Avtokólikterge salyqty ósirý máselesi sońǵy birer aı kóleminde jurt aýzymen san-saqqa júgirip tur. Ekonomıka jáne bıýdjettik josparlaý mınıstri Erbolat Dosaevtyń eldegi keıbir zańnamalyq aktilerine salyq salý máseleleri jónindegi ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly usynysy kóp kóńilge alań saldy.
Avtokólikterge salyqty ósirý máselesi sońǵy birer aı kóleminde jurt aýzymen san-saqqa júgirip tur. Ekonomıka jáne bıýdjettik josparlaý mınıstri Erbolat Dosaevtyń eldegi keıbir zańnamalyq aktilerine salyq salý máseleleri jónindegi ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly usynysy kóp kóńilge alań saldy.
Sodan beri bul usynys el talqysynda. Desek te, máseleniń mánisine baryp, narazylyq tanytyp jatqandar negizinen qozǵaltqysh kólemi 3000 tekshe santımetrden asatyn jeńil kólik ıeleri. Olardy qatty alańdatqany aldaǵy jyldyń basynan bastap motor kólemi 3-ten 4 myń tekshe santımetr aralyǵyndaǵy avtokólikterge salynatyn salyq 15 aılyq eseptik kórsetkishten 35-66 AEK-ke deıin bir-aq kóterilmek. О́tken aıdyń sońynda bnews.kz saıtyndaǵy onlaın-konferensııada Qarjy mınıstri Bolat Jámishevke osy týraly saýal tastalǵanda, ol aýqattylar men dańǵoılardyń «sán-saltanatyna salynatyn salyq» dep soqty. Muny ábden oılastyrylǵan sóz deı alamyz ba, ol jaǵyn bilmedik!? О́ıtkeni, qozǵaltqysh kólemi 3000 tekshe santımetrden asatyn avtokólikterge jurttyń bári astamdyq jasaý úshin, asyp bara jatqandyqtan minip jatqan joq qoı. Olardyń arasynda adal eńbek, mańdaı terimen arman bolǵan avtokóligine aıaq artqandary da bar. Sondaı-aq, keıbir sheneýnikterdiń bul shara el bıýdjetindegi tapshylyqty kemitý úshin jasalynyp jatyr degen ýájine de jol joq. Sebebi, iri jeńil kólikterdiń sany tym az emes pe? Ol kórer kózge uryp tur.
Qoǵamnyń oı-sanasyn quıyndatqan salyq máselesiniń anyǵy men qanyǵyn aıyrý maqsatymen jurt kókeıin tesken birneshe saýalymyzdy Ekonomıka jáne bıýdjettik josparlaý mınıstri Erbolat Dosaevtyń ózine joldaǵanbyz. Jaýap sozylyńqyrasa da keldi. Onda, qazirgi tańda mınıstrlik avtokólikterge salynatyn salyq stavkasyn joǵarylatý máselesi kózdeletin «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine salyq salý máseleleri jónindegi ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasyn ázirlep, ol múddeli memlekettik organdarmen kelisilýde, delingen. Tipten usynylyp otyrǵan stavkanyń kestesi de jasalǵan.
Osyǵan qaraǵanda, mınıstrlik qoǵam pikirine qaıyrylýǵa yqylas bildirmeıdi. Sebebi, jańa bıýdjet saıasatynyń tujyrymdamasy ázirlenip jatyr. Onda Jalpyulttyq jospardyń 5-tarmaǵyna oraı memlekettik bıýdjet tapshylyǵyn qysqartý maqsatymen aýqattylyqqa salyq salynady. Onyń ishinde múlik jáne kólik quraly salyǵynyń fıskaldyq fýnksııasyn kúsheıtý kózdelgen.
Deı turǵanmen, mınıstr, kólik salyǵyn joǵarylatýdyń negizgi maqsaty bıýdjetti tolyqtyrý emes, qazirgi halyqaralyq tájirıbege sáıkes, kólik quraly salyǵyna proporsıonaldy ekonomıkalyq negizdelgen stavka belgileý bolyp tabylady. О́z kezeginde Salyq kodeksine sáıkes kólik salyǵyn esepteý avtokólikterdiń qozǵaltqysh kólemine qaraı aılyq eseptik kórsetkishtermen belgilengen stavkalar boıynsha júrgiziledi. Osy tetik salyq jınaý jáne salyqtyq ákimshilendirý úshin tıimdi bolyp tabylady, deıdi. Sonymen qatar, 2009 jyly kúshine engen Salyq kodeksin ázirleý kezinde salyq salý ádildigin belgileý úshin stavkalardy azaıta otyryp, esepteý kezinde paıdalaný merzimine qaraı avtokólikterden túzetý koeffısıentterin alyp tastaý jóninde sheshim qabyldanypty. Bul shara avtokólik ıeleriniń ekologııalyq standarttary tómen eski mashınalardy satyp alýǵa jáne paıdalanýǵa yntaly bolmaýy úshin jasalǵan eken.
Burynǵy salyq salý tájirıbesi avtokólik ıelerin eski kólikterin saqtaýǵa yntalandyrǵan. Sóıtip, avtokólik parkiniń odan ári eskirýine jol berdi. Sonyń saldarynan qorshaǵan ortaǵa jáne halyqtyń densaýlyǵyna zııanyn tıgizdi. Áıtkenmen, jańa-eski avtokólikterge salynatyn salyqtardyń aıyrmashylyǵy bolmaıdy, delingen mınıstrliktiń jaýabynda. Buǵan qosa, Salyq kodeksine sáıkes memlekettik mekemeler men Uly Otan soǵysyna qatysýshylar, múgedekter men kópbalaly analarǵa belgilengen jeńildikter túgel alyp tastalýy yqtımal. B
