Vertebrolog dárigerlerdiń jetispeýshiligi atalǵan syrqatty emdeý jaýapkershiliginiń aýyrlyǵyna, tipti qaýiptiligine baılanysty. Sebebi omyrtqa – dińgek, eń mańyzdy múshe. Oǵan jasalǵan ota durys bolmasa, emdelýshi sal bolyp qalýy da múmkin. Al osyndaı jaýapty da qıyn qyzmetke kelgen keıipkerimiz eńbek jolyn medısınalyq ýnıversıtettiń 4-kýrsynda travmotologııa bóliminiń meıirgeri bolyp bastaǵan. Ol Qaraǵandy medısınalyq akademııasynyń ınternatýrasyn bitirgen soń, Aqmola oblysyndaǵy Arshaly aýdandyq aýrýhanasynyń travmotolog-ortoped qyzmetine ornalasty. Eki jyldyq jumystan keıin Travmotologııa jáne ortopedııa ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń rezıdentýrasyna oqýǵa tústi. Oqýymen qatar ınstıtýt aýrýhanasynyń túngi kezekshiliginde travmotolog-ortoped mindetin atqardy. Rezıdentýrada bilim alýy oǵan kóp izdeniske bastady, óz betinshe birneshe ǵylymı baıandama daıyndady. Bir ǵylymı konferensııada baıandamasymen kózge túsken Nurbek Sankt-Peterbýrgtiń G.Týrner atyndaǵy Balalar ortopedııalyq ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń professory Sergeı Vıssarıonovtan aspırantýraǵa shaqyrtý aldy. Reseı sheteldik stýdentterge grant bólmeıtindikten, keıipkerimiz kúndizgi bólimde óz qarajatyna oqyp, nátıjesinde, balalardaǵy skolıozdy hırýrgııalyq jolmen emdeý boıynsha kandıdattyq dıssertasııasyn qorǵady. Aspırantýradaǵy oqýymen birge jáne bitirgennen keıin de sol Sankt-Peterbýrgtegi ınstıtýt aýrýhanasynda travmatolog-ortoped, vertobrolog bolyp 4 jyl eńbek etti. Osy jıǵan bilimi men biligin, tájirıbesin týǵan jerdiń ıgiligine jumsaý úshin sheteldegi 4-5 ese joǵary jalaqysyn, qyzmettik úıin, jaqsy jaǵdaıyn qıyp elge keldi. Búginde «Ana men bala» ulttyq ǵylymı ortalyǵynda óz baǵyty boıynsha jumys isteıdi. 7 jyldan beri omyrtqaǵa ota jasap keledi. Dárigerdiń aıtýynsha, jylyna 100-ge jýyq naýqasty hırýrgııalyq jolmen emdeıdi. Demek, osy ýaqytqa deıin 700-ge tarta ota jasady, táýba, bári aıaqtan turyp ketipti.
Skolıozdyń túri kóp. Keıipkerimiz ǵylymı jumysynda ıdıopatıkalyq skolıozdy zerttedi. Mundaıda balalar saý bolyp týady, biraq bertin kele omyrtqasy qısaıady. Onyń sebebi anyqtalmaǵan. Nurbek ǵylymı zertteýiniń nátıjesinde vıntti (tıtan – qatty aq metall) omyrtqa súıegine salyp ota jasaýdyń jańasha jolyn tájirıbege engizdi. Qazir ózi de osy tehnıkamen ota jasap júr. Negizi qısaıǵan omyrtqany ilgek arqyly túzeý tájirıbesi 1980 jyldary Fransııada qoldanylǵan. Onyń sátsizdigi sol, súıek qısaıǵanda, ilgek qosa qısaıady eken. Ári bul ádis omyrtqadaǵy kıfozdy (búkir jerin) tolyq qamtýǵa jáne aınalmaly tustaryn túzetýge jaramady. Sondyqtan qazirgi medısınada vınt paıdalanylady. Keıipkerimiz buǵan deıin dárigerler bara bermegen qadammen, ıaǵnı vıntti moıyn omyrtqa tusyna da qoıyp, omyrtqanyń barlyq boıyn bekitip ota jasaý ádisin jazyp shyqty. Reseıde júrip osy jańalyǵyna patent aldy jáne ádistemelik quraly basyldy.
