«Ekonomist.kz onlaın-jobasynyń jetekshisi Qasymhan Qapparov Almaty men elimizdiń batys oblystary qatar respýblıkalyq bıýdjettiń turaqty donory ekenin eske saldy. Eger batys aımaǵy munaıdan túsim túsirse, Almaty qyzmet kórsetý sektorynan qarjylandyrady. El bıýdjetiniń qos qanaty – osylar. «Almaty men eldiń batys aımaqtary túshkirse, qalǵan óńirlerdiń ókpesine sýyq tıedi. Sondyqtan, biz eń aldymen donor aımaqtardyń tym qatty sharshap qalmaýyn barynsha qadaǵalaýymyz kerek» deıdi jıynǵa qatysqan sarapshylar.
Almaty oqshaýlanǵan kúnnen bastap respýblıkalyq bıýdjettiń qomaqty bóliminiń kesilip qalatyny buǵan deıin de belgili bolaty. Nur-Sultannyń jabyq bolýy memlekettik organdardyń qyzmetine áser etedi. Karantınniń merzimi uzarǵan saıyn, ekonomıkanyń qalpyna kelýi de baıaýlaıdy» dep atap ótti Qapparov.
Sarapshylar jaǵdaı turaqtamasa eldiń basty donorlary osyǵan deıingi múmkindiginiń teń jartysyn joǵaltatynyn aıta bastady. «Qarapaıym ekonomıkanyń» múmkindikterin ártaraptandyratyn kez keldi: Endigi betalysty múmkindikti kimniń qalaı paıdalana alatyny anyqtaıdy.
CEX.IO brokeriniń derekterdi taldaý bóliminiń bastyǵy Iýrıı Mazýr qalalardaǵy memlekettik mekemelerdiń jabylýy qazynaǵa túsetin salyqty azaıtqanyn aıtyp ótti. Buǵan deıin aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstri Dáýren Abaev «birinshi toqsanǵa respýblıkalyq bıýdjetke 350 mıllıardtan kem qarajat túsedi» dep boljaǵan bolatyn.
Kelesi soqqy týrıstik jáne kóliktik kompanııalarǵa tıesili, óıtkeni oqshaýlaný avtobýs, trolleıbýs jáne metro qyzmetterin tutynýdy azaıtady. Bul qurylys bıznesi úshin de qıyn bolady. Importty shekteý is júzinde qurylys materıaldarynyń jetispeýshiliginen qurylystyń toqtap qalýyna sebep boldy.
«Qazir ekonomıka ǵana emes, halyqtyń psıhologııasy koronavırýstyń sheńgeline shyrmalyp tur. Turǵyndar arasynda dúrbeleń kúsheıip barady. Adamdar kóp mólsherde azyq-túlik satyp satyp alý úshin sońǵy tıyndaryn da jumsaı. Tipti TMD kóleminde qaraqumyq pen dárethana qaǵazyna suranys arta bastady. Depozıtten alynǵan qarjy kólemi de ósip barady. Bul eldiń qarjy júıesine úlken soqqy» deıdi Mazýr.
Mazýr sonymen qatar karantın engizilgendikten, Almaty men Nur-Sultanda bólshek saýda túrleri 30-80 paıyzǵa tómendegenin atap ótti.
Kóptegen shaǵyn kásiporyndar jaldaý aqysyn tóleýdi toqtatty jáne jumysshylardy aqy tólenbeıtin demalysqa jiberip, qyzmetkerleriniń sanyn qysqartýǵa kóshti.
«Bul problemany Almaty ǵana bastan keship jatqan joq. Máskeý karantınniń engizilýine baılanysty úlken shyǵyndarǵa ushyraıdy. Máskeý oblysyndaǵy saýda ortalyǵynyń toqtap qalýynan ıeleri 78 mıllıon rýbl (Ulttyq banktiń baǵamy boıynsha 443,82 mıllıon teńge) shyǵynǵa batty. Nur-Sultan úshin saýda ortalyqtarynyń toqtap qalýynyń bir kúni mıllıon shyǵynǵa aınalady. Eń úlken saýda-oıyn-saýyq ortalyǵy MEGA úshin bir aıdyń toqtap qalýy 1,5 mıllıard teńge shyǵyn ákeledi» dedi ol sózin túıindep.
Nur-Sultan qalasynyń shyǵyny táýligine – 840 mıllıon teńgege jáne toǵyz aıda – 230 mıllıard teńgege jetedi.
Eske salsaq, 2019 jyly memlekettik bıýdjetke 9,7 trln teńge salyqtar men tólemder túsken. Tabystyń eń kóp kólemin Almaty, Atyraý oblysy jáne Nur-Sultan qamtamasyz etti.
ALMATY
