastaýshy zattardyń laqtyndyrysyn túgendeý) jáne is tájirıbelik tásil (RM2.5 synamasyn alyp, quramyn saraptaý). Biz osy eki usaq bólshekti alyp, arnaıy qurylǵydan ótkizemiz, sóıtip aýany jylý elektrsentral, kólik nemese pesh tútini kóbirek lastap jatqanyn aıǵaqtaıtyn naqty dálel alamyz. Mundaı zertteýdi Qazaqstanda áli eshkim jasaǵan emes», - deıdi.
Qor quryltaıshysy, kásipker Alekseı Lı «Búginde ekologııa máselesi negizinen eko-belsendiler men bılik ókilderin tolǵandyryp tur. Biz úshinshi kúsh – bıznes-qaýymdastyqty da osy máselege jumyldyrǵymyz keledi. Kásipkerler – bul eldiń kóshbasshylary, osy úrdistiń basy qasynda júrýge mindetti, ári júre alady. Elimizdegi jaýyr bolǵan ekologııalyq taýqimetterdi sheshýde bıznes ókilderi naqty kómek kórsete alatynyna senimdimiz» dep atap ótti.
Qor ókilderi táýelsiz eko-monıtorıngpen aınalysatyn áriptesterine de kómek qolyn sozatyndaryn basa aıtyp ótti. Ásirese, Pavel Aleksandrov pen AuaGroup bastamalarynyń bir bóligin qarjylandyrý kózdelgen. Dál monıtorıngteý júıesin qurýǵa ketetin shyǵyn, aldyn-ala boljaý boıynsha, júzdegen mıllıon teńgeni quraýy múmkin, sol sebepten qor quryltaıshylary bıznes-qaýymdastyqtan óz bastamalaryna qoldaý kórsetýlerin surady. Qor qyzmeti mesenattardyń qaıyrymdylyq kómegi men kraýdfandıng júıesi esebinen qarjylandyrylady.
ALMATY