Nurbektiń eńbegi eleýli, sebebi ol vıntti súıektiń qaı jerinen bastap qalaı qoıýdy, qaıtip jalǵaýdy, julyn jolyna tıip ketpeı ota jasaýdy jáne eń mańyzdysy omyrtqa jotasynyń búkil bóligin hırýrgııalyq jolmen túzeýdiń ádistemesin ázirledi. 5-10 saǵatqa sozylatyn otany tamaq, uıqy degendi umytyp jasaý úshin dál osylaı mamandyǵyńdy janyńmen súıý kerek shyǵar. Keıipkerimizdiń bir operasııany 11 saǵat boıy jasaǵan kezi bolypty.
– Elge oralǵandaǵy oıym – Qazaqstanda vertebrologııa ortalyǵyn ashý bolatyn. Sol armanyma qol jetkizgim keledi. Qazir 2-3 stýdentim bar, solardy ár salaǵa, ár baǵytqa baýlyp, tárbıelep, bilgenimniń bárin úıretip, ózimmen teń maman etip qalyptastyrsam deımin. Ǵylym jolyna túskennen bir nársege kózim anyq jetti, elimizde aldyńǵy tolqyn aǵalar ǵylymǵa kelgisi keletin jastardy demep jiberýden góri aıaqtan tartyp otyrady. Bári demeımin, biraq basymnan ótkizgendikten aıtyp otyrmyn. Osy olqylyqtyń ornyn toltyrsam dep júrmin. Aldyma kelgen shákirttiń barlyǵyn ǵylymǵa baýlýdy kózdeımin. Sebebi medısına ǵylymy damymaı, medısına damymaıdy, – deıdi Nurbek.
Onyń oıynsha, ortalyq qurylsa, otandyq medısına el ekonomıkasyna da edeýir úles qosar edi. Sebebi keıipkerimizdi bilgenin úıretýge shaqyryp jatqan Qyrǵyzstan, О́zbekstan, Túrikmenstan, Tájikstanda omyrtqaǵa operasııa jasalmaıdy, sondyqtan atalǵan eldiń naýqastary hırýrgııalyq jolmen emdelý úshin Reseıge barady. Al onda 2016 jyldyń ózinde bir otanyń quny
1 mıllıon rýbl turatyn. Teńgemen eseptegende 4-5 ese kóp. Mine, sol sebepti keıipkerimizdiń kókeıindegi ortalyqtyń jumysy jolǵa qoıylsa, Qazaqstannan ótip, Reseıge baryp júrgen emdelýshilerdi elimizge tartyp, medısınalyq týrızmge serpin berýge bolady.
Dáriger-ǵalym Scopus bazasyndaǵy halyqaralyq basylymdarǵa kóptegen maqala jazǵan, osyǵan deıin 40-tan asa ǵylymı eńbegin jarııalady. Degenmen osy deńgeımen shektelmeı, aldaǵy ýaqytta Ulttyq bıotehnologııa ınstıtýtyndaǵy genetıkpen birge medısına ǵylymynda sebebi anyqtalmaǵan ıdıopatıkalyq skolıozdyń paıda bolý faktorlaryn tabýǵa baǵyttalǵan jobasyn bastamaq. Bul úshin qorytyndysy áli keshiktirilip jatqan Jas ǵalymdardyń ǵylymı jobalaryna jarııalanǵan baıqaýda qoldaýǵa ıe bolýy kerek.
Nurbektiń jumys ústelindegi qabyrǵaǵa Abaıdan bastap, Alash qaıratkerleriniń ǵylymǵa shaqyrǵan súbeli sózderi jazylǵan paraqshalar ilinipti. Qıly kezeńderde qazaqqa qyzmet qylǵan qaısar rýhty babalary ózine jiger beretinin jetkizdi. Sóz arasynda óziniń ultjandy ekenin de ashyp aıtty. Sodan kóńilge «Ultty árkim ózinshe súıedi, biraq bárinen bıigi – elge súıispenshiligińdi adal eńbek etip kórsetýde eken-aý» dep oı túıdik.
